શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે અયોધ્યાકાંડમ્ ।
અથ ષટ્ત્રિંશસ્સર્ગઃ ।
તતસ્સુમંત્રમૈક્ષ્વાકઃ પીડિતોઽત્ર પ્રતિજ્ઞયા ।
સબાષ્પમતિનિશ્શ્વશ્ય જગાદેદં પુનઃ પુનઃ ॥ 1 ॥
સૂત રત્નસુસંપૂર્ણા ચતુર્વિધબલા ચમૂઃ ।
રાઘવસ્યાનુયાત્રાર્થં ક્ષિપ્રં પ્રતિવિધીયતામ્ ॥ 2 ॥
રૂપાજીવાશ્ચ વાદિન્યો વણિજશ્ચ મહાધનાઃ ।
શોભયંતુ કુમારસ્ય વાહિનીં સુપ્રસારિતાઃ ॥ 3 ॥
આયુધાનિ ચ મુખ્યાનિ નાગરા શ્શકટાનિ ચ ।
અનુગચ્છંતુ કાકુત્સ્થં વ્યાધાશ્ચારણ્ય ગોચરાઃ ॥ 4 ॥
નિઘ્નન્ મૃગાન્ કુંજરાંશ્ચ પિબંશ્ચારણ્યકં મધુ ।
નદીશ્ચ વિવિધાઃ પશ્યન્ન રાજ્યસ્ય સ્મરિષ્યતિ ॥ 5 ॥
ધાન્યકોશશ્ચ યઃ કશ્ચિદ્ધનકોશશ્ચ મામકઃ ।
તૌ રામમનુગચ્છેતાં વસંતં નિર્જને વને ॥ 6 ॥
યજન્ પુણ્યેષુ દેશેષુ વિસૃજં શ્ચાપ્તદક્ષિણાઃ ।
ઋષિભિશ્ચ સમાગમ્ય પ્રવત્સ્યતિ સુખં વને ॥ 7 ॥
ભરતશ્ચ મહાબાહુરયોધ્યાં પાલયિષ્યતિ ।
સર્વકામૈઃ સહ શ્રીમાન્ રામઃ સંસાધ્યતામિતિ ॥ 8 ॥
એવં બ્રુવતિ કાકુત્સ્થે કૈકેય્યા ભય માગતમ્ ।
મુખં ચાપ્યગમચ્છોષં સ્વરશ્ચાપિ ન્યરુધ્યત ॥ 9 ॥
સા વિષણ્ણા ચ સંત્રસ્તા મુખેન પરિશુષ્યતા ।
રાજાનમેવાભિમુખી કૈકેયી વાક્યમબ્રવીત્ ॥ 10 ॥
રાજ્યં ગતજનં સાધો પીતમંડાં સુરામિવ ।
નિરાસ્વાદ્યતમં શૂન્યં ભરતો નાભિપત્સ્યતે ॥ 11 ॥
કૈકેય્યાં મુક્તલજ્જાયાં વદંત્યામતિદારુણામ્ ।
રાજા દશરથો વાક્યમુવાચાયતલોચનામ્ ॥ 12 ॥
વહંતં કિં તુદસિ માં નિયુજ્ય ધુરિ માઽહિતે ।
અનાર્યે કૃત્યમારબ્ધં કિં ન પૂર્વમુપારુધઃ ॥ 13 ॥
તસ્યૈતત્ક્રોધસંયુક્તમુક્તં શ્રુત્વા વરાંગના ।
કૈકેયી દ્વિગુણં ક્રુદ્ધા રાજાનમિદમબ્રવીત્ ॥ 14 ॥
વૈવ વંશે સગરો જ્યેષ્ઠં પુત્રમુપારુધત્ ।
અસમંજ ઇતિ ખ્યાતં તથાયં ગંતુમર્હતિ ॥ 15 ॥
એવમુક્તો ધિગિત્યેવ રાજા દશરથોઽબ્રવીત્ ।
વ્રીડિતશ્ચ જનસ્સર્વ સ્સા ચ તં નાવબુધ્યત ॥ 16 ॥
