ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ଅୟୋଧ୍ୟାକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ପଂଚାଶୀତିତମସ୍ସର୍ଗଃ ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ଭରତୋ ନିଷାଦାଧିପତିଂ ଗୁହମ୍ ।
ପ୍ରତ୍ୟୁଵାଚ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞୋ ଵାକ୍ୟଂ ହେତ୍ଵର୍ଥସଂହିତମ୍ ॥ 1 ॥
ଊର୍ଜିତଃ ଖଲୁ ତେ କାମଃ କୃତୋ ମମ ଗୁରୋସ୍ସଖେ ।
ୟୋ ମେ ତ୍ଵମୀଦୃଶୀଂ ସେନାମେକୋଽଭ୍ୟର୍ଚିତୁମିଚ୍ଛସି ॥ 2 ॥
ଇତ୍ୟୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ମହାତେଜା ଗୁହଂ ଵଚନମୁତ୍ତମମ୍ ।
ଅବ୍ରଵୀଦ୍ଭରତ ଶ୍ଶ୍ରୀମାନନିଷାଦାଧିପତିଂ ପୁନଃ ॥ 3 ॥
କତରେଣ ଗମିଷ୍ୟାମି ଭରଦ୍ଵାଜାଶ୍ରମଂ ଗୁହ ।
ଗହନୋଽୟଂ ଭୃଶଂ ଦେଶୋ ଗଂଗାଽନୂପୋ ଦୁରତ୍ୟୟଃ ॥ 4 ॥
ତସ୍ୟ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାଜପୁତ୍ରସ୍ୟ ଧୀମତଃ ।
ଅବ୍ରଵୀତ୍ପ୍ରାଂଜଲିର୍ଵାକ୍ୟଂ ଗୁହୋ ଗହନଗୋଚରଃ ॥ 5 ॥
ଦାଶାସ୍ତ୍ଵାଽନୁଽଗମିଷ୍ୟଂତି ଧନ୍ଵିନସ୍ସୁସମାହିତାଃ ।
ଅହଂ ତ୍ଵାନୁଗମିଷ୍ୟାମି ରାଜପୁତ୍ର ମହାୟଶଃ ॥ 6 ॥
କଚ୍ଛିନ୍ନଦୁଷ୍ଟୋ ଵ୍ରଜସି ରାମସ୍ୟାକ୍ଲିଷ୍ଟକର୍ମଣଃ ।
ଇୟଂ ତେ ମହତୀ ସେନା ଶଂକାଂ ଜନୟତୀଵ ମେ ॥ 7 ॥
ତମେଵମଭିଭାଷଂତମାକାଶ ଇଵ ନିର୍ମଲଃ ।
ଭରତଶ୍ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣୟା ଵାଚା ଗୁହଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 8 ॥
ମାଭୂତ୍ସ କାଲୋ ୟତ୍କଷ୍ଟଂ ନ ମାଂ ଶଂକିତୁମର୍ହସି ।
ରାଘଵ ସ୍ସହି ମେ ଭ୍ରାତା ଜ୍ୟେଷ୍ଠଃ ପିତୁସମୋ ମତଃ ॥ 9 ॥
ତଂ ନିଵର୍ତୟିତୁଂ ୟାମି କାକୁତ୍ସ୍ଥଂ ଵନଵାସିନମ୍ ।
ବୁଦ୍ଧିରନ୍ୟା ନ ତେ କାର୍ୟା ଗୁହ ସତ୍ୟଂ ବ୍ରଵୀମି ତେ ॥ 10 ॥
