ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ଅୟୋଧ୍ୟାକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ଷଟ୍ତ୍ରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ତତସ୍ସୁମଂତ୍ରମୈକ୍ଷ୍ଵାକଃ ପୀଡିତୋଽତ୍ର ପ୍ରତିଜ୍ଞୟା ।
ସବାଷ୍ପମତିନିଶ୍ଶ୍ଵଶ୍ୟ ଜଗାଦେଦଂ ପୁନଃ ପୁନଃ ॥ 1 ॥
ସୂତ ରତ୍ନସୁସଂପୂର୍ଣା ଚତୁର୍ଵିଧବଲା ଚମୂଃ ।
ରାଘଵସ୍ୟାନୁୟାତ୍ରାର୍ଥଂ କ୍ଷିପ୍ରଂ ପ୍ରତିଵିଧୀୟତାମ୍ ॥ 2 ॥
ରୂପାଜୀଵାଶ୍ଚ ଵାଦିନ୍ୟୋ ଵଣିଜଶ୍ଚ ମହାଧନାଃ ।
ଶୋଭୟଂତୁ କୁମାରସ୍ୟ ଵାହିନୀଂ ସୁପ୍ରସାରିତାଃ ॥ 3 ॥
ଆୟୁଧାନି ଚ ମୁଖ୍ୟାନି ନାଗରା ଶ୍ଶକଟାନି ଚ ।
ଅନୁଗଚ୍ଛଂତୁ କାକୁତ୍ସ୍ଥଂ ଵ୍ୟାଧାଶ୍ଚାରଣ୍ୟ ଗୋଚରାଃ ॥ 4 ॥
ନିଘ୍ନନ୍ ମୃଗାନ୍ କୁଂଜରାଂଶ୍ଚ ପିବଂଶ୍ଚାରଣ୍ୟକଂ ମଧୁ ।
ନଦୀଶ୍ଚ ଵିଵିଧାଃ ପଶ୍ୟନ୍ନ ରାଜ୍ୟସ୍ୟ ସ୍ମରିଷ୍ୟତି ॥ 5 ॥
ଧାନ୍ୟକୋଶଶ୍ଚ ୟଃ କଶ୍ଚିଦ୍ଧନକୋଶଶ୍ଚ ମାମକଃ ।
ତୌ ରାମମନୁଗଚ୍ଛେତାଂ ଵସଂତଂ ନିର୍ଜନେ ଵନେ ॥ 6 ॥
ୟଜନ୍ ପୁଣ୍ୟେଷୁ ଦେଶେଷୁ ଵିସୃଜଂ ଶ୍ଚାପ୍ତଦକ୍ଷିଣାଃ ।
ଋଷିଭିଶ୍ଚ ସମାଗମ୍ୟ ପ୍ରଵତ୍ସ୍ୟତି ସୁଖଂ ଵନେ ॥ 7 ॥
ଭରତଶ୍ଚ ମହାବାହୁରୟୋଧ୍ୟାଂ ପାଲୟିଷ୍ୟତି ।
ସର୍ଵକାମୈଃ ସହ ଶ୍ରୀମାନ୍ ରାମଃ ସଂସାଧ୍ୟତାମିତି ॥ 8 ॥
ଏଵଂ ବ୍ରୁଵତି କାକୁତ୍ସ୍ଥେ କୈକେୟ୍ୟା ଭୟ ମାଗତମ୍ ।
ମୁଖଂ ଚାପ୍ୟଗମଚ୍ଛୋଷଂ ସ୍ଵରଶ୍ଚାପି ନ୍ୟରୁଧ୍ୟତ ॥ 9 ॥
ସା ଵିଷଣ୍ଣା ଚ ସଂତ୍ରସ୍ତା ମୁଖେନ ପରିଶୁଷ୍ୟତା ।
ରାଜାନମେଵାଭିମୁଖୀ କୈକେୟୀ ଵାକ୍ୟମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 10 ॥
ରାଜ୍ୟଂ ଗତଜନଂ ସାଧୋ ପୀତମଂଡାଂ ସୁରାମିଵ ।
ନିରାସ୍ଵାଦ୍ୟତମଂ ଶୂନ୍ୟଂ ଭରତୋ ନାଭିପତ୍ସ୍ୟତେ ॥ 11 ॥
କୈକେୟ୍ୟାଂ ମୁକ୍ତଲଜ୍ଜାୟାଂ ଵଦଂତ୍ୟାମତିଦାରୁଣାମ୍ ।
ରାଜା ଦଶରଥୋ ଵାକ୍ୟମୁଵାଚାୟତଲୋଚନାମ୍ ॥ 12 ॥
ଵହଂତଂ କିଂ ତୁଦସି ମାଂ ନିୟୁଜ୍ୟ ଧୁରି ମାଽହିତେ ।
ଅନାର୍ୟେ କୃତ୍ୟମାରବ୍ଧଂ କିଂ ନ ପୂର୍ଵମୁପାରୁଧଃ ॥ 13 ॥
ତସ୍ୟୈତତ୍କ୍ରୋଧସଂୟୁକ୍ତମୁକ୍ତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵରାଂଗନା ।
କୈକେୟୀ ଦ୍ଵିଗୁଣଂ କ୍ରୁଦ୍ଧା ରାଜାନମିଦମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 14 ॥
ଵୈଵ ଵଂଶେ ସଗରୋ ଜ୍ୟେଷ୍ଠଂ ପୁତ୍ରମୁପାରୁଧତ୍ ।
ଅସମଂଜ ଇତି ଖ୍ୟାତଂ ତଥାୟଂ ଗଂତୁମର୍ହତି ॥ 15 ॥
ଏଵମୁକ୍ତୋ ଧିଗିତ୍ୟେଵ ରାଜା ଦଶରଥୋଽବ୍ରଵୀତ୍ ।
ଵ୍ରୀଡିତଶ୍ଚ ଜନସ୍ସର୍ଵ ସ୍ସା ଚ ତଂ ନାଵବୁଧ୍ୟତ ॥ 16 ॥
ଅସମଂଜୋ ଗୃହୀତ୍ଵା ତୁ କ୍ରୀଡତଃ ପଥି ବାଲକାନ୍ ।
ସରୟ୍ଵାଃ ପ୍ରକ୍ଷିପନ୍ନପ୍ସୁ ରମତେ ତେନ ଦୁର୍ମତିଃ ॥ 17 ॥
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନାଗରା ସ୍ସର୍ଵେ କୃଦ୍ଧା ରାଜାନମବ୍ରୁଵନ୍ ।
ଅସମଂଜଂ ଵୃଣୀଷ୍ଵୈକମସ୍ମାନ୍ଵା ରାଷ୍ଟ୍ରଵର୍ଧନ ॥ 18 ॥
ତାନୁଵାଚ ତତୋ ରାଜା କିନ୍ନିମିତ୍ତମିଦଂ ଭୟମ୍ ।
ତାଶ୍ଚାପି ରାଜ୍ଞା ସଂପୃଷ୍ଟା ଵାକ୍ୟଂ ପ୍ରକୃତୟୋଽବ୍ରୁଵନ୍ ॥ 19 ॥
ଡକ୍ରୀଡତସ୍ତ୍ଵେଷ ନଃ ପୁତ୍ରାନ୍ ବାଲାନୁଦ୍ଭ୍ରାଂତଚେତନଃ ।
ସରୟ୍ଵାଂ ପ୍ରକ୍ଷିପନ୍ମୌର୍ଖ୍ୟାଦତୁଲାଂ ପ୍ରୀତିମଶ୍ନୁତେ ॥ 20 ॥
ସ ତାସାଂ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରକୃତୀନାଂ ନରାଧିପଃ ।
ତଂ ତତ୍ୟାଜାହିତଂ ପୁତ୍ରଂ ତେଷାଂ ପ୍ରିୟଚିକୀର୍ଷୟା ॥ 21 ॥
