ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ଅୟୋଧ୍ୟାକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ଦ୍ଵାଵିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ଅଥ ତଂ ଵ୍ୟଥୟା ଦୀନଂ ସଵିଶେଷମମର୍ଷିତମ୍ ।
ଶ୍ଵସଂତମିଵ ନାଗେଂଦ୍ରଂ ରୋଷଵିସ୍ଫାରିତେକ୍ଷଣମ୍ ॥ 1 ॥
ଆସାଦ୍ୟ ରାମସ୍ସୌମିତ୍ରିଂ ସୁହୃଦଂ ଭ୍ରାତରଂ ପ୍ରିୟମ୍ ।
ଉଵାଚେଦଂ ସ ଧୈର୍ୟେଣ ଧାରୟନ୍ସତ୍ତ୍ଵମାତ୍ମଵାନ୍ ॥ 2 ॥
ଅଥ ତଂ ଵ୍ୟଥୟା ଦୀନଂ ସଵିଶେଷମମର୍ଷିତମ୍ ।
ଶ୍ଵସଂତମିଵ ନାଗେଂଦ୍ରଂ ରୋଷଵିସ୍ଫାରିତେକ୍ଷଣମ୍ ॥ 3 ॥
ଆସାଦ୍ୟ ରାମସ୍ସୌମିତ୍ରିଂ ସୁହୃଦଂ ଭ୍ରାତରଂ ପ୍ରିୟମ୍ ।
ଉଵାଚେଦଂ ସ ଧୈର୍ୟେଣ ଧାରୟନ୍ସତ୍ତ୍ଵମାତ୍ମଵାନ୍ ॥ 4 ॥
ନିଗୃହ୍ୟ ରୋଷଂ ଶୋକଂ ଚ ଧୈର୍ୟମାଶ୍ରିତ୍ୟ କେଵଲମ୍ ।
ଅଵମାନଂ ନିରସ୍ୟେମଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ହର୍ଷମୁତ୍ତମମ୍ ॥ 5 ॥
ଉପକ୍ଲୃପ୍ତଂ ହି ୟତ୍କିଂଚିଦଭିଷେକାର୍ଥମଦ୍ୟ ମେ ସର୍ଵଂ ଵିସର୍ଜୟ କ୍ଷିପ୍ରଂ କୁରୁ କାର୍ୟଂ ନିରତ୍ୟୟମ୍ ॥ 6 ॥
ସୌମିତ୍ରେ ୟୋଽଭିଷେକାର୍ଥେ ମମ ସଂଭାର ସଂଭ୍ରମଃ ।
ଅଭିଷେକନିଵୃତ୍ତ୍ୟର୍ଥେ ସୋଽସ୍ତୁ ସଂଭାରସଂଭ୍ରମଃ ॥ 7 ॥
ୟସ୍ୟା ମଦଭିଷେକାର୍ଥେ ମାନସଂ ପରିତପ୍ୟତେ ।
ମାତା ମେ ସା ୟଥା ନ ସ୍ୟାତ୍ସଵିଶଂକା ତଥା କୁରୁ ॥ 8 ॥
ତସ୍ୟାଶ୍ଶଂକାମୟଂ ଦୁଃଖଂ ମୁହୂର୍ତମପି ନୋତ୍ସହେ ।
ମନସି ପ୍ରତିସଂଜାତଂ ସୌମିତ୍ରେଽହମୁପେକ୍ଷିତୁମ୍ ॥ 9 ॥
ନ ବୁଦ୍ଧିପୂର୍ଵଂ ନାବୁଦ୍ଧଂ ସ୍ମରାମୀହ କଦାଚନ ।
ମାତୃଣାଂ ଵା ପିତୁର୍ଵାଽହଂ କୃତମଲ୍ପଂ ଚ ଵିପ୍ରିୟମ୍ ॥ 10 ॥
ସତ୍ୟସ୍ସତ୍ୟାଭିସଂଧଶ୍ଚ ନିତ୍ୟଂ ସତ୍ୟପରାକ୍ରମଃ ।
ପରଲୋକଭୟାଦ୍ଭୀତୋ ନିର୍ଭୟୋଽସ୍ତୁ ପିତା ମମ ॥ 11 ॥
ତସ୍ୟାଽପି ହି ଭଵେଦସ୍ମିନ୍କର୍ମଣ୍ୟପ୍ରତିସଂହୃତେ ।
ସତ୍ୟଂ ନେତି ମନସ୍ତାପସ୍ତସ୍ୟ ତାପସ୍ତପେଚ୍ଚ ମାମ୍ ॥ 12 ॥
ଅଭିଷେକଵିଧାନଂ ତୁ ତସ୍ମାତ୍ସଂହୃତ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ।
ଅନ୍ଵଗେଵାହମିଚ୍ଛାମି ଵନଂ ଗଂତୁମିତଃପୁନଃ ॥ 13 ॥
ମମ ପ୍ରଵ୍ରାଜନାଦଦ୍ୟ କୃତକୃତ୍ୟା ନୃପାତ୍ମଜା ।
ସୁତଂ ଭରତମଵ୍ୟଗ୍ରମଭିଷେଚୟିତା ତତଃ ॥ 14 ॥
ମୟି ଚୀରାଜିନଧରେ ଜଟାମଂଡଲଧାରିଣି ।
ଗତେଽରଣ୍ୟଂ ଚ କୈକେୟ୍ୟା ଭଵିଷ୍ୟତି ମନସ୍ସୁଖମ୍ ॥ 15 ॥
ବୁଦ୍ଧିଃ ପ୍ରଣୀତା ୟେନେୟଂ ମନଶ୍ଚ ସୁସମାହିତମ୍ ।
ତଂ ତୁ ନାର୍ହାମି ସଂକ୍ଲେଷ୍ଟୁଂ ପ୍ରଵ୍ରଜିଷ୍ୟାମି ମା ଚିରମ୍ ॥ 16 ॥
କୃତାଂତସ୍ତ୍ଵେଵ ସୌମିତ୍ରେ ଦ୍ରଷ୍ଟଵ୍ୟୋ ମତ୍ପ୍ରଵାସନେ ।
ରାଜ୍ୟସ୍ୟ ଚ ଵିତୀର୍ଣସ୍ୟ ପୁନରେଵ ନିଵର୍ତନେ ॥ 17 ॥
କୈକେୟ୍ୟାଃ ପ୍ରତିପତ୍ତିର୍ହି କଥଂ ସ୍ୟାନ୍ମମ ପୀଡନେ ।
ୟଦି ଭାଵୋ ନ ଦୈଵୋଽୟଂ କୃତାଂତଵିହିତୋ ଭଵେତ୍ ॥ 18 ॥
ଜାନାସି ହି ୟଥା ସୌମ୍ୟ ନ ମାତୃଷୁ ମମାଂତରମ୍ ।
ଭୂତପୂର୍ଵଂ ଵିଶେଷୋ ଵା ତସ୍ୟା ମୟି ସୁତେଽପି ଵା ॥ 19 ॥
ସୋଽଭିଷେକନିଵୃତ୍ତ୍ୟର୍ଥୈପ୍ରଵାସାର୍ଥୈଶ୍ଚ ଦୁର୍ଵଚୈଃ ।
ଉଗ୍ରୈର୍ଵାକ୍ୟୈରହଂ ତସ୍ୟା ନାନ୍ୟଦ୍ଦୈଵାତ୍ସମର୍ଥୟେ ॥ 20 ॥
କଥଂ ପ୍ରକୃତିସଂପନ୍ନା ରାଜପୁତ୍ରୀ ତଥାଗୁଣା ।
ବ୍ରୂୟାତ୍ସା ପ୍ରାକୃତେଵ ସ୍ତ୍ରୀ ମତ୍ପୀଡାଂ ଭର୍ତୃସନ୍ନିଧୌ ॥ 21 ॥
ୟଦଚିଂତ୍ୟଂତୁ ତଦ୍ଦୈଵଂ ଭୂତେଷ୍ଵପି ନ ଵିହନ୍ୟତେ ।
ଵ୍ୟକ୍ତଂ ମୟି ଚ ତସ୍ୟାଂ ଚ ପତିତୋ ହି ଵିପର୍ୟୟଃ ॥ 22 ॥
କଶ୍ଚିଦ୍ଦୈଵେନ ସୌମିତ୍ରେ ୟୋଦ୍ଧୁମୁତ୍ସହତେ ପୁମାନ୍ ।
ୟସ୍ୟ ନ ଗ୍ରହଣଂ କିଂଚିତ୍କର୍ମଣୋଽନ୍ୟତ୍ର ଦୃଶ୍ୟତେ ॥ 23 ॥
ସୁଖଦୁଃଖେ ଭୟକ୍ରୋଧୌ ଲାଭାଲାଭୌ ଭଵାଭଵୌ ।
ୟଚ୍ଚ କିଂଚିତ୍ତଥାଭୂତଂ ନନୁ ଦୈଵସ୍ୟ କର୍ମ ତତ୍ ॥ 24 ॥
ଋଷୟୋଽପ୍ୟୁଗ୍ରତପସୋ ଦୈଵେନାଭିପ୍ରପୀଡିତାଃ ।
ଉତ୍ସୃଜ୍ୟ ନିୟମାଂସ୍ତୀଵ୍ରାନ୍ଭ୍ରଶ୍ୟଂତେ କାମମନ୍ୟୁଭିଃ ॥ 25 ॥
ଅସଂକଲ୍ପିତମେଵେହ ୟଦକସ୍ମାତ୍ପ୍ରଵର୍ତତେ ।
ନିଵର୍ତ୍ୟାରଂଭମାରବ୍ଧଂ ନନୁ ଦୈଵସ୍ୟ କର୍ମ ତତ୍ ॥ 26 ॥
ଏତୟା ତତ୍ତ୍ଵୟା ବୁଦ୍ଧ୍ୟା ସଂସ୍ତଭ୍ୟାତ୍ମାନମାତ୍ମନା ।
ଵ୍ୟାହତେଽପ୍ୟଭିଷେକେ ମେ ପରିତାପୋ ନ ଵିଦ୍ୟତେ ॥ 27 ॥
ତସ୍ମାଦପରିତାପସ୍ସଂସ୍ତ୍ଵମପ୍ୟନୁଵିଧାୟ ମାମ୍ ।
ପ୍ରତିସଂହାରୟ କ୍ଷିପ୍ରମାଭିଷେଚନିକୀଂ କ୍ରିୟାମ୍ ॥ 28 ॥
ଏଭିରେଵ ଘଟୈ ସ୍ସର୍ଵୈରଭିଷେଚନସଂଭୃତୈଃ ।
ମମ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାପସ୍ୟେ ଵ୍ରତସ୍ନାନଂ ଭଵିଷ୍ୟତି ॥ 29 ॥
ଅଥଵା କିଂ ମମୈତେନ ରାଜଦ୍ରଵ୍ୟମୟେନ ତୁ ।
ଉଦ୍ଧୃତଂ ମେ ସ୍ଵୟଂ ତୋୟଂ ଵ୍ରତାଦେଶଂ କରିଷ୍ୟତି ॥ 30 ॥
ମା ଚ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସଂତାପଂ କାର୍ଷୀର୍ଲକ୍ଷ୍ମ୍ୟା ଵିପର୍ୟୟେ ।
ରାଜ୍ୟଂ ଵା ଵନଵାସୋ ଵା ଵନଵାସୋ ମହୋଦୟଃ ॥ 31 ॥
ନ ଲକ୍ଷ୍ମଣାସ୍ମିନ୍ଖଲୁ କର୍ମଵିଘ୍ନେ ମାତା ୟଵୀୟସ୍ୟତିଶଂକନୀୟା ।
ଦୈଵାଭିପନ୍ନା ହି ଵଦତ୍ୟନିଷ୍ଟଂ ଜାନାସି ଦୈଵଂ ଚ ତଥା ପ୍ରଭାଵମ୍ ॥ 32 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ଅୟୋଧ୍ୟାକାଂଡେ ଦ୍ଵାଵିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
