śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē ayōdhyākāṇḍam ।
atha trayōdaśassargaḥ ।
atadarhaṃ mahārājaṃ śayānamatathōchitam ।
yayātimiva puṇyāntē dēvalōkātparichyutam ॥ 1 ॥
anartharūpā siddhārthā hyabhītā bhayadarśinī ।
punarākārayāmāsa tamēva varamaṅganā ॥ 2 ॥
atadarhaṃ mahārājaṃ śayānamatathōchitam ।
yayātimiva puṇyāntē dēvalōkātparichyutam ॥ 3 ॥
anartharūpā siddhārthā hyabhītā bhayadarśinī ।
punarākārayāmāsa tamēva varamaṅganā ॥ 4 ॥
tvaṃ katthasē mahārāja satyavādī dṛḍhavrataḥ ।
mama chēmaṃ varaṃ kasmādvidhārayitumichChasi ॥ 5 ॥
ēvamuktastu kaikēyyā rājā daśarathastadā ।
pratyuvācha tataḥ kruddhō muhūrtaṃ vihvalanniva ॥ 6 ॥
mṛtē mayi gatē rāmē vanaṃ manujapuṅgavē ।
hantānāryē mamāmitrē sakāmā sukhinī bhava ॥ 7 ॥
svargē'pi khalu rāmasya kuśalaṃ daivatairaham ।
pratyādēśādabhihitaṃ dhārayiṣyē kathaṃ bata ॥ 8 ॥
kaikēyyāḥ priyakāmēna rāmaḥ pravrājitō mayā ।
yadi satyaṃ bravīmyētattadasatyaṃ bhaviṣyati ॥ 9 ॥
aputrēṇa mayā putraśśramēṇa mahatā mahān ।
rāmō labdhō mahābāhu ssakathaṃ tyajyatē mayā ॥ 10 ॥
śūraścha kṛtavidyaścha jitakrōdhō kṣamāparaḥ ।
kathaṃ kamalapatrākṣō mayā rāmō vivāsyatē ॥ 11 ॥
kathamindīvaraśyāmaṃ dīrghabāhuṃ mahābalam ।
abhirāmamahaṃ rāmaṃ prēṣayiṣyāmi daṇḍakān ॥ 12 ॥
sukhānāmuchitasyaiva duḥkhairanuchitasya cha ।
dukhaṃ nāmānupaśyēyaṃ kathaṃ rāmasya dhīmataḥ ॥ 13 ॥
yadi duḥkhamakṛtvā'dya mama saṅkramaṇaṃ bhavēt ।
aduḥkhārhasya rāmasya tata ssukhamavāpnuyām ॥ 14 ॥
nṛśaṃsē pāpasaṅkalpē rāmaṃ satyaparākramam ।
kiṃ vipriyēṇa kaikēyi priyaṃ yōjayasē mama ॥ 15 ॥
akīrtiratulā lōkē dhruvaṃ paribhavaścha mē ।
tathā vilapatastasya paribhramitachētasaḥ ॥ 16 ॥
astamabhyagamatsūryō rajanī chābhyavartata ।
sā triyāmā tathārttasya chandramaṇḍalamaṇḍitā ॥ 17 ॥
rājñō vilapamānasya na vyabhāsata śarvarī ।
tathaivōṣṇaṃ viniśvasya vṛddhō daśarathō nṛpaḥ ॥ 18 ॥
vilalāpārtavadyukhaṃ gaganāsaktalōchanaḥ ।
na prabhātaṃ tvayēchChāmi niśē nakṣatrabhūṣaṇē ॥ 19 ॥
kriyatāṃ mē dayā bhadrē mayā'yaṃ rachitō'ñjaliḥ ।
athavā gamyatāṃ śīghraṃ nāhamichChāmi nirghṛṇām ॥ 20 ॥
nṛśaṃsāṃ kaikayīṃ draṣṭuṃ yatkṛtē vyasanaṃ mahat ।
ēvamuktvā tatō rājā kaikēyīṃ saṃyatāñjaliḥ ॥ 21 ॥
prasādaḥ kriyatāṃ dēvi bhadrē rājñō viśēṣataḥ ।
śūnyē na khalu suśrōṇi mayēdaṃ samudāhṛtam ॥ 22 ॥
kuru sādhu prasādaṃ mē bālē sahṛdayā hyasi ।
prasīda dēvi rāmōmētvaddattaṃ rājyamavyam ॥ 23 ॥
labhatāmasitāpāṅgē yaśaḥ paramavāpnu hi ।
mama rāmasya lōkasya gurūṇāṃ bharatasya cha ॥ 24 ॥
priyamētadguruśrōṇi kuru chārumukhēkṣaṇē viśuddhabhāvasya suduṣṭabhāvā tāmrēkṣaṇasyāśrukalasya rājñaḥ ।
śrutvā vichitraṃ karuṇaṃ vilāpaṃ bharturnṛśaṃsā na chakāra vākyam ॥ 25 ॥
tatassa rājā punarēva mūrChitaḥ priyāmatuṣṭāṃ pratikūlabhāṣiṇīm ।
samīkṣya putrasya vivāsanaṃ prati kṣitau visañjñō nipapāta dukhitaḥ ॥ 26 ॥
itīva rājñō vyathitasya sā niśā jagāma ghōraṃ śvasatō manasvinaḥ vibōdhyamānaḥ pratibōdhanaṃ tadā nivārayāmāsa sa rājasattamaḥ ॥ 27 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē trayōdaśassargaḥ ॥