View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |
This document is in romanized sanskrit according to IAST standard.

VR 3.52 Aranya Kanda - Sarga 52

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē araṇyakāṇḍam ।
atha dvipañchāśassargaḥ ।

sā tu tārādhipamukhī rāvaṇēna samīkṣya tam ।
gṛdhrarājaṃ vinihataṃ vilalāpa suduