View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |
This document is in romanized sanskrit according to IAST standard.

VR 2.73 Ayodhya Kanda - Sarga 73

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē ayōdhyākāṇḍam ।
atha trisaptatitamassargaḥ ।

saśrūtvā tu pitaraṃ vṛttaṃ bhrātarau cha vivāsitau ।
bharatō duḥkhasantapta idaṃ vachanamabravīt ॥ 1 ॥

kiṃ nu kāryaṃ hatasyēha mama rājyēna śōchataḥ ।
vihīnasyātha pitrā cha bhrātrā pitṛsamēna cha ॥ 2 ॥

duḥkhē mē duḥkhamakarōrvraṇē kṣāramivādadhāḥ ।
rājānaṃ prētabhāvasthaṃ kṛtvā rāmaṃ cha tāpasam ॥ 3 ॥

kulasya tvamabhāvāya kālarātririvā'gatā ।
aṅgāramupagūhya sma pitā mē nāvabuddhavān ॥ 4 ॥

mṛtyumāpāditō pitā tvayā mē pāpadarśini ।
sukhaṃ parihṛtaṃ mōhātkulē'sminkulapāṃsani ॥ 5 ॥

tvāṃ prāpya hi pitā mē'dya satyasandhō mahāyaśāḥ ।
tīvraduḥkhābhisantaptō vṛttō daśarathō nṛpaḥ ॥ 6 ॥

vināśitō mahārājaḥ pitā mē dharmavatsalaḥ ।
kasmātpravrājitō rāmaḥ kasmādēva vanaṃ gataḥ ॥ 7 ॥

kausalyā cha sumitrā cha putraśōkābhipīḍitē ।
duṣkaraṃ yadi jīvētāṃ prāpya tvāṃ jananīṃ mama ॥ 8 ॥

nanutvāryō'pi dharmātmā tvayi vṛtimanuttamām ।
vartatē guruvṛttijñō yathā mātari vartatē ॥ 9 ॥

tasyāḥ putraṃ kṛtā'tmānaṃ chīravalkalavāsasam ।
prasthāpya vanavāsāya kathaṃ pāpē na śōchasi ॥ 10 ॥

apāpadarśanaṃ śūraṃ kṛtātmānaṃ yaśasvinam ।
pravrājya chīravasanaṃ kinnu paśyasi kāraṇam ॥ 11 ॥

lubdhāyā viditō manyē na tē'haṃ rāghavaṃ prati ।
tathāhyanardhō rājyārthaṃ tvayā'nītō mahānayam ॥ 12 ॥

ahaṃ hi puruṣavyāghrāvapaśyanrāmalakṣmaṇau ।
kēna śaktiprabhāvēna rājyaṃ rakṣitumutsahē ॥ 13 ॥

taṃ hi nityaṃ mahārājō balavantaṃ mahābalaḥ ।
upāśritō'bhūddharmātmā mērurmēruvanaṃ yathā ॥ 14 ॥

sō'haṃ kathamimaṃ bhāraṃ mahādhuryasamuddhṛtam ।
damyōdhuramivā''sādya vahēyaṃ kēnachaujasā ॥ 15 ॥

athavā mē bhavēchChaktiryōgairbuddhibalēna vā ।
sakāmāṃ na kariṣyāmi tvāmahaṃ putragardhinīm ॥ 16 ॥

na mē vikāṅkṣā jāyēta tyaktuṃ tvāṃ pāpaniśchayām ।
yadi rāmasya nāvēkṣā tvayi syānmātṛvatsadā ॥ 17 ॥

utpannātu kathaṃ buddhistavēyaṃ pāpadarśini ।
sādhuchāritravibhraṣṭē pūrvēṣāṃ nō vigarhitā ॥ 18 ॥

asminkulē hi pūrvēṣāṃ jyēṣṭhō rājyē'bhiṣichyatē ।
aparē bhrātarastasminpravartantē samāhitāḥ ॥ 19 ॥

na hi manyē nṛśaṃsē tvaṃ rājadharmamavēkṣasē ।
gatiṃ vā na vijānāsi rājavṛttasya śāśvatīm ॥ 20 ॥

satataṃ rājavṛttē hi jyēṣṭhō rājyē'bhiṣichyatē ।
rājñāmētatsamaṃ tatsyādikṣvākūṇāṃ viśēṣataḥ ॥ 21 ॥

tēṣāṃ dharmaikarakṣāṇāṃ kulachāritraśōbhinām ।
adya chāritraśauṇḍīryaṃ tvāṃ prāpya vinivartitam ॥ 22 ॥

tavāpi sumahābhāgā janēndrāḥ kulapūrvagāḥ ।
buddhērmōhaḥ kathamayaṃ sambhūtastvayi garhitaḥ ॥ 23 ॥

na tu kāmaṃ kariṣyāmi tavā'haṃ pāpaniśchayē ।
tvayā vyasanamārabdhaṃ jīvitāntakaraṃ mama ॥ 24 ॥

ēṣatvidānīmēvāhamapriyārthaṃ tavānagham ।
nivartayiṣyāmi vanādbhrātaraṃ svajanapriyam ॥ 25 ॥

nivartayitvā rāmaṃ cha tasyāhaṃ dīptatējasaḥ ।
dāsabhūtō bhaviṣyāmi susthirēṇāntarātmanā ॥ 26 ॥

ityēvamuktvā bharatō mahātmā priyētarairvākyagaṇaistudaṃstām ।
śōkāturaśchāpi nanāda bhūyaḥ siṃhō yathā parvatagahvarasthaḥ ॥ 27 ॥

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē trisaptatitamassargaḥ ॥




Browse Related Categories: