શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે અયોધ્યાકાંડમ્ ।
અથ પંચાશીતિતમસ્સર્ગઃ ।
એવમુક્તસ્તુ ભરતો નિષાદાધિપતિં ગુહમ્ ।
પ્રત્યુવાચ મહાપ્રાજ્ઞો વાક્યં હેત્વર્થસંહિતમ્ ॥ 1 ॥
ઊર્જિતઃ ખલુ તે કામઃ કૃતો મમ ગુરોસ્સખે ।
યો મે ત્વમીદૃશીં સેનામેકોઽભ્યર્ચિતુમિચ્છસિ ॥ 2 ॥
ઇત્યુક્ત્વા તુ મહાતેજા ગુહં વચનમુત્તમમ્ ।
અબ્રવીદ્ભરત શ્શ્રીમાનનિષાદાધિપતિં પુનઃ ॥ 3 ॥
કતરેણ ગમિષ્યામિ ભરદ્વાજાશ્રમં ગુહ ।
ગહનોઽયં ભૃશં દેશો ગંગાઽનૂપો દુરત્યયઃ ॥ 4 ॥
તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા રાજપુત્રસ્ય ધીમતઃ ।
અબ્રવીત્પ્રાંજલિર્વાક્યં ગુહો ગહનગોચરઃ ॥ 5 ॥
દાશાસ્ત્વાઽનુઽગમિષ્યંતિ ધન્વિનસ્સુસમાહિતાઃ ।
અહં ત્વાનુગમિષ્યામિ રાજપુત્ર મહાયશઃ ॥ 6 ॥
કચ્છિન્નદુષ્ટો વ્રજસિ રામસ્યાક્લિષ્ટકર્મણઃ ।
ઇયં તે મહતી સેના શંકાં જનયતીવ મે ॥ 7 ॥
તમેવમભિભાષંતમાકાશ ઇવ નિર્મલઃ ।
ભરતશ્શ્લક્ષ્ણયા વાચા ગુહં વચનમબ્રવીત્ ॥ 8 ॥
માભૂત્સ કાલો યત્કષ્ટં ન માં શંકિતુમર્હસિ ।
રાઘવ સ્સહિ મે ભ્રાતા જ્યેષ્ઠઃ પિતુસમો મતઃ ॥ 9 ॥
તં નિવર્તયિતું યામિ કાકુત્સ્થં વનવાસિનમ્ ।
બુદ્ધિરન્યા ન તે કાર્યા ગુહ સત્યં બ્રવીમિ તે ॥ 10 ॥
સ તુ સંહૃષ્ટવદન શ્શ્રુત્વા ભરતભાષિતમ્ ।
પુનરેવાબ્રવીદ્વાક્યં ભરતં પ્રતિ હર્ષિતઃ ॥ 11 ॥
ધન્યસ્ત્વં ન ત્વયા તુલ્યં પશ્યામિ જગતીતલે ।
અયત્નાદાગતં રાજ્યં યસ્ત્વં ત્યક્તુમિહેચ્છસિ ॥ 12 ॥
શાશ્વતી ખલુ તે કીર્તિર્લોકાનનુચરિષ્યતિ ।
યસ્ત્વં કૃચ્છ્રગતં રામં પ્રત્યાનયિતુમિચ્છસિ ॥ 13 ॥
એવં સંભાષમાણસ્ય ગુહસ્ય ભરતં તદા ।
બભૌ નષ્ટપ્રભસ્સૂર્યો રજની ચાભ્યવર્તત ॥ 14 ॥
સન્નિવેશ્ય સ તાં સેનાં ગુહેન પરિતોષિતઃ ।
શત્રુઘ્નેન સહ શ્રીમાંછયનં સમુપાગમત્ ॥ 15 ॥
રામચિંતામય શ્શોકો ભરતસ્ય મહાત્મનઃ ।
ઉપસ્થિતો હ્યનર્હસ્ય ધર્મપ્રેક્ષસ્ય તાદૃશઃ ॥ 16 ॥
અંતર્દાહેન દહનસ્સંતાપયતિ રાઘવમ્ ।
વનદાહાભિસંતપ્તં ગૂઢોઽગ્નિરિવ પાદપમ્ ॥ 17 ॥
પ્રસૃતસ્સર્વગાત્રેભ્યસ્સ્વેદં શોકાગ્નિસંભવમ્ ।
યથા સૂર્યાંશુસંતપ્તો હિમવાન્ પ્રસૃતોહિમમ્ ॥ 18 ॥
ધ્યાનનિર્ધરશૈલેન વિનિશ્શ્વસિતધાતુના ।
દૈન્યપાદપસંઘેન શોકાયાસાધિશૃંગિણા ॥ 19 ॥
પ્રમોહાનંતસત્ત્વેન સંતાપૌષધિવેણુના ।
આક્રાંતો દુઃખશૈલેન મહતા કૈકયીસુતઃ ॥ 20 ॥
વિનિશ્શ્વસન્વૈ ભૃશદુર્મનાસ્તતઃ પ્રમૂઢસંજ્ઞઃ પરમાપદં ગતઃ ।
શમં ન લેભે હૃદયજ્વરાર્દિતો નરર્ષભો યૂથહતો યથર્ષભઃ ॥ 21 ॥
ગુહેન સાર્ધં ભરતસ્સમાગતો મહાનુભાવસ્સજનસ્સમાહિતઃ ।
સુદુર્મનાસ્તં ભરતં તદા પુનર્ગુહ સ્સમાશ્વાસયદગ્રજં પ્રતિ ॥ 22 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે અયોધ્યાકાંડે પંચાશીતિતમસ્સર્ગઃ ॥
