ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ଅୟୋଧ୍ୟାକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ତ୍ରିସପ୍ତତିତମସ୍ସର୍ଗଃ ।
ସଶ୍ରୂତ୍ଵା ତୁ ପିତରଂ ଵୃତ୍ତଂ ଭ୍ରାତରୌ ଚ ଵିଵାସିତୌ ।
ଭରତୋ ଦୁଃଖସଂତପ୍ତ ଇଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 1 ॥
କିଂ ନୁ କାର୍ୟଂ ହତସ୍ୟେହ ମମ ରାଜ୍ୟେନ ଶୋଚତଃ ।
ଵିହୀନସ୍ୟାଥ ପିତ୍ରା ଚ ଭ୍ରାତ୍ରା ପିତୃସମେନ ଚ ॥ 2 ॥
ଦୁଃଖେ ମେ ଦୁଃଖମକରୋର୍ଵ୍ରଣେ କ୍ଷାରମିଵାଦଧାଃ ।
ରାଜାନଂ ପ୍ରେତଭାଵସ୍ଥଂ କୃତ୍ଵା ରାମଂ ଚ ତାପସମ୍ ॥ 3 ॥
କୁଲସ୍ୟ ତ୍ଵମଭାଵାୟ କାଲରାତ୍ରିରିଵାଽଗତା ।
ଅଂଗାରମୁପଗୂହ୍ୟ ସ୍ମ ପିତା ମେ ନାଵବୁଦ୍ଧଵାନ୍ ॥ 4 ॥
ମୃତ୍ୟୁମାପାଦିତୋ ପିତା ତ୍ଵୟା ମେ ପାପଦର୍ଶିନି ।
ସୁଖଂ ପରିହୃତଂ ମୋହାତ୍କୁଲେଽସ୍ମିନ୍କୁଲପାଂସନି ॥ 5 ॥
ତ୍ଵାଂ ପ୍ରାପ୍ୟ ହି ପିତା ମେଽଦ୍ୟ ସତ୍ୟସଂଧୋ ମହାୟଶାଃ ।
ତୀଵ୍ରଦୁଃଖାଭିସଂତପ୍ତୋ ଵୃତ୍ତୋ ଦଶରଥୋ ନୃପଃ ॥ 6 ॥
ଵିନାଶିତୋ ମହାରାଜଃ ପିତା ମେ ଧର୍ମଵତ୍ସଲଃ ।
କସ୍ମାତ୍ପ୍ରଵ୍ରାଜିତୋ ରାମଃ କସ୍ମାଦେଵ ଵନଂ ଗତଃ ॥ 7 ॥
କୌସଲ୍ୟା ଚ ସୁମିତ୍ରା ଚ ପୁତ୍ରଶୋକାଭିପୀଡିତେ ।
ଦୁଷ୍କରଂ ୟଦି ଜୀଵେତାଂ ପ୍ରାପ୍ୟ ତ୍ଵାଂ ଜନନୀଂ ମମ ॥ 8 ॥
ନନୁତ୍ଵାର୍ୟୋଽପି ଧର୍ମାତ୍ମା ତ୍ଵୟି ଵୃତିମନୁତ୍ତମାମ୍ ।
ଵର୍ତତେ ଗୁରୁଵୃତ୍ତିଜ୍ଞୋ ୟଥା ମାତରି ଵର୍ତତେ ॥ 9 ॥
ତସ୍ୟାଃ ପୁତ୍ରଂ କୃତାଽତ୍ମାନଂ ଚୀରଵଲ୍କଲଵାସସମ୍ ।
ପ୍ରସ୍ଥାପ୍ୟ ଵନଵାସାୟ କଥଂ ପାପେ ନ ଶୋଚସି ॥ 10 ॥
ଅପାପଦର୍ଶନଂ ଶୂରଂ କୃତାତ୍ମାନଂ ୟଶସ୍ଵିନମ୍ ।
ପ୍ରଵ୍ରାଜ୍ୟ ଚୀରଵସନଂ କିନ୍ନୁ ପଶ୍ୟସି କାରଣମ୍ ॥ 11 ॥
ଲୁବ୍ଧାୟା ଵିଦିତୋ ମନ୍ୟେ ନ ତେଽହଂ ରାଘଵଂ ପ୍ରତି ।
ତଥାହ୍ୟନର୍ଧୋ ରାଜ୍ୟାର୍ଥଂ ତ୍ଵୟାଽନୀତୋ ମହାନୟମ୍ ॥ 12 ॥
ଅହଂ ହି ପୁରୁଷଵ୍ୟାଘ୍ରାଵପଶ୍ୟନ୍ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣୌ ।
କେନ ଶକ୍ତିପ୍ରଭାଵେନ ରାଜ୍ୟଂ ରକ୍ଷିତୁମୁତ୍ସହେ ॥ 13 ॥
ତଂ ହି ନିତ୍ୟଂ ମହାରାଜୋ ବଲଵଂତଂ ମହାବଲଃ ।
