શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે સુંદરકાંડમ્ ।
અથ દ્વિષષ્ટિતમસ્સર્ગઃ ।
તાનુવાચ હરિશ્રેષ્ઠો હનુમાન્વાનરર્ષભઃ ।
અવ્યગ્રમનસો યૂયં મધુ સેવત વાનરાઃ ॥ 1 ॥
અહમાવારયિષ્યામિ યુષ્માકં પરિપંથિનઃ ।
શ્રુત્વા હનુમતો વાક્યં હરીણાં પ્રવરોઽંગદઃ ॥ 2 ॥
પ્રત્યુવાચ પ્રસન્નાત્મા પિબંતુ હરયો મધુ ।
અવશ્યં કૃતકાર્યસ્ય વાક્યં હનુમતો મયા ॥ 3 ॥
અકાર્યમપિ કર્તવ્યં કિમંગ પુનરીદૃશમ્ ।
અંગદસ્ય મુખાચ્છ્રુત્વાવચનં વાનરર્ષભાઃ ॥ 4 ॥
સાધુસાધ્વિતિ સંહૃષ્ટા વાનરાઃ પ્રત્યપૂજયન્ ।
પૂજયિત્વાંગદં સર્વે વાનરા વાનરર્ષભમ્ ॥ 5 ॥
જગ્મુર્મધુવનં યત્ર નદીવેગ ઇવ દ્રુમમ્ ।
તે પ્રવિષ્ટા મધુવનં પાલાનાક્રમ્ય વીર્યતઃ ॥ 6 ॥
અતિસર્ગાચ્ચ પટવો દૃષ્ટ્વા શ્રુત્વા ચ મૈથિલીમ્ ।
પપુસ્સર્વે મધુ તદા રસવત્ફલમાદદુઃ ॥ 7 ॥
ઉત્પત્ય ચ તતસ્સર્વે વનપાલાન્ સમાગતાન્ ।
તાડયંતિ સ્મ શતશ સ્સક્તાન્મધુવને તદા ॥ 8 ॥
મધૂનિ દ્રોણમાત્રાણિ બાહુભિઃ પરિગૃહ્ય તે ।
પિબંતિ સહિતા સ્સર્વે નિઘ્નંતિ સ્મ તથાપરે ॥ 9 ॥
કેચિત્પીત્વા પ્રવિધ્યંતિ મધૂનિ મધુપિંગલાઃ ।
મધૂચ્છિષ્ટેન કેચિચ્ચ જગ્મુરન્યોન્યમુત્કટાઃ ॥ 10 ॥
અપરે વૃક્ષમૂલે તુ શાખાં ગૃહ્ય વ્યવસ્થિતાઃ ।
અત્યર્થં ચ મદગ્લાનાઃ પર્ણાન્યાસ્તીર્ય શેરતે ॥ 11 ॥
ઉન્મત્તભૂતાઃ પ્લવગા મધુમત્તાશ્ચ હૃષ્ટવત્ ।
ક્ષિપંતિ ચ તથાન્યોન્યં સ્ખલંતિ ચ તથાઽપરે ॥ 12 ॥
કેચિત્ ક્ષ્વેલાં પ્રકુર્વંતિ કેચિત્ કૂજંતિ હૃષ્ટવત્ ।
હરયોમધુના મત્તાઃ કેચિત્સુપ્તા મહીતલે ॥ 13 ॥
કૃત્વા કેચિદ્ધસંત્યન્યે કેચિત્કુર્વંતિ ચેતરત્ ।
કૃત્વા કેચિદ્વદંત્યન્યે કેચિદ્બુધ્યંતિ ચેતરત્ ॥ 14 ॥
યેઽપ્યત્ર મધુપાલા સ્સ્યુઃ પ્રેષ્યા દધિમુખસ્ય તુ ।
તેઽપિ તૈર્વાનરૈર્ભીમૈઃ પ્રતિષિદ્ધા દિશો ગતાઃ ॥ 15 ॥
જાનુભિસ્તુ પ્રકૃષ્ટાશ્ચ દેવમાર્ગં પ્રદર્શિતાઃ ।
અબ્રુવન્ પરમોદ્વિગ્ના ગત્વા દધિમુખં વચઃ ॥ 16 ॥
હનૂમતા દત્તવરૈર્હતં મધુવનં બલાત્ ।
વયં ચ જાનુભિઃ કૃષ્ટા દેવમાર્ગં ચ દર્શિતાઃ ॥ 17 ॥
તતો દધિમુખઃ ક્રુદ્ધો વનપસ્તત્ર વાનરઃ ।
હતં મધુવનં શ્રુત્વા સાંત્વયામાસ તાન્ હરીન્ ॥ 18 ॥
ઇહાગચ્છત ગચ્છામો વાનરાન્ બલદર્પિતાન્ ।
બલેન વારયિષ્યામો મધુ ભક્ષયતો વયમ્ ॥ 19 ॥
શ્રુત્વા દધિમુખસ્યેદં વચનં વાનરર્ષભાઃ ।
