ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ସୁଂଦରକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ଦ୍ଵିଷଷ୍ଟିତମସ୍ସର୍ଗଃ ।
ତାନୁଵାଚ ହରିଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ହନୁମାନ୍ଵାନରର୍ଷଭଃ ।
ଅଵ୍ୟଗ୍ରମନସୋ ୟୂୟଂ ମଧୁ ସେଵତ ଵାନରାଃ ॥ 1 ॥
ଅହମାଵାରୟିଷ୍ୟାମି ୟୁଷ୍ମାକଂ ପରିପଂଥିନଃ ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ହନୁମତୋ ଵାକ୍ୟଂ ହରୀଣାଂ ପ୍ରଵରୋଽଂଗଦଃ ॥ 2 ॥
ପ୍ରତ୍ୟୁଵାଚ ପ୍ରସନ୍ନାତ୍ମା ପିବଂତୁ ହରୟୋ ମଧୁ ।
ଅଵଶ୍ୟଂ କୃତକାର୍ୟସ୍ୟ ଵାକ୍ୟଂ ହନୁମତୋ ମୟା ॥ 3 ॥
ଅକାର୍ୟମପି କର୍ତଵ୍ୟଂ କିମଂଗ ପୁନରୀଦୃଶମ୍ ।
ଅଂଗଦସ୍ୟ ମୁଖାଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵାଵଚନଂ ଵାନରର୍ଷଭାଃ ॥ 4 ॥
ସାଧୁସାଧ୍ଵିତି ସଂହୃଷ୍ଟା ଵାନରାଃ ପ୍ରତ୍ୟପୂଜୟନ୍ ।
ପୂଜୟିତ୍ଵାଂଗଦଂ ସର୍ଵେ ଵାନରା ଵାନରର୍ଷଭମ୍ ॥ 5 ॥
ଜଗ୍ମୁର୍ମଧୁଵନଂ ୟତ୍ର ନଦୀଵେଗ ଇଵ ଦ୍ରୁମମ୍ ।
ତେ ପ୍ରଵିଷ୍ଟା ମଧୁଵନଂ ପାଲାନାକ୍ରମ୍ୟ ଵୀର୍ୟତଃ ॥ 6 ॥
ଅତିସର୍ଗାଚ୍ଚ ପଟଵୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚ ମୈଥିଲୀମ୍ ।
ପପୁସ୍ସର୍ଵେ ମଧୁ ତଦା ରସଵତ୍ଫଲମାଦଦୁଃ ॥ 7 ॥
ଉତ୍ପତ୍ୟ ଚ ତତସ୍ସର୍ଵେ ଵନପାଲାନ୍ ସମାଗତାନ୍ ।
ତାଡୟଂତି ସ୍ମ ଶତଶ ସ୍ସକ୍ତାନ୍ମଧୁଵନେ ତଦା ॥ 8 ॥
ମଧୂନି ଦ୍ରୋଣମାତ୍ରାଣି ବାହୁଭିଃ ପରିଗୃହ୍ୟ ତେ ।
ପିବଂତି ସହିତା ସ୍ସର୍ଵେ ନିଘ୍ନଂତି ସ୍ମ ତଥାପରେ ॥ 9 ॥
କେଚିତ୍ପୀତ୍ଵା ପ୍ରଵିଧ୍ୟଂତି ମଧୂନି ମଧୁପିଂଗଲାଃ ।
ମଧୂଚ୍ଛିଷ୍ଟେନ କେଚିଚ୍ଚ ଜଗ୍ମୁରନ୍ୟୋନ୍ୟମୁତ୍କଟାଃ ॥ 10 ॥
ଅପରେ ଵୃକ୍ଷମୂଲେ ତୁ ଶାଖାଂ ଗୃହ୍ୟ ଵ୍ୟଵସ୍ଥିତାଃ ।
ଅତ୍ୟର୍ଥଂ ଚ ମଦଗ୍ଲାନାଃ ପର୍ଣାନ୍ୟାସ୍ତୀର୍ୟ ଶେରତେ ॥ 11 ॥
ଉନ୍ମତ୍ତଭୂତାଃ ପ୍ଲଵଗା ମଧୁମତ୍ତାଶ୍ଚ ହୃଷ୍ଟଵତ୍ ।
କ୍ଷିପଂତି ଚ ତଥାନ୍ୟୋନ୍ୟଂ ସ୍ଖଲଂତି ଚ ତଥାଽପରେ ॥ 12 ॥
କେଚିତ୍ କ୍ଷ୍ଵେଲାଂ ପ୍ରକୁର୍ଵଂତି କେଚିତ୍ କୂଜଂତି ହୃଷ୍ଟଵତ୍ ।
ହରୟୋମଧୁନା ମତ୍ତାଃ କେଚିତ୍ସୁପ୍ତା ମହୀତଲେ ॥ 13 ॥