ଉପାଶ୍ରିତୋଽଭୂଦ୍ଧର୍ମାତ୍ମା ମେରୁର୍ମେରୁଵନଂ ୟଥା ॥ 14 ॥
ସୋଽହଂ କଥମିମଂ ଭାରଂ ମହାଧୁର୍ୟସମୁଦ୍ଧୃତମ୍ ।
ଦମ୍ୟୋଧୁରମିଵାଽଽସାଦ୍ୟ ଵହେୟଂ କେନଚୌଜସା ॥ 15 ॥
ଅଥଵା ମେ ଭଵେଚ୍ଛକ୍ତିର୍ୟୋଗୈର୍ବୁଦ୍ଧିବଲେନ ଵା ।
ସକାମାଂ ନ କରିଷ୍ୟାମି ତ୍ଵାମହଂ ପୁତ୍ରଗର୍ଧିନୀମ୍ ॥ 16 ॥
ନ ମେ ଵିକାଂକ୍ଷା ଜାୟେତ ତ୍ୟକ୍ତୁଂ ତ୍ଵାଂ ପାପନିଶ୍ଚୟାମ୍ ।
ୟଦି ରାମସ୍ୟ ନାଵେକ୍ଷା ତ୍ଵୟି ସ୍ୟାନ୍ମାତୃଵତ୍ସଦା ॥ 17 ॥
ଉତ୍ପନ୍ନାତୁ କଥଂ ବୁଦ୍ଧିସ୍ତଵେୟଂ ପାପଦର୍ଶିନି ।
ସାଧୁଚାରିତ୍ରଵିଭ୍ରଷ୍ଟେ ପୂର୍ଵେଷାଂ ନୋ ଵିଗର୍ହିତା ॥ 18 ॥
ଅସ୍ମିନ୍କୁଲେ ହି ପୂର୍ଵେଷାଂ ଜ୍ୟେଷ୍ଠୋ ରାଜ୍ୟେଽଭିଷିଚ୍ୟତେ ।
ଅପରେ ଭ୍ରାତରସ୍ତସ୍ମିନ୍ପ୍ରଵର୍ତଂତେ ସମାହିତାଃ ॥ 19 ॥
ନ ହି ମନ୍ୟେ ନୃଶଂସେ ତ୍ଵଂ ରାଜଧର୍ମମଵେକ୍ଷସେ ।
ଗତିଂ ଵା ନ ଵିଜାନାସି ରାଜଵୃତ୍ତସ୍ୟ ଶାଶ୍ଵତୀମ୍ ॥ 20 ॥
ସତତଂ ରାଜଵୃତ୍ତେ ହି ଜ୍ୟେଷ୍ଠୋ ରାଜ୍ୟେଽଭିଷିଚ୍ୟତେ ।
ରାଜ୍ଞାମେତତ୍ସମଂ ତତ୍ସ୍ୟାଦିକ୍ଷ୍ଵାକୂଣାଂ ଵିଶେଷତଃ ॥ 21 ॥
ତେଷାଂ ଧର୍ମୈକରକ୍ଷାଣାଂ କୁଲଚାରିତ୍ରଶୋଭିନାମ୍ ।
ଅଦ୍ୟ ଚାରିତ୍ରଶୌଂଡୀର୍ୟଂ ତ୍ଵାଂ ପ୍ରାପ୍ୟ ଵିନିଵର୍ତିତମ୍ ॥ 22 ॥
ତଵାପି ସୁମହାଭାଗା ଜନେଂଦ୍ରାଃ କୁଲପୂର୍ଵଗାଃ ।
ବୁଦ୍ଧେର୍ମୋହଃ କଥମୟଂ ସଂଭୂତସ୍ତ୍ଵୟି ଗର୍ହିତଃ ॥ 23 ॥
ନ ତୁ କାମଂ କରିଷ୍ୟାମି ତଵାଽହଂ ପାପନିଶ୍ଚୟେ ।
ତ୍ଵୟା ଵ୍ୟସନମାରବ୍ଧଂ ଜୀଵିତାଂତକରଂ ମମ ॥ 24 ॥
ଏଷତ୍ଵିଦାନୀମେଵାହମପ୍ରିୟାର୍ଥଂ ତଵାନଘମ୍ ।
ନିଵର୍ତୟିଷ୍ୟାମି ଵନାଦ୍ଭ୍ରାତରଂ ସ୍ଵଜନପ୍ରିୟମ୍ ॥ 25 ॥
ନିଵର୍ତୟିତ୍ଵା ରାମଂ ଚ ତସ୍ୟାହଂ ଦୀପ୍ତତେଜସଃ ।
ଦାସଭୂତୋ ଭଵିଷ୍ୟାମି ସୁସ୍ଥିରେଣାଂତରାତ୍ମନା ॥ 26 ॥
ଇତ୍ୟେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଭରତୋ ମହାତ୍ମା ପ୍ରିୟେତରୈର୍ଵାକ୍ୟଗଣୈସ୍ତୁଦଂସ୍ତାମ୍ ।
ଶୋକାତୁରଶ୍ଚାପି ନନାଦ ଭୂୟଃ ସିଂହୋ ୟଥା ପର୍ଵତଗହ୍ଵରସ୍ଥଃ ॥ 27 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ଅୟୋଧ୍ୟାକାଂଡେ ତ୍ରିସପ୍ତତିତମସ୍ସର୍ଗଃ ॥