અસમંજો ગૃહીત્વા તુ ક્રીડતઃ પથિ બાલકાન્ ।
સરય્વાઃ પ્રક્ષિપન્નપ્સુ રમતે તેન દુર્મતિઃ ॥ 17 ॥
તં દૃષ્ટ્વા નાગરા સ્સર્વે કૃદ્ધા રાજાનમબ્રુવન્ ।
અસમંજં વૃણીષ્વૈકમસ્માન્વા રાષ્ટ્રવર્ધન ॥ 18 ॥
તાનુવાચ તતો રાજા કિન્નિમિત્તમિદં ભયમ્ ।
તાશ્ચાપિ રાજ્ઞા સંપૃષ્ટા વાક્યં પ્રકૃતયોઽબ્રુવન્ ॥ 19 ॥
ડક્રીડતસ્ત્વેષ નઃ પુત્રાન્ બાલાનુદ્ભ્રાંતચેતનઃ ।
સરય્વાં પ્રક્ષિપન્મૌર્ખ્યાદતુલાં પ્રીતિમશ્નુતે ॥ 20 ॥
સ તાસાં વચનં શ્રુત્વા પ્રકૃતીનાં નરાધિપઃ ।
તં તત્યાજાહિતં પુત્રં તેષાં પ્રિયચિકીર્ષયા ॥ 21 ॥
તં યાનં શીઘ્રમારોપ્ય સભાર્યં સપરિચ્છદમ્ ।
યાવજ્જીવં વિવાસ્યોઽયમિતિ સ્વાનન્વશાત્પિતા ॥ 22 ॥
સ ફાલપિટકં ગૃહ્ય ગિરિદુર્ગાણ્યલોડયત્ ।
દિશ સ્સર્વાસ્ત્વનુચરન્ સ યથા પાપકર્મકૃત્ ॥ 23 ॥
ઇત્યેનમત્યજદ્રાજા સગરો વૈ સુધાર્મિકઃ ।
રામઃ કિમકરોત્પાપં યેનૈવમુપરુધ્યતે ॥ 24 ॥
ન હિ કંચન પશ્યામો રાઘવસ્યાગુણં વયમ્ ।
દુર્લભો હ્યસ્ય નિરય શ્શશાંકસ્યેવ કલ્મષમ્ ॥ 25 ॥
અથવા દેવિ દોષં ત્વં કંચિત્પશ્યસિ રાઘવે ।
તમદ્ય બ્રૂહિ તત્વેન તદા રામો વિવાસ્યતામ્ ॥ 26 ॥
અદુષ્ટસ્ય હિ સંત્યાગઃ સત્પથે નિરતસ્ય ચ ।
નિર્દહેદપિ શક્રસ્ય દ્યુતિં ધર્મનિરોધનાત્ ॥ 27 ॥
તદલં દેવિ રામસ્ય શ્રિયા વિહતયા ત્વયા ।
લોકતોઽપિ હિ તે રક્ષ્યઃ પરિવાદઃ શુભાનને ॥ 28 ॥
શ્રુત્વા તુ સિદ્ધાર્થવચો રાજા શ્રાંતતરસ્વનઃ ।
શોકોપહતયા વાચા કૈકેયીમિદમબ્રવીત્ ॥ 29 ॥
એતદ્વચો નેચ્છસિ પાપવૃત્તે હિતં ન જાનાસિ મમાત્મનો વા ।
આસ્થાય માર્ગં કૃપણં કુચેષ્ટા ચેષ્ટા હિ તે સાધુપથાદપેતા ॥ 30 ॥
અનુવ્રજિષ્યામ્યહમદ્ય રામં રાજ્યં પરિત્યજ્ય સુખં ધનં ચ ।
સહૈવ રાજ્ઞા ભરતેન ચ ત્વં યથાસુખં ભુંક્ષ્વ ચિરાય રાજ્યમ્ ॥ 31 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે અયોધ્યાકાંડે ષટ્ત્રિંશસ્સર્ગઃ ॥