ତଂ ୟାନଂ ଶୀଘ୍ରମାରୋପ୍ୟ ସଭାର୍ୟଂ ସପରିଚ୍ଛଦମ୍ ।
ୟାଵଜ୍ଜୀଵଂ ଵିଵାସ୍ୟୋଽୟମିତି ସ୍ଵାନନ୍ଵଶାତ୍ପିତା ॥ 22 ॥
ସ ଫାଲପିଟକଂ ଗୃହ୍ୟ ଗିରିଦୁର୍ଗାଣ୍ୟଲୋଡୟତ୍ ।
ଦିଶ ସ୍ସର୍ଵାସ୍ତ୍ଵନୁଚରନ୍ ସ ୟଥା ପାପକର୍ମକୃତ୍ ॥ 23 ॥
ଇତ୍ୟେନମତ୍ୟଜଦ୍ରାଜା ସଗରୋ ଵୈ ସୁଧାର୍ମିକଃ ।
ରାମଃ କିମକରୋତ୍ପାପଂ ୟେନୈଵମୁପରୁଧ୍ୟତେ ॥ 24 ॥
ନ ହି କଂଚନ ପଶ୍ୟାମୋ ରାଘଵସ୍ୟାଗୁଣଂ ଵୟମ୍ ।
ଦୁର୍ଲଭୋ ହ୍ୟସ୍ୟ ନିରୟ ଶ୍ଶଶାଂକସ୍ୟେଵ କଲ୍ମଷମ୍ ॥ 25 ॥
ଅଥଵା ଦେଵି ଦୋଷଂ ତ୍ଵଂ କଂଚିତ୍ପଶ୍ୟସି ରାଘଵେ ।
ତମଦ୍ୟ ବ୍ରୂହି ତତ୍ଵେନ ତଦା ରାମୋ ଵିଵାସ୍ୟତାମ୍ ॥ 26 ॥
ଅଦୁଷ୍ଟସ୍ୟ ହି ସଂତ୍ୟାଗଃ ସତ୍ପଥେ ନିରତସ୍ୟ ଚ ।
ନିର୍ଦହେଦପି ଶକ୍ରସ୍ୟ ଦ୍ୟୁତିଂ ଧର୍ମନିରୋଧନାତ୍ ॥ 27 ॥
ତଦଲଂ ଦେଵି ରାମସ୍ୟ ଶ୍ରିୟା ଵିହତୟା ତ୍ଵୟା ।
ଲୋକତୋଽପି ହି ତେ ରକ୍ଷ୍ୟଃ ପରିଵାଦଃ ଶୁଭାନନେ ॥ 28 ॥
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ସିଦ୍ଧାର୍ଥଵଚୋ ରାଜା ଶ୍ରାଂତତରସ୍ଵନଃ ।
ଶୋକୋପହତୟା ଵାଚା କୈକେୟୀମିଦମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 29 ॥
ଏତଦ୍ଵଚୋ ନେଚ୍ଛସି ପାପଵୃତ୍ତେ ହିତଂ ନ ଜାନାସି ମମାତ୍ମନୋ ଵା ।
ଆସ୍ଥାୟ ମାର୍ଗଂ କୃପଣଂ କୁଚେଷ୍ଟା ଚେଷ୍ଟା ହି ତେ ସାଧୁପଥାଦପେତା ॥ 30 ॥
ଅନୁଵ୍ରଜିଷ୍ୟାମ୍ୟହମଦ୍ୟ ରାମଂ ରାଜ୍ୟଂ ପରିତ୍ୟଜ୍ୟ ସୁଖଂ ଧନଂ ଚ ।
ସହୈଵ ରାଜ୍ଞା ଭରତେନ ଚ ତ୍ଵଂ ୟଥାସୁଖଂ ଭୁଂକ୍ଷ୍ଵ ଚିରାୟ ରାଜ୍ୟମ୍ ॥ 31 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ଅୟୋଧ୍ୟାକାଂଡେ ଷଟ୍ତ୍ରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
