śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē araṇyakāṇḍam ।
atha dvipañchāśassargaḥ ।
sā tu tārādhipamukhī rāvaṇēna samīkṣya tam ।
gṛdhrarājaṃ vinihataṃ vilalāpa suduḥkhitā ॥ 1 ॥
nimittaṃ lakṣaṇajñānaṃ śakunisvaradarśanam ।
avaśyaṃ sukhaduḥkhēṣu narāṇāṃ pratidṛśyatē ॥ 2 ॥
nūnaṃ rāma na jānāsi mahadvyasanamātmanaḥ ।
dhāvanti nūnaṃ kākutsthaṃ madarthaṃ mṛgapakṣiṇaḥ ॥ 3 ॥
ayaṃ hi pāpachārēṇa māṃ trātumabhisaṅgataḥ ।
śētē vinihatō bhūmau mamābhāgyādvihaṅgamaḥ ॥ 4 ॥
trāhi māmadya kākutstha lakṣmaṇēti varāṅganā ।
susantrastā samākrandachChṛṇvatāṃ tu yathāntikē ॥ 5 ॥
tāṃ kliṣṭamālyābharaṇāṃ vilapantīmanāthavat ।
abhyadhāvat vaidēhīṃ rāvaṇō rākṣasādhipaḥ ॥ 6 ॥
tāṃ latāmiva vēṣṭantīmāliṅgantīṃ mahādrumān ।
muñcha muñchēti bahuśaḥ pravadanrākṣasādhipaḥ ॥ 7 ॥
krōśantīṃ rāma rāmēti rāmēṇa rahitāṃ vanē ।
jīvitāntāya kēśēṣu jagrāhāntakasannibhaḥ ॥ 8 ॥
pradharṣitāyāṃ sītāyāṃ babhūva sacharācharam ।
jagatsarvamamaryādaṃ tamasāndhēna saṃvṛtam ॥ 9 ॥
na vāti mārutastatra niṣprabhō'bhūddivākaraḥ ।
dṛṣṭvā sītāṃ parāmṛṣṭāṃ dīnāṃ divyēna chakṣuṣā ॥ 10 ॥
kṛtaṃ kāryamiti śrīmānvyājahāra pitāmahaḥ ।
prahṛṣṭā vyathitāśchāsansarvē tē paramarṣayaḥ ॥ 11 ॥
dṛṣṭvā sītāṃ parāmṛṣṭāṃ daṇḍakāraṇyavāsinaḥ ।
rāvaṇasya vināśaṃ cha prāptaṃ buddhvā yadṛchChayā ॥ 12 ॥
sa tu tāṃ rāma rāmēti rudantīṃ lakṣmaṇēti cha ।
jagāmādāya chākāśaṃ rāvaṇō rākṣasādhipaḥ ॥ 13 ॥
taptābharaṇajuṣṭāṅgī pītakauśēyavāsinī ।
rarājarājaputrī tuvidyutsaudāminī yathā ॥ 14 ॥
uddhūtēna cha vastrēṇa tasyāḥ pītēna rāvaṇaḥ ।
adhikaṃ paribabhrāja girirdīpta ivāgninā ॥ 15 ॥
tasyāḥ paramakalyāṇyāstāmrāṇi surabhīṇi cha ।
padmapatrāṇi vaidēhyā abhyakīryanta rāvaṇam ॥ 16 ॥
tasyāḥ kauśēyamuddhūtamākāśē kanakaprabham ।
babhau chādityarāgēṇa tāmramabhramivātapē ॥ 17 ॥
tasyāstatsunasaṃ vaktramākāśē rāvaṇāṅkagam ।
na rarāja vinā rāmaṃ vinālamiva paṅkajam ॥ 18 ॥
babhūva jaladaṃ nīlaṃ bhittvā chandra ivōditaḥ ।
sulalāṭaṃ sukēśāntaṃ padmagarbhābhamavraṇam ॥ 19 ॥
śuklaissuvimalairdantai prabhāvadbhiralaṅkṛtam ।
tasyāstadvimalaṃ vaktramākāśē rāvaṇāṅkagam ॥ 20 ॥
ruditaṃ vyapamṛṣṭāsraṃ chandravatpriyadarśanam ।
sunāsaṃ chārutāmrōṣṭhamākāśē hāṭakaprabham ॥ 21 ॥
rākṣasēna samādhūtaṃ tasyāstadvadanaṃ śubham ।
śuśubhē na vinā rāmandivā chandra ivōditaḥ ॥ 22 ॥
sā hēmavarṇā nīlāṅgaṃ maithilī rākṣasādhipam ।
śuśubhē kāñchanī kāñchī nīlaṃ maṇimivāśritā ॥ 23 ॥
sā padmagaurī hēmābhā rāvaṇaṃ janakātmajā ।
vidyudghanamivāviśya śuśubhē taptabhūṣaṇā ॥ 24 ॥
tasyā bhūṣaṇaghōṣēṇa vaidēhyā rākṣasādhipaḥ ।
babhau sachapalō nīlassaghōṣa iva tōyadaḥ ॥ 25 ॥
uttamāṅgāchchyutā tasyāḥ puṣpavṛṣṭissamantataḥ ।
sītāyā hrimamāṇāyāḥ papāta dharaṇītalē ॥ 26 ॥
sā tu rāvaṇavēgēna puṣpavṛṣṭiḥ samantataḥ ।
samādhūtā daśagrīvaṃ punarēvābhyavartata ॥ 27 ॥
abhyavartata puṣpāṇāṃ dhārā vaiśravaṇānujam ।
nakṣatramālā vimalā mēruṃ nagamivōnnatam ॥ 28 ॥
charaṇānnūpuraṃ bhraṣṭaṃ vaidēhyā ratnabhūṣitam ।
vidyunmaṇḍalasaṅkāśaṃ papāta madhurasvanam ॥ 29 ॥
tarupravālaraktā sā nīlāṅgaṃ rākṣasēśvaram ।
prāśōbhayata vaidēhī gajaṃ kakṣyēva kāñchanī ॥ 30 ॥
tāṃ mahōlkāmivākāśē dīpyamānāṃ svatējasā ।
jahārā'kāśamāvisya sītāṃ vaiśravaṇānujaḥ ॥ 31 ॥
tasyāstānyagnivarṇāni bhūṣaṇāni mahītalē ।
saghōṣāṇyavakīryanta kṣīṇāstārā ivāmbarāt ॥ 32 ॥
tasyāsstanāntarādbhraṣṭō hārastārādhipadyutiḥ ।
vaidēhyā nipatanbhāti gaṅgēva gaganāchchyutā ॥ 33 ॥
utpātavātābhihatā nānādvijagaṇāyutāḥ ।
mābhairiti vidhūtāgrā vyājahruriva pādapāḥ ॥ 34 ॥
nalinyō dhvastakamalāstrastamīnajalēcharāḥ ।
sakhīmiva gatōchChvāsāmanvaśōchanta maithilīm ॥ 35 ॥
samantādabhisampatya siṃhavyāghramṛgadvijāḥ ।
anvadhāvaṃstadā rōṣātsītāṃ Chāyānugāminaḥ ॥ 36 ॥
jalaprapātāsramukhāśśṛṅgairuchChritabāhubhiḥ ।
sītāyāṃ hriyamāṇāyāṃ vikrōśantīva parvatāḥ ॥ 37 ॥
hriyamāṇāṃ tu vaidēhīṃ dṛṣṭvā dīnō divākaraḥ ।
pratidhvastaprabhaśśrīmānāsītpāṇḍaramaṇḍalaḥ ॥ 38 ॥
nāsti dharmaḥ kutassatyaṃ nārjavaṃ nānṛśaṃsatā ।
yatra rāmasya vaidēhīṃ bhāryāṃ harati rāvaṇaḥ ॥ 39 ॥
iti sarvāṇi bhūtāni gaṇaśaḥ paryadēvayan ।
vitrastakā dīnamukhā rurudurmṛgapōtakāḥ ॥ 40 ॥
udvīkṣyōdvīkṣya nayanairasrapātāvilēkṣaṇāḥ ।
supravēpitagātrāścha babhūvurvanadēvatāḥ ॥ 41 ॥
vikrōśantīṃ dṛḍhaṃ sītāṃ dṛṣṭvā duḥkhaṃ tathā gatām ।
tāṃ tu lakṣmaṇa rāmēti krōśantīṃ madhurasvaram ॥ 42 ॥
avēkṣamāṇāṃ bahuśō vaidēhīṃ dharaṇītalam ।
sa tāmākulakēśāntāṃ vipramṛṣṭaviśēṣakām ॥ 43 ॥
jahārātma vināśāya daśagrīvō manassvinīm ।
tatastu sā chārudatī śuchismitā vinākṛtā bandhujanēna maithilī ।
apaśyatī rāghavalakṣmaṇāvubhau vivarṇavaktrābhayabhārapīḍitā ॥ 44 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē araṇyakāṇḍē dvipañchāśassargaḥ ॥