śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē ayōdhyākāṇḍam ।
atha dvāśītitamassargaḥ ।
tāmāryagaṇasampūrṇāṃ bharataḥ pragrahāṃ sabhām ।
dadarśa buddhisampannaḥ pūrṇachandrō niśāmiva ॥ 1 ॥
āsanāni yathānyāyamāryāṇāṃ viśatāṃ tadā ।
vastrāṅgarāgaprabhayā dyōtitā sā sabhōttamā ॥ 2 ॥
sā vidvajjanasampūrṇā sabhā suruchirā tadā ।
adṛśyata ghanāpāyē pūrṇachandrēva śarvarī ॥ 3 ॥
rājñastu prakṛtī ssarvā ssamagrāḥ prēkṣya dharmavit ।
idaṃ purōhitō vākyaṃ bharataṃ mṛdu chābravīt ॥ 4 ॥
tāta rājā daśaratha ssvargatō dharmamācharan ।
dhanadhānyavatīṃ sphītāṃ pradāya pṛthivīṃ tava ॥ 5 ॥
rāmastathā satyadhṛtissatāṃ dharmamanusmaran ।
nājahātpiturādēśaṃ śaśī jyōtsnāmivōditaḥ ॥ 6 ॥
pitrā bhrātrā cha tē dattaṃ rājyaṃ nihatakaṇṭakam ।
tadbhuṅkṣva muditāmātyaḥ kṣipramēvābhiṣēchaya ॥ 7 ॥
udīchyā ścha pratīchyā ścha dākṣiṇātyāścha kēvalāḥ ।
kōṭyāparāntāssāmudrāratnānyabhiharantutē ॥ 8 ॥
tachChrutvā bharatō vākyaṃ śōkēnābhipariplutaḥ ।
jagāma manasā rāmaṃ dharmajñō dharmakāṅkṣayā ॥ 9 ॥
sabāṣpakalayā vāchā kalahaṃsasvarō yuvā ।
vilalāpa sabhāmadhyē jagarhē cha purōhitam ॥ 10 ॥
charitabrahmacharyasya vidyāsnātasya dhīmataḥ ।
dharmē prayatamānasya kō rājyaṃ madvidhō harēt ॥ 11 ॥
kathaṃ daśarathājjātō bhavēdrājyāpahārakaḥ ।
rājyaṃ chāhaṃ cha rāmasya dharmaṃ vaktumihārhasi ॥ 12 ॥
jyēṣṭha śśrēṣṭhaścha dharmātmā dilīpanahuṣōpamaḥ ।
labdhumarhati kākutsthō rājyaṃ daśarathō yathā ॥ 13 ॥
anāryajuṣṭamasvargyaṃ kuryāṃ pāpamahaṃ yadi ।
ikṣvākūṇāmahaṃ lōkē bhavēyaṃ kulapāṃsanaḥ ॥ 14 ॥
yaddhi mātrā kṛtaṃ pāpaṃ nāhaṃ tadapi rōchayē ।
ihasthō vanadurgasthaṃ namasyāmi kṛtāñjaliḥ ॥ 15 ॥
rāmamēvānugachChāmi rājā sa dvipadāṃ varaḥ ।
trayāṇāmapi lōkānāṃ rājyamarhati rāghavaḥ ॥ 16 ॥
tadvākyaṃ dharmasaṃyuktaṃ śrutvā sarvē sabhāsadaḥ ।
harṣānmumuchuraśrūṇi rāmē nihitachētasaḥ ॥ 17 ॥
yadi tvāryaṃ na śakṣyāmi vinivartayituṃ vanāt ।
vanē tatraiva vatsyāmi yathā'ryō lakṣmaṇastathā ॥ 18 ॥
sarvōpāyaṃ tu vartiṣyē vinivartayituṃ balāt ।
samakṣamāryamiśrāṇāṃ sādhūnāṃ guṇavartinām ॥ 19 ॥
viṣṭikarmāntikā ssarvē mārgaśōdhakarakṣakāḥ ।
prasthāpitā mayā pūrvaṃ yatrāpi mama rōchatē ॥ 20 ॥
ēvamuktvā tu dharmātmā bharatō bhrātṛvatsalaḥ ।
samīpasthamuvāchēdaṃ sumantraṃ mantrakōvidam ॥ 21 ॥
tūrṇamutthāya gachCha tvaṃ sumantra mama śāsanāt ।
yātrāmājñāpaya kṣipraṃ balaṃ chaiva samānaya ॥ 22 ॥
ēvamukta ssumantrastu bharatēna mahātmanā ।
hṛṣṭastadā'diśatsarvaṃ yathāsandiṣṭamiṣṭavat ॥ 23 ॥
tāḥ prahṛṣṭāḥ prakṛtayō balādhyakṣā balasya cha ।
śrutvā yātrāṃ samājñaptāṃ rāghavasya nivartanē ॥ 24 ॥
tatō yōdhāṅganā ssarvā bhartrūnsarvāngṛhēgṛhē ।
yātrāgamanamājñāya tvarayanti sma harṣitāḥ ॥ 25 ॥
tē hayairgōrathaiśśīghraissyandanaiścha mahājavaiḥ saha yōdhairbalādhyakṣā balaṃ sarvamachōdayan ॥ 26 ॥
sajjaṃ tu tadbalaṃ dṛṣṭvā bharatō gurusannidhau ।
rathaṃ mē tvarayasvēti sumantraṃ pārśvatō'bravīt ॥ 27 ॥
bharatasya tu tasyājñāṃ pratigṛhya cha harṣitaḥ ।
rathaṃ gṛhītvā prayayau yuktaṃ paramavājibhiḥ ॥ 28 ॥
sa rāghava ssatyadhṛtiḥ pratāpavān bruvan suyuktaṃ dṛḍhasatyavikramaḥ ।
guruṃ mahāraṇyagataṃ yaśasvinaṃ prasādayiṣyanbharatō'bravīttadā ॥ 29 ॥
tūrṇaṃ samutthāya sumantra gachCha balasya yōgāya balapradhānān ।
ānētumichChāmi hi taṃ vanasthaṃ prasādya rāmaṃ jagatō hitāya ॥ 30 ॥
sasūtaputrō bharatēna samyagājñāpitassamparipūrṇakāmaḥ ।
śaśāsa sarvānprakṛtipradhānānbalasya mukhyāṃścha suhṛjjanaṃ cha ॥ 31 ॥
tata ssamutthāya kulē kulē tē rājanyavaiśyā vṛṣalāścha viprāḥ ।
ayūyujannuṣṭrakharānrathāṃścha nāgānhayāṃśchaiva kulaprasūtān ॥ 32 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē dvāśītitamassargaḥ ॥