କୃତ୍ଵା କେଚିଦ୍ଧସଂତ୍ୟନ୍ୟେ କେଚିତ୍କୁର୍ଵଂତି ଚେତରତ୍ ।
କୃତ୍ଵା କେଚିଦ୍ଵଦଂତ୍ୟନ୍ୟେ କେଚିଦ୍ବୁଧ୍ୟଂତି ଚେତରତ୍ ॥ 14 ॥
ୟେଽପ୍ୟତ୍ର ମଧୁପାଲା ସ୍ସ୍ୟୁଃ ପ୍ରେଷ୍ୟା ଦଧିମୁଖସ୍ୟ ତୁ ।
ତେଽପି ତୈର୍ଵାନରୈର୍ଭୀମୈଃ ପ୍ରତିଷିଦ୍ଧା ଦିଶୋ ଗତାଃ ॥ 15 ॥
ଜାନୁଭିସ୍ତୁ ପ୍ରକୃଷ୍ଟାଶ୍ଚ ଦେଵମାର୍ଗଂ ପ୍ରଦର୍ଶିତାଃ ।
ଅବ୍ରୁଵନ୍ ପରମୋଦ୍ଵିଗ୍ନା ଗତ୍ଵା ଦଧିମୁଖଂ ଵଚଃ ॥ 16 ॥
ହନୂମତା ଦତ୍ତଵରୈର୍ହତଂ ମଧୁଵନଂ ବଲାତ୍ ।
ଵୟଂ ଚ ଜାନୁଭିଃ କୃଷ୍ଟା ଦେଵମାର୍ଗଂ ଚ ଦର୍ଶିତାଃ ॥ 17 ॥
ତତୋ ଦଧିମୁଖଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଵନପସ୍ତତ୍ର ଵାନରଃ ।
ହତଂ ମଧୁଵନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସାଂତ୍ଵୟାମାସ ତାନ୍ ହରୀନ୍ ॥ 18 ॥
ଇହାଗଚ୍ଛତ ଗଚ୍ଛାମୋ ଵାନରାନ୍ ବଲଦର୍ପିତାନ୍ ।
ବଲେନ ଵାରୟିଷ୍ୟାମୋ ମଧୁ ଭକ୍ଷୟତୋ ଵୟମ୍ ॥ 19 ॥
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦଧିମୁଖସ୍ୟେଦଂ ଵଚନଂ ଵାନରର୍ଷଭାଃ ।
ପୁନର୍ଵୀରା ମଧୁଵନଂ ତେନୈଵ ସହସା ୟୟୁଃ ॥ 20 ॥
ମଧ୍ୟେ ଚୈଷାଂ ଦଧିମୁଖଃ ପ୍ରଗୃହ୍ୟ ତରସା ତରୁମ୍ ।
ସମଭ୍ୟଧାଵଦ୍ଵେଗେନ ତେ ଚ ସର୍ଵେ ପ୍ଲଵଂଗମାଃ ॥ 21 ॥
ତେ ଶିଲାଃ ପାଦପାଂଶ୍ଚାପି ପର୍ଵତାଂଶ୍ଚାପି ଵାନରାଃ ।
ଗୃହୀତ୍ଵାଽଽଭ୍ୟଗମନ୍ କ୍ରୁଦ୍ଧା ୟତ୍ର ତେ କପିକୁଂଜରାଃ ॥ 22 ॥
ତେ ସ୍ଵାମିଵଚନଂ ଵୀରା ହୃଦୟେଷ୍ଵଵସଜ୍ୟ ତତ୍ ।
ତ୍ଵରୟା ହ୍ୟଭ୍ୟଧାଵଂତ ସାଲତାଲଶିଲାୟୁଧାଃ ॥ 23 ॥
ଵୃକ୍ଷସ୍ଥାଂଶ୍ଚ ତଲସ୍ଥାଂଶ୍ଚ ଵାନରାନ୍ ବଲଦର୍ପିତାନ୍ ।
ଅଭ୍ୟକ୍ରାମଂସ୍ତତୋ ଵୀରାଃ ପାଲାସ୍ତତ୍ର ସହସ୍ରଶଃ ॥ 24 ॥
ଅଥ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦଧିମୁଖଂ କ୍ରୁଦ୍ଧଂ ଵାନରପୁଂଗଵାଃ ।
ଅଭ୍ୟଧାଵଂତ ଵେଗେନ ହନୁମତ୍ପ୍ରମୁଖାସ୍ତଦା ॥ 25 ॥
ତଂ ସଵୃକ୍ଷଂ ମହାବାହୁମାପତଂତଂ ମହାବଲମ୍ ।
ଆର୍ୟକଂ ପ୍ରାହରତ୍ତତ୍ର ବାହୁଭ୍ୟାଂ କୁପିତୋଽଂଗଦଃ ॥ 26 ॥
ମଦାଂଧଶ୍ଚ ନ ଵେଦୈନମାର୍ୟକୋଽୟଂ ମମେତି ସଃ ।
ଅଥୈନଂ ନିଷ୍ପିପେଷାଶୁ ଵେଗଵଦ୍ଵସୁଧାତଲେ ॥ 27 ॥
ସ ଭଗ୍ନବାହୂରୁଭୁଜୋ ଵିହ୍ଵଲଶ୍ଶୋଣିତୋକ୍ଷିତଃ ।
