View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |
This document is in romanized sanskrit according to IAST standard.

VR 2.36 Ayodhya Kanda - Sarga 36

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē ayōdhyākāṇḍam ।
atha ṣaṭtriṃśassargaḥ ।

tatassumantramaikṣvākaḥ pīḍitō'tra pratijñayā ।
sabāṣpamatiniśśvaśya jagādēdaṃ punaḥ punaḥ ॥ 1 ॥

sūta ratnasusampūrṇā chaturvidhabalā chamūḥ ।
rāghavasyānuyātrārthaṃ kṣipraṃ pratividhīyatām ॥ 2 ॥

rūpājīvāścha vādinyō vaṇijaścha mahādhanāḥ ।
śōbhayantu kumārasya vāhinīṃ suprasāritāḥ ॥ 3 ॥

āyudhāni cha mukhyāni nāgarā śśakaṭāni cha ।
anugachChantu kākutsthaṃ vyādhāśchāraṇya gōcharāḥ ॥ 4 ॥

nighnan mṛgān kuñjarāṃścha pibaṃśchāraṇyakaṃ madhu ।
nadīścha vividhāḥ paśyanna rājyasya smariṣyati ॥ 5 ॥

dhānyakōśaścha yaḥ kaśchiddhanakōśaścha māmakaḥ ।
tau rāmamanugachChētāṃ vasantaṃ nirjanē vanē ॥ 6 ॥

yajan puṇyēṣu dēśēṣu visṛjaṃ śchāptadakṣiṇāḥ ।
ṛṣibhiścha samāgamya pravatsyati sukhaṃ vanē ॥ 7 ॥

bharataścha mahābāhurayōdhyāṃ pālayiṣyati ।
sarvakāmaiḥ saha śrīmān rāmaḥ saṃsādhyatāmiti ॥ 8 ॥

ēvaṃ bruvati kākutsthē kaikēyyā bhaya māgatam ।
mukhaṃ chāpyagamachChōṣaṃ svaraśchāpi nyarudhyata ॥ 9 ॥

sā viṣaṇṇā cha santrastā mukhēna pariśuṣyatā ।
rājānamēvābhimukhī kaikēyī vākyamabravīt ॥ 10 ॥

rājyaṃ gatajanaṃ sādhō pītamaṇḍāṃ surāmiva ।
nirāsvādyatamaṃ śūnyaṃ bharatō nābhipatsyatē ॥ 11 ॥

kaikēyyāṃ muktalajjāyāṃ vadantyāmatidāruṇām ।
rājā daśarathō vākyamuvāchāyatalōchanām ॥ 12 ॥

vahantaṃ kiṃ tudasi māṃ niyujya dhuri mā'hitē ।
anāryē kṛtyamārabdhaṃ kiṃ na pūrvamupārudhaḥ ॥ 13 ॥

tasyaitatkrōdhasaṃyuktamuktaṃ śrutvā varāṅganā ।
kaikēyī dviguṇaṃ kruddhā rājānamidamabravīt ॥ 14 ॥

vaiva vaṃśē sagarō jyēṣṭhaṃ putramupārudhat ।
asamañja iti khyātaṃ tathāyaṃ gantumarhati ॥ 15 ॥

ēvamuktō dhigityēva rājā daśarathō'bravīt ।
vrīḍitaścha janassarva ssā cha taṃ nāvabudhyata ॥ 16 ॥

asamañjō gṛhītvā tu krīḍataḥ pathi bālakān ।
sarayvāḥ prakṣipannapsu ramatē tēna durmatiḥ ॥ 17 ॥

taṃ dṛṣṭvā nāgarā ssarvē kṛddhā rājānamabruvan ।
asamañjaṃ vṛṇīṣvaikamasmānvā rāṣṭravardhana ॥ 18 ॥

tānuvācha tatō rājā kinnimittamidaṃ bhayam ।
tāśchāpi rājñā sampṛṣṭā vākyaṃ prakṛtayō'bruvan ॥ 19 ॥

ḍakrīḍatastvēṣa naḥ putrān bālānudbhrāntachētanaḥ ।
sarayvāṃ prakṣipanmaurkhyādatulāṃ prītimaśnutē ॥ 20 ॥

sa tāsāṃ vachanaṃ śrutvā prakṛtīnāṃ narādhipaḥ ।
taṃ tatyājāhitaṃ putraṃ tēṣāṃ priyachikīrṣayā ॥ 21 ॥

taṃ yānaṃ śīghramārōpya sabhāryaṃ saparichChadam ।
yāvajjīvaṃ vivāsyō'yamiti svānanvaśātpitā ॥ 22 ॥

sa phālapiṭakaṃ gṛhya giridurgāṇyalōḍayat ।
diśa ssarvāstvanucharan sa yathā pāpakarmakṛt ॥ 23 ॥

ityēnamatyajadrājā sagarō vai sudhārmikaḥ ।
rāmaḥ kimakarōtpāpaṃ yēnaivamuparudhyatē ॥ 24 ॥

na hi kañchana paśyāmō rāghavasyāguṇaṃ vayam ।
durlabhō hyasya niraya śśaśāṅkasyēva kalmaṣam ॥ 25 ॥

athavā dēvi dōṣaṃ tvaṃ kañchitpaśyasi rāghavē ।
tamadya brūhi tatvēna tadā rāmō vivāsyatām ॥ 26 ॥

aduṣṭasya hi santyāgaḥ satpathē niratasya cha ।
nirdahēdapi śakrasya dyutiṃ dharmanirōdhanāt ॥ 27 ॥

tadalaṃ dēvi rāmasya śriyā vihatayā tvayā ।
lōkatō'pi hi tē rakṣyaḥ parivādaḥ śubhānanē ॥ 28 ॥

śrutvā tu siddhārthavachō rājā śrāntatarasvanaḥ ।
śōkōpahatayā vāchā kaikēyīmidamabravīt ॥ 29 ॥

ētadvachō nēchChasi pāpavṛttē hitaṃ na jānāsi mamātmanō vā ।
āsthāya mārgaṃ kṛpaṇaṃ kuchēṣṭā chēṣṭā hi tē sādhupathādapētā ॥ 30 ॥

anuvrajiṣyāmyahamadya rāmaṃ rājyaṃ parityajya sukhaṃ dhanaṃ cha ।
sahaiva rājñā bharatēna cha tvaṃ yathāsukhaṃ bhuṅkṣva chirāya rājyam ॥ 31 ॥

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē ṣaṭtriṃśassargaḥ ॥




Browse Related Categories: