View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |
This document is in romanized sanskrit according to IAST standard.

VR 6.73 Yuddha Kanda - Sarga 73

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē yuddhakāṇḍam ।
atha trisaptatitamassargaḥ ।

tatōhatānrākṣasapuṅgavāṃstān dēvāntakāditriśirōtikāyān ।
rakṣōgaṇāstatrahatāvaśiṣṭāstērāvaṇāyatvaritāśśaśaṃsuḥ ॥ 1 ॥

tatōhatāṃstān sahasāniśamyarājāmumōhapariplutākṣaḥ ।
putrakṣayambhrātṛvadhaṃ cha ghōraṃvichintyarājāvipulampradadhyau ॥ 2 ॥

tatasturājānamudīkṣyadīnaṃśōkārṇavēsamparipupluvānam ।
ratharṣabhōrākṣasarājasūnustamindrajidvākyamidambabhāṣē ॥ 3 ॥

na tāta mōhamparigantumarhasiyatrēndrajijajīvatirākṣasēndra ।
nēndrāribāṇābhihatōhikaśchitprāṇān samarthassamarē'bhipātum ॥ 4 ॥

paśyādyarāmaṃsahalakṣmaṇēnamadbāṇanirbhinnavikīrṇadēham ।
gatāyuṣambhūmitalēśayānaṃśitaiśśarairāchitasarvagātram ॥ 5 ॥

imāmpratijñāṃśṛṇuśakraśatrōḥsuniśchitāmpauruṣadaivayuktām ।
adyaivarāmaṃsahalakṣmaṇēnasantarpayiṣyāmiśarairamōghaiḥ ॥ 6 ॥

adyēndravaivasvataviṣṇumitrasādhyāśchavaiśvānarachandrasūryāḥ ।
drakṣyantumēvikramamapramēyaṃviṣṇōrivōgrambaliyajñavāṭē ॥ 7 ॥

sa ēvamuktvātridaśēndraśatrurāpṛchChayarājānamadīnasattvaḥ ।
samārurōhānitulyavēgaṃrathaṅkharaśrēṣṭhasamādhiyuktam ॥ 8 ॥

tamāsthāyamahātējārathaṃharirathōpamam ।
jagāmasahasātatrayatrayuddhamarindamaḥ ॥ 9 ॥

tamprasthitammahātmānamanujagmurmahābalāḥ ।
samharṣamāṇābahanōdhanuṣpravarapāṇayaḥ ॥ 10 ॥

gajaskandhagatāḥkēchitkēchitpravaravājibhiḥ ।
vyāghravṛśchikamārjārakharōrōṣṭraiśchabhujaṅgamaiḥ ॥ 11 ॥

varāhaiśśvāpadaissiṃhairjambukaiḥparvatōpamaiḥ ।
kākahaṃsamayūraiścharākṣasābhīmavikramāḥ ॥ 12 ॥

prāsamudgaranistriṃśaparaśvathagadādharāḥ ।
bhuśuṇḍimudgarāyaṣṭiśataghnīparighāyudhā ॥ 13 ॥

sa śaṅkhaninadaiḥpūrṇairbhērīṇāñchāpinissvanaiḥ ।
jagāmatridaśēndrāstūyamānōniśācharaiḥ ॥ 14 ॥

sa śaṅkhaśaśivarṇēnaChatrēṇaripusūdanaḥ ।
rarājapratipūrṇēnanabhaśchandramasāyathā ॥ 15 ॥

avījyatatatōvīrōhaimairhēmavibhūṣitaiḥ ।
chāruchāmaramukhyaiśchamukhyassarvadhanuṣmatām ॥ 16 ॥

sa tudṛṣṭavāviniryāntambalēnamahātāvṛtam ।
rākṣasādhipatiśraśīmān rāvaṇaḥputramabravīt ॥ 17 ॥

tvamapratirathaḥputratvayāvaivāsavōjitaḥ ।
kimpunarmānuṣandhṛṣyannihaniṣyasirāghavam ॥ 18 ॥

tathōktōrākṣasēndrēṇapratyagṛhṇānmahāśiṣaḥ ।
tastvindrajitālaṅkāsūryapratimatējasā ॥ 19 ॥

rarājāprativīryēṇadyaurivārkēṇabhāsvatā ।
samprāpyamahātējāyuddhabhūmimarindamaḥ ॥ 20 ॥

sthāpayāmāsarakṣāṃsirathampratisamantataḥ ।
tatastuhutabhōktāraṃhutabhuksadṛśaprabhaḥ ॥ 21 ॥

juhāvarākṣasaśrēṣṭhōmantravadvidhivattadā ।
sahavirlājasaṃskārairmālyagandhapuraskṛtaiḥ ॥ 22 ॥

juhuvēpāvakantatrarākṣanēndraḥpratāpavān ।
śastrāṇiśarapatrāṇisamidhō'thavibhītakāḥ ॥ 23 ॥

lōhitāni cha vāsāṃsisruvaṅkārṣṇāyasantathā ।
satatrāgniṃsamāstīryaśarapatraissatōmaraiḥ ॥ 24 ॥