ମୁମୋହ ସହସା ଵୀରୋ ମୁହୂର୍ତଂ କପିକୁଂଜରଃ ॥ 28 ॥
ସ ସମାଶ୍ଵସ୍ୟ ସହସା ସଂକୃଦ୍ଧୋ ରାଜମାତୁଲଃ ।
ଵାନରାନ୍ଵାରୟାମାସ ଦଂଡେନ ମଧୁମୋହିତାନ୍ ॥ 29 ॥
ସ କଥଂଚିଦ୍ଵିମୁକ୍ତସ୍ସ୍ତୈର୍ଵାନରୈର୍ଵାନରର୍ଷଭଃ ।
ଉଵାଚୈକାଂତମାଶ୍ରିତ୍ୟ ଭୃତ୍ୟାନ୍ ସ୍ଵାନ୍ ସମୁପାଗତାନ୍ ॥ 30 ॥
ଏତେ ତିଷ୍ଠଂତୁ ଗଚ୍ଛାମୋ ଭର୍ତା ନୋ ୟତ୍ର ଵାନରଃ ।
ସୁଗ୍ରୀଵୋ ଵିପୁଲଗ୍ରୀଵଃ ସହ ରାମେଣ ତିଷ୍ଠତି ॥ 31 ॥
ସର୍ଵଂ ଚୈଵାଂଗଦେ ଦୋଷଂ ଶ୍ରାଵୟିଷ୍ୟାମି ପାର୍ଥିଵେ ।
ଅମର୍ଷୀ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଘାତୟିଷ୍ୟତି ଵାନରାନ୍ ॥ 32 ॥
ଇଷ୍ଟଂ ମଧୁଵନଂ ହ୍ୟେତତ୍ପାର୍ଥିଵସ୍ୟ ମହାତ୍ମନଃ ।
ପିତୃପୈତାମହଂ ଦିଵ୍ୟଂ ଦେଵୈରପି ଦୁରାସଦମ୍ ॥ 33 ॥
ସ ଵାନରାନିମାନ୍ ସର୍ଵାନ୍ ମଧୁଲୁବ୍ଧାନ୍ ଗତାୟୁଷଃ ।
ଘାତୟିଷ୍ୟତି ଦଂଡେନ ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ସସୁହୃଜ୍ଜନାନ୍ ॥ 34 ॥
ଵଧ୍ୟା ହ୍ୟେତେ ଦୁରାତ୍ମାନୋ ନୃପାଜ୍ଞାପରିଭାଵିନଃ ।
ଅମର୍ଷପ୍ରଭଵୋ ରୋଷସ୍ସଫଲୋ ନୋ ଭଵିଷ୍ୟତି ॥ 35 ॥
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଦଧିମୁଖୋ ଵନପାଲାନ୍ମହାବଲଃ ।
ଜଗାମ ସହସୋତ୍ପତ୍ୟ ଵନପାଲୈସ୍ସମନ୍ଵିତଃ ॥ 36 ॥
ନିମେଷାଂତରମାତ୍ରେଣ ସ ହି ପ୍ରାପ୍ତୋ ଵନାଲୟଃ ।
ସହସ୍ରାଂଶୁସୁତୋ ଧୀମାନ୍ ସୁଗ୍ରୀଵୋ ୟତ୍ର ଵାନରଃ ॥ 37 ॥
ରାମଂ ଚ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ଚୈଵ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସୁଗ୍ରୀଵମେଵ ଚ ।
ସମପ୍ରତିଷ୍ଠାଂ ଜଗତୀମାକାଶାନ୍ନିପପାତ ହ ॥ 38 ॥
ସନ୍ନିପତ୍ୟ ମହାଵୀର୍ୟସ୍ସର୍ଵୈସ୍ତୈଃ ପରିଵାରିତଃ ।
ହରିର୍ଦଧିମୁଖଃ ପାଲୈଃ ପାଲାନାଂ ପରମେଶ୍ଵରଃ ॥ 39 ॥
ସ ଦୀନଵଦନୋ ଭୂତ୍ଵା କୃତ୍ଵା ଶିରସି ଚାଂଜଲିମ୍ ।
ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ୟ ଶୁଭୌ ମୂର୍ଧ୍ନା ଚରଣୌ ପତ୍ୟପୀଡୟତ୍ ॥ 40 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ସୁଂଦରକାଂଡେ ଦ୍ଵିଷଷ୍ଟିତମସ୍ସର୍ଗଃ ॥