પુનર્વીરા મધુવનં તેનૈવ સહસા યયુઃ ॥ 20 ॥
મધ્યે ચૈષાં દધિમુખઃ પ્રગૃહ્ય તરસા તરુમ્ ।
સમભ્યધાવદ્વેગેન તે ચ સર્વે પ્લવંગમાઃ ॥ 21 ॥
તે શિલાઃ પાદપાંશ્ચાપિ પર્વતાંશ્ચાપિ વાનરાઃ ।
ગૃહીત્વાઽઽભ્યગમન્ ક્રુદ્ધા યત્ર તે કપિકુંજરાઃ ॥ 22 ॥
તે સ્વામિવચનં વીરા હૃદયેષ્વવસજ્ય તત્ ।
ત્વરયા હ્યભ્યધાવંત સાલતાલશિલાયુધાઃ ॥ 23 ॥
વૃક્ષસ્થાંશ્ચ તલસ્થાંશ્ચ વાનરાન્ બલદર્પિતાન્ ।
અભ્યક્રામંસ્તતો વીરાઃ પાલાસ્તત્ર સહસ્રશઃ ॥ 24 ॥
અથ દૃષ્ટ્વા દધિમુખં ક્રુદ્ધં વાનરપુંગવાઃ ।
અભ્યધાવંત વેગેન હનુમત્પ્રમુખાસ્તદા ॥ 25 ॥
તં સવૃક્ષં મહાબાહુમાપતંતં મહાબલમ્ ।
આર્યકં પ્રાહરત્તત્ર બાહુભ્યાં કુપિતોઽંગદઃ ॥ 26 ॥
મદાંધશ્ચ ન વેદૈનમાર્યકોઽયં મમેતિ સઃ ।
અથૈનં નિષ્પિપેષાશુ વેગવદ્વસુધાતલે ॥ 27 ॥
સ ભગ્નબાહૂરુભુજો વિહ્વલશ્શોણિતોક્ષિતઃ ।
મુમોહ સહસા વીરો મુહૂર્તં કપિકુંજરઃ ॥ 28 ॥
સ સમાશ્વસ્ય સહસા સંકૃદ્ધો રાજમાતુલઃ ।
વાનરાન્વારયામાસ દંડેન મધુમોહિતાન્ ॥ 29 ॥
સ કથંચિદ્વિમુક્તસ્સ્તૈર્વાનરૈર્વાનરર્ષભઃ ।
ઉવાચૈકાંતમાશ્રિત્ય ભૃત્યાન્ સ્વાન્ સમુપાગતાન્ ॥ 30 ॥
એતે તિષ્ઠંતુ ગચ્છામો ભર્તા નો યત્ર વાનરઃ ।
સુગ્રીવો વિપુલગ્રીવઃ સહ રામેણ તિષ્ઠતિ ॥ 31 ॥
સર્વં ચૈવાંગદે દોષં શ્રાવયિષ્યામિ પાર્થિવે ।
અમર્ષી વચનં શ્રુત્વા ઘાતયિષ્યતિ વાનરાન્ ॥ 32 ॥
ઇષ્ટં મધુવનં હ્યેતત્પાર્થિવસ્ય મહાત્મનઃ ।
પિતૃપૈતામહં દિવ્યં દેવૈરપિ દુરાસદમ્ ॥ 33 ॥
સ વાનરાનિમાન્ સર્વાન્ મધુલુબ્ધાન્ ગતાયુષઃ ।
ઘાતયિષ્યતિ દંડેન સુગ્રીવસ્સસુહૃજ્જનાન્ ॥ 34 ॥
વધ્યા હ્યેતે દુરાત્માનો નૃપાજ્ઞાપરિભાવિનઃ ।
અમર્ષપ્રભવો રોષસ્સફલો નો ભવિષ્યતિ ॥ 35 ॥
એવમુક્ત્વા દધિમુખો વનપાલાન્મહાબલઃ ।
જગામ સહસોત્પત્ય વનપાલૈસ્સમન્વિતઃ ॥ 36 ॥
નિમેષાંતરમાત્રેણ સ હિ પ્રાપ્તો વનાલયઃ ।
સહસ્રાંશુસુતો ધીમાન્ સુગ્રીવો યત્ર વાનરઃ ॥ 37 ॥
રામં ચ લક્ષ્મણં ચૈવ દૃષ્ટ્વા સુગ્રીવમેવ ચ ।
સમપ્રતિષ્ઠાં જગતીમાકાશાન્નિપપાત હ ॥ 38 ॥
સન્નિપત્ય મહાવીર્યસ્સર્વૈસ્તૈઃ પરિવારિતઃ ।
હરિર્દધિમુખઃ પાલૈઃ પાલાનાં પરમેશ્વરઃ ॥ 39 ॥
સ દીનવદનો ભૂત્વા કૃત્વા શિરસિ ચાંજલિમ્ ।
સુગ્રીવસ્ય શુભૌ મૂર્ધ્ના ચરણૌ પત્યપીડયત્ ॥ 40 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે સુંદરકાંડે દ્વિષષ્ટિતમસ્સર્ગઃ ॥
