śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē ayōdhyākāṇḍam ।
atha chatuśchatvāriṃśassargaḥ ।
vilapantī tathā tāṃ tu kausalyāṃ pramadōttamām ।
idaṃ dharmē sthitā dharmyaṃ sumitrā vākyamabravīt ॥ 1 ॥
tavāryē sadguṇairyuktaḥ putra ssa puruṣōttamaḥ ।
kiṃ tē vilapitēnaivaṃ kṛpaṇaṃ ruditēna vā ॥ 2 ॥
yastavāryē gataḥ putrastyaktvā rājyaṃ mahābalaḥ ।
sādhu kurvan mahātmānaṃ pitaraṃ satyavādinam ॥ 3 ॥
śiṣṭairācharitē samyakChaśvatprētyaphalōdayē ।
rāmō dharmē sthita śrēṣṭhō na sa śōchyaḥ kadāchana ॥ 4 ॥
vartatē chōttamāṃ vṛttiṃ lakṣmaṇō'smin sadānaghaḥ ।
dayāvān sarvabhūtēṣu lābhastasya mahātmanaḥ ॥ 5 ॥
araṇyavāsē yadduḥkhaṃ jānatī vai sukhōchitā ।
anugachChati vaidēhī dharmātmānaṃ tavātmajam ॥ 6 ॥
kīrtibhūtāṃ patākāṃ yō lōkē bhramayati prabhuḥ ।
dharmasatyavratadhanaḥ kiṃ na prāptastavātmajaḥ ॥ 7 ॥
vyaktaṃ rāmasya vijñāya śauchaṃ māhātmyamuttamam ।
na gātramaṃśubhi ssūrya ssantāpayitumarhati ॥ 8 ॥
śivassarvēṣu kālēṣu kānanēbhyō vinissṛtaḥ ।
rāghavaṃ yuktaśītōṣṇassēviṣyati sukhō'nilaḥ ॥ 9 ॥
śayānamanaghaṃ rātrau pitēvābhipariṣvajan ।
raśmibhi ssaṃspṛśan śītaiśchandramāhlādayiṣyati ॥ 10 ॥
dadau chāstrāṇi divyāni yasmai brahmā mahaujasē ।
dānavēndraṃ hataṃ dṛṣṭvā timidhvajasutaṃ raṇē ॥ 11 ॥
sa śūraḥ puruṣavyāghraḥ svabāhubalamāśritaḥ ।
asantrastō'pyaraṇasthō vēśmanīva nivatsyati ॥ 12 ॥
yasyēṣupathamāsādya vināśaṃ yānti śatravaḥ ।
kathaṃ na pṛthivī tasya śāsanē sthātumarhati ॥ 13 ॥
yā śrī śśauryaṃ cha rāmasya yā cha kalyāṇasatvatā ।
nivṛttāraṇyavāsa ssa kṣipraṃ rājyamavāpsyati ॥ 14 ॥
sūryasyāpi bhavētsūryō hyagnēragni prabhōḥ prabhuḥ ।
śriyaḥ śrīścha bhavēdagryā kīrtiḥ kīrtyāḥ kṣamākṣamā ॥ 15 ॥
daivataṃ daivatānāṃ cha bhūtānāṃ bhūtasattamaḥ ।
tasya kē hyaguṇā dēvi vanē vāpyathavā purē ॥ 16 ॥
pṛthivyā saha vaidēhyā śriyā cha puruṣarṣabhaḥ ।
kṣipraṃ tisṛbhirētābhi ssaha rāmō'bhiṣēkṣyatē ॥ 17 ॥
duḥkhajaṃ visṛjantyasraṃ niṣkrāmantamudīkṣya yam ।
ayōdhyāyāṃ janāssarvē śōkavēgasamāhatāḥ ॥ 18 ॥
kuśachīradharaṃ dēvaṃ gachChantamaparājitam ।
sītēvānugatā lakṣmī stasya kiṃ nāma durlabham ॥ 19 ॥
dhanurgrahavarō yasya bāṇakhaḍgāstrabhṛtsvayam ।
lakṣmaṇō vrajati hyagrē tasya kiṃ nāma durlabham ॥ 20 ॥
nivṛttavanavāsaṃ taṃ draṣṭāsi punarāgatam ।
jahiśōkaṃ cha mōhaṃ cha dēvi satyaṃ bravīmi tē ॥ 21 ॥
śirasā charaṇāvētau vandamānamaninditē punardrakṣyasi kalyāṇi putraṃ chandramivōditam ॥ 22 ॥
punaḥ praviṣṭaṃ dṛṣṭvā tamabhiṣiktaṃ mahāśriyam ।
samutsrakṣyasi nētrābhyāṃ kṣipramānandajaṃ payaḥ ॥ 23 ॥
mā śōkō dēvi duḥkhaṃ vā na rāmē dṛśyatē'śivam ।
kṣipraṃ drakṣyasi putraṃ tvaṃ sasītaṃ sahalakṣmaṇam ॥ 24 ॥
tvayā śēṣō janaśchaiva samāśvāsyō yadā'naghē ।
kimidānīmidaṃ dēvi karōṣi hṛdi viklabam ॥ 25 ॥
nārhā tvaṃ śōchituṃ dēvi yasyāstē rāghavassutaḥ ।
na hi rāmātparō lōkē vidyatē satpathē sthitaḥ ॥ 26 ॥
abhivādayamānaṃ taṃ dṛṣṭvā sasuhṛdaṃ sutam ।
mudā'śrṛ mōkṣyasē kṣipraṃ mēghalēkhēva vārṣikī ॥ 27 ॥
putrastē varadaḥ kṣipramayōdhyāṃ punarāgataḥ ।
pāṇibhyāṃ mṛdupīnābhyāṃ charaṇau pīḍayiṣyati ॥ 28 ॥
abhivādya namasyantaṃ śūraṃ sasuhṛdaṃ sutam ।
mudā'sraiḥ prōkṣyasi punarmēgharājirivāchalam ॥ 29 ॥
āśvāsayantī vividhaiścha vākyai rvākyōpachārē kuśalā'navadyā ।
rāmasya tāṃ mātaramēvamuktvā dēvī sumitrā virarāma rāmā ॥ 30 ॥
niśamya tallakṣmaṇamātṛvākyaṃ rāmasya māturnaradēvapatnyāḥ ।
sadyaśśarīrē vinanāśa śōkaḥ śaradgatō mēgha ivālpatōyaḥ ॥ 31 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē chatuśchatvāriṃśassargaḥ ॥