ସ ତୁ ସଂହୃଷ୍ଟଵଦନ ଶ୍ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭରତଭାଷିତମ୍ ।
ପୁନରେଵାବ୍ରଵୀଦ୍ଵାକ୍ୟଂ ଭରତଂ ପ୍ରତି ହର୍ଷିତଃ ॥ 11 ॥
ଧନ୍ୟସ୍ତ୍ଵଂ ନ ତ୍ଵୟା ତୁଲ୍ୟଂ ପଶ୍ୟାମି ଜଗତୀତଲେ ।
ଅୟତ୍ନାଦାଗତଂ ରାଜ୍ୟଂ ୟସ୍ତ୍ଵଂ ତ୍ୟକ୍ତୁମିହେଚ୍ଛସି ॥ 12 ॥
ଶାଶ୍ଵତୀ ଖଲୁ ତେ କୀର୍ତିର୍ଲୋକାନନୁଚରିଷ୍ୟତି ।
ୟସ୍ତ୍ଵଂ କୃଚ୍ଛ୍ରଗତଂ ରାମଂ ପ୍ରତ୍ୟାନୟିତୁମିଚ୍ଛସି ॥ 13 ॥
ଏଵଂ ସଂଭାଷମାଣସ୍ୟ ଗୁହସ୍ୟ ଭରତଂ ତଦା ।
ବଭୌ ନଷ୍ଟପ୍ରଭସ୍ସୂର୍ୟୋ ରଜନୀ ଚାଭ୍ୟଵର୍ତତ ॥ 14 ॥
ସନ୍ନିଵେଶ୍ୟ ସ ତାଂ ସେନାଂ ଗୁହେନ ପରିତୋଷିତଃ ।
ଶତ୍ରୁଘ୍ନେନ ସହ ଶ୍ରୀମାଂଛୟନଂ ସମୁପାଗମତ୍ ॥ 15 ॥
ରାମଚିଂତାମୟ ଶ୍ଶୋକୋ ଭରତସ୍ୟ ମହାତ୍ମନଃ ।
ଉପସ୍ଥିତୋ ହ୍ୟନର୍ହସ୍ୟ ଧର୍ମପ୍ରେକ୍ଷସ୍ୟ ତାଦୃଶଃ ॥ 16 ॥
ଅଂତର୍ଦାହେନ ଦହନସ୍ସଂତାପୟତି ରାଘଵମ୍ ।
ଵନଦାହାଭିସଂତପ୍ତଂ ଗୂଢୋଽଗ୍ନିରିଵ ପାଦପମ୍ ॥ 17 ॥
ପ୍ରସୃତସ୍ସର୍ଵଗାତ୍ରେଭ୍ୟସ୍ସ୍ଵେଦଂ ଶୋକାଗ୍ନିସଂଭଵମ୍ ।
ୟଥା ସୂର୍ୟାଂଶୁସଂତପ୍ତୋ ହିମଵାନ୍ ପ୍ରସୃତୋହିମମ୍ ॥ 18 ॥
ଧ୍ୟାନନିର୍ଧରଶୈଲେନ ଵିନିଶ୍ଶ୍ଵସିତଧାତୁନା ।
ଦୈନ୍ୟପାଦପସଂଘେନ ଶୋକାୟାସାଧିଶୃଂଗିଣା ॥ 19 ॥
ପ୍ରମୋହାନଂତସତ୍ତ୍ଵେନ ସଂତାପୌଷଧିଵେଣୁନା ।
ଆକ୍ରାଂତୋ ଦୁଃଖଶୈଲେନ ମହତା କୈକୟୀସୁତଃ ॥ 20 ॥
ଵିନିଶ୍ଶ୍ଵସନ୍ଵୈ ଭୃଶଦୁର୍ମନାସ୍ତତଃ ପ୍ରମୂଢସଂଜ୍ଞଃ ପରମାପଦଂ ଗତଃ ।
ଶମଂ ନ ଲେଭେ ହୃଦୟଜ୍ଵରାର୍ଦିତୋ ନରର୍ଷଭୋ ୟୂଥହତୋ ୟଥର୍ଷଭଃ ॥ 21 ॥
ଗୁହେନ ସାର୍ଧଂ ଭରତସ୍ସମାଗତୋ ମହାନୁଭାଵସ୍ସଜନସ୍ସମାହିତଃ ।
ସୁଦୁର୍ମନାସ୍ତଂ ଭରତଂ ତଦା ପୁନର୍ଗୁହ ସ୍ସମାଶ୍ଵାସୟଦଗ୍ରଜଂ ପ୍ରତି ॥ 22 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ଅୟୋଧ୍ୟାକାଂଡେ ପଂଚାଶୀତିତମସ୍ସର୍ଗଃ ॥