havistatpratijagrāha pāvakaḥ svayamutthitaḥ ।
sō'stramāhārayāmāsa brāhmamastravidāṃ varaḥ ॥ 25 ॥

havistatpratijagrāhapāvakassvayamāsthitaḥ ।
sō'stramāhārayāmāsabrāhmamindraripustadā ॥ 26 ॥

dhanuśchātmarathañchaivasarvantatrābhyamantrayat ।
tasminnāhūyamānēstrēhūyamānē cha pāvakē ॥ 27 ॥

sārdhaṅgrahēndunakṣatrairvitatrāsanabhasthsalam ।
sa pāvakampāvakadīptatējāhutvāmahēndrapratimaprabhāvaḥ ।
sa chāpabāṇāsirathāśvasūtaḥkhē'ntardadhē'tmānamachintyarūpaḥ ॥ 28 ॥

tatōhayarathākīrṇampatākādhvajaśōbhitam ।
niryayaurākṣasabalannardamānaṃyayutsayā ॥ 29 ॥

tēśarairbahubhiśchitraistīkṣṇavēgairalaṅkṛtaiḥ ।
tōmarairaṅkuśaiśchāpivānarān jaghnurāhavē ॥ 30 ॥

rāvaṇistutatassaṅkṛddhastānnirīkṣyaniśācharān ।
hṛṣṭābhavantōyudhyantuvānarāṇāñjighāṃsayā ॥ 31 ॥

tatastērākṣasāssarvēnardhantōjayakāṅkṣiṇaḥ ।
abhyavarṣaṃstatōghōrānvānarān śaravṛṣṭibhiḥ ॥ 32 ॥

sa tunālīkanārāchairgadābhirmusalairapi ।
rakṣōbhissamvṛtassaṅkhyēvānarān vichakarta ha ॥ 33 ॥

tēvadhyamānāssamarēvānarāḥpādapāyudhāḥ ।
abhyavarṣantasahasārāvaṇiṃśailapādapaiḥ ॥ 34 ॥

indrajittutadākruddhōmahātējāmahābalaḥ ।
vānarāṇāṃśarīrāṇivyadhamadrāvaṇātmajaḥ ॥ 35 ॥

śarēṇaikēna cha harīnnavapañcha cha sapta cha ।
bibhēdasamarēkruddhōrākṣasān sampraharṣayan ॥ 36 ॥

sa śaraissūryasaṅkāśaiśśātakumbhavibhūṣitaiḥ ।
vānarān samarēvīraḥpramamāthasudurjayaḥ ॥ 37 ॥

tēbhinnagātrāssamarēvānarāśśarapīḍitāḥ ।
pēturmathitasaṅkalpāssurairivamahāsurāḥ ॥ 38 ॥

tantapantamivādityaṅghōrairbāṇagabhastibhiḥ ।
abhyadhāvantasaṅkṛddhāssamyugēvānararṣabhāḥ ॥ 39 ॥

tatastuvānarāssarvēbhinnadēhāvichētasaḥ ।
vyathitāvidravantismarudhirēṇasamukṣitāḥ ॥ 40 ॥

rāmasyārthēparākramyavānarāstyaktajīvitāḥ ।
nardantastē'bhivṛttāstusamarēsaśilāyudhāḥ ॥ 41 ॥

tēdrumaiḥparvatāgraiśchaśilābhiśchaplavaṅgamāḥ ।
abhyavarṣantasamarērāvaṇimparyavasthitāḥ ॥ 42 ॥

tadrumāṇāṃśilānāṃ cha varṣamprāṇaharammahat ।
vyapōhatamahātējārāvaṇissamitiñjayaḥ ॥ 43 ॥

tataḥpāvakasaṅkāśaiśśarairāśīviṣōpamaiḥ ।
vānarāṇāmanīkānibibhēdasamarēprabhuḥ ॥ 44 ॥

aṣṭādaśaśaraistīkṣṇaissavidadvāgandhamādanam ।
vivyāthanavabhiśchaivanalandūrādavasthitam ॥ 45 ॥

saptabhistumahāvīryōmaindammarmavidāraṇaiḥ ।
pañchabhirviśikhaiśchaivagajaṃvivyāthasaṃyugē ॥ 46 ॥

jāmbavantantudaśabhirnīlantriṃśadbhirēva cha ।
sugrīvamṛṣabhañchaivasō'ṅgadandvividhantathā ॥ 47 ॥

ghōrairdattavaraistīkṣṇairniṣprāṇānakarōttadā ।
anyānapitadāmukhyānvānarān bahubhiśśaraiḥ ॥ 48 ॥

ardayāmāsasaṅkṛddhaḥkālānagirivamūrChitaḥ ।
saśaraissūryasaṅkāśaissumuksaiśaśīghragāmibhiḥ ॥ 49 ॥

vānarāṇāmanīkāninirmamanthamahāraṇē ।
ākulāṃvānarīṃsēnāṃśarajālēnamōhitām ॥ 50 ॥

hṛṣṭassaparayāprītyādadarśakṣatajōkṣitām ।
vānarēvamahātējārākṣasēndrātmajōbalī ॥ 51 ॥

saṃsṛjyabāṇavarṣaṃ cha śastravarṣaṃ cha dāruṇam ।
mamardavānarānīkamindrajittvaritōbalī ॥ 52 ॥

svasainyamutsṛjyasamētyatūrṇammahāraṇēvānaravāhinīṣu ।
adṛśyamānaśśarajālamugraṃvavarṣanīlāmbudharōyathāmbu ॥ 53 ॥

tēśakrajidbāṇaviśīrṇadēhāmāyāhatāvisvaramunnadantaḥ ।
raṇēnipēturharayō'drikalpāyathēndravajrābhihatānagēndrāḥ ॥ 54 ॥

tēkēvalaṃsandadṛśuśaśitāgrānbāṇānraṇēvānaravāhinīṣu ।
māyānigūḍhantusurēndraśatruṃ na chāvṛtaṃrākṣasamabhyapaśyan ॥ 55 ॥

tatassarakṣōdhipatirmahātmāsarvādiśōbāṇagaṇaiśaśitāgraiḥ ।
prachChādayāmāsaraviprakāśairvipādayāmāsa cha vānarēndrān ॥ 56 ॥

sa śūlanistriṃśaparaśvadhānivyāvidhyadīptānalasannibhāni ।
savisphuliṅgōjjvalapāvakānivavarṣatīvramplavagēndrasainyē ॥ 57 ॥

tatōjvalanasaṅkāśaiśśarairvānarayūthapāḥ ।
tāḍitāśśakrajidbāṇaiḥpraphullāivakiṃśukāḥ ॥ 58 ॥

tēnyōnyamabhisarpantōninadantaśchavisvaram ।
rākṣasēndrāstranirbhinnānipēturvānararṣabhāḥ ॥ 59 ॥

udīkṣamāṇāgaganaṅkēchinnētrēṣutāḍitāḥ ।
śarairviviśuranyōnyampētuśchajagatītalē ॥ 60 ॥

hanūmantaṃ cha sugrīvamaṅgadaṅgandhamādanam ।
jāmbavantaṃsuṣēṇaṃ cha vēgadarśinamēva cha ॥ 61 ॥

maindaṃ cha dvividannīlaṅgavākṣaṅgajagōmubhau ।
kēsariṃharilōmānaṃvidyuddhaṃṣṭraṃ cha vānaram ॥ 62 ॥

sa bāṇavarṣairabhivarṣyamāṇō ।
dhārānipātāniva tānvichintya ।
samīkṣamāṇaḥ paramādbhutaśrī ।
rāmastadā lakṣmaṇamityuvācha ॥ 63 ॥

prasaiśśūlaiśśitairbāṇairindrajinmantrasamhitaiḥ ।
vivyādhahariśārdūlān sarvāṃstānrākṣasōttamaḥ ॥ 64 ॥

sa vaigadābhirhariyūthamukhyānnirbhidyabāṇaistapanīyavaṅkhaiḥ ।
vavarṣarāmaṃśaravṛṣṭijālaissalakṣmaṇambhāskararamaśikalpaiḥ ॥ 65 ॥

sa bāṇavarṣairabhivṛṣyamāṇōdhārānipātānivatānachnitya ।
samīkṣamāṇaḥparamādbhutaśrīrāmatadālakṣmaṇamityuvācha ॥ 66 ॥

asaupunarlakṣmaṇarākṣasēndrōbrahmāstramāśrityasurēndraśatruḥ ।
nipātayitvāharisainyamugramasmānśarairardayatiprasaktaḥ ॥ 67 ॥

svayambhuvādattavarōmahātmā ।
samāhitōntarhitabhīmakāyaḥ ।
kathannuśakyōyudhinaṣṭadēhōnihantumadyēndrajidudyatāstraḥ ॥ 68 ॥

manyēsvayambhurbhagavānachnityōyasyaitadastramprabhavaśchayō'sya ।
bāṇāvapātāstvamihādyadhīmanmayāsahāvyagramanāssahasva ॥ 69 ॥

prachChādayatyēṣahirākṣasēndrassarvādhiśassāyakavṛṣṭijālaiḥ ।
ētachchasarvampatitāgyraśūraṃ na bhrājatēvānararājasainyam ॥ 70 ॥

āvāntudṛṣṭavāpatitauvisañjñaunivṛttayuddaugatarōṣaharṣē ।
dhruvampravēkṣyatyamarārivāsamasausamādāyaraṇāgralakṣmīm ॥ 71 ॥

tatastutāvindrajidastrajālairbhabhūvatustatratathāviśastau ।
sa chāpitautatravidarśayitvānanādaharṣādyudhirākṣasēndraḥ ॥ 72 ॥

satattadāvānarasainyamēvaṃrāmaṃ cha saṅkhyēsahalakṣmaṇēna ।
viṣādayitvāsahasāvivēśapurīndaśagrīvabhujābhiguptām ॥ 73 ॥

sanstūyamānassatuyātudhānaiḥ ।
patrē cha sarvaṃhṛṣitō'bhyuvācha ॥ 74 ॥

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē yuddhakāṇḍē trisaptatitamassargaḥ ॥




Browse Related Categories: