View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |
This document is in romanized sanskrit according to IAST standard.

VR 2.22 Ayodhya Kanda - Sarga 22

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē ayōdhyākāṇḍam ।
atha dvāviṃśassargaḥ ।

atha taṃ vyathayā dīnaṃ saviśēṣamamarṣitam ।
śvasantamiva nāgēndraṃ rōṣavisphāritēkṣaṇam ॥ 1 ॥

āsādya rāmassaumitriṃ suhṛdaṃ bhrātaraṃ priyam ।
uvāchēdaṃ sa dhairyēṇa dhārayansattvamātmavān ॥ 2 ॥

atha taṃ vyathayā dīnaṃ saviśēṣamamarṣitam ।
śvasantamiva nāgēndraṃ rōṣavisphāritēkṣaṇam ॥ 3 ॥

āsādya rāmassaumitriṃ suhṛdaṃ bhrātaraṃ priyam ।
uvāchēdaṃ sa dhairyēṇa dhārayansattvamātmavān ॥ 4 ॥

nigṛhya rōṣaṃ śōkaṃ cha dhairyamāśritya kēvalam ।
avamānaṃ nirasyēmaṃ gṛhītvā harṣamuttamam ॥ 5 ॥

upaklṛptaṃ hi yatkiñchidabhiṣēkārthamadya mē sarvaṃ visarjaya kṣipraṃ kuru kāryaṃ niratyayam ॥ 6 ॥

saumitrē yō'bhiṣēkārthē mama sambhāra sambhramaḥ ।
abhiṣēkanivṛttyarthē sō'stu sambhārasambhramaḥ ॥ 7 ॥

yasyā madabhiṣēkārthē mānasaṃ paritapyatē ।
mātā mē sā yathā na syātsaviśaṅkā tathā kuru ॥ 8 ॥

tasyāśśaṅkāmayaṃ duḥkhaṃ muhūrtamapi nōtsahē ।
manasi pratisañjātaṃ saumitrē'hamupēkṣitum ॥ 9 ॥

na buddhipūrvaṃ nābuddhaṃ smarāmīha kadāchana ।
mātṛṇāṃ vā piturvā'haṃ kṛtamalpaṃ cha vipriyam ॥ 10 ॥

satyassatyābhisandhaścha nityaṃ satyaparākramaḥ ।
paralōkabhayādbhītō nirbhayō'stu pitā mama ॥ 11 ॥

tasyā'pi hi bhavēdasminkarmaṇyapratisaṃhṛtē ।
satyaṃ nēti manastāpastasya tāpastapēchcha mām ॥ 12 ॥

abhiṣēkavidhānaṃ tu tasmātsaṃhṛtya lakṣmaṇa ।
anvagēvāhamichChāmi vanaṃ gantumitaḥpunaḥ ॥ 13 ॥

mama pravrājanādadya kṛtakṛtyā nṛpātmajā ।
sutaṃ bharatamavyagramabhiṣēchayitā tataḥ ॥ 14 ॥

mayi chīrājinadharē jaṭāmaṇḍaladhāriṇi ।
gatē'raṇyaṃ cha kaikēyyā bhaviṣyati manassukham ॥ 15 ॥

buddhiḥ praṇītā yēnēyaṃ manaścha susamāhitam ।
taṃ tu nārhāmi saṅklēṣṭuṃ pravrajiṣyāmi mā chiram ॥ 16 ॥

kṛtāntastvēva saumitrē draṣṭavyō matpravāsanē ।
rājyasya cha vitīrṇasya punarēva nivartanē ॥ 17 ॥

kaikēyyāḥ pratipattirhi kathaṃ syānmama pīḍanē ।
yadi bhāvō na daivō'yaṃ kṛtāntavihitō bhavēt ॥ 18 ॥

jānāsi hi yathā saumya na mātṛṣu mamāntaram ।
bhūtapūrvaṃ viśēṣō vā tasyā mayi sutē'pi vā ॥ 19 ॥

sō'bhiṣēkanivṛttyarthaipravāsārthaiścha durvachaiḥ ।
ugrairvākyairahaṃ tasyā nānyaddaivātsamarthayē ॥ 20 ॥

kathaṃ prakṛtisampannā rājaputrī tathāguṇā ।
brūyātsā prākṛtēva strī matpīḍāṃ bhartṛsannidhau ॥ 21 ॥

yadachintyantu taddaivaṃ bhūtēṣvapi na vihanyatē ।
vyaktaṃ mayi cha tasyāṃ cha patitō hi viparyayaḥ ॥ 22 ॥

kaśchiddaivēna saumitrē yōddhumutsahatē pumān ।
yasya na grahaṇaṃ kiñchitkarmaṇō'nyatra dṛśyatē ॥ 23 ॥

sukhaduḥkhē bhayakrōdhau lābhālābhau bhavābhavau ।
yachcha kiñchittathābhūtaṃ nanu daivasya karma tat ॥ 24 ॥

ṛṣayō'pyugratapasō daivēnābhiprapīḍitāḥ ।
utsṛjya niyamāṃstīvrānbhraśyantē kāmamanyubhiḥ ॥ 25 ॥

asaṅkalpitamēvēha yadakasmātpravartatē ।
nivartyārambhamārabdhaṃ nanu daivasya karma tat ॥ 26 ॥

ētayā tattvayā buddhyā saṃstabhyātmānamātmanā ।
vyāhatē'pyabhiṣēkē mē paritāpō na vidyatē ॥ 27 ॥

tasmādaparitāpassaṃstvamapyanuvidhāya mām ।
pratisaṃhāraya kṣipramābhiṣēchanikīṃ kriyām ॥ 28 ॥

ēbhirēva ghaṭai ssarvairabhiṣēchanasambhṛtaiḥ ।
mama lakṣmaṇa tāpasyē vratasnānaṃ bhaviṣyati ॥ 29 ॥

athavā kiṃ mamaitēna rājadravyamayēna tu ।
uddhṛtaṃ mē svayaṃ tōyaṃ vratādēśaṃ kariṣyati ॥ 30 ॥

mā cha lakṣmaṇa santāpaṃ kārṣīrlakṣmyā viparyayē ।
rājyaṃ vā vanavāsō vā vanavāsō mahōdayaḥ ॥ 31 ॥

na lakṣmaṇāsminkhalu karmavighnē mātā yavīyasyatiśaṅkanīyā ।
daivābhipannā hi vadatyaniṣṭaṃ jānāsi daivaṃ cha tathā prabhāvam ॥ 32 ॥

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē dvāviṃśassargaḥ ॥




Browse Related Categories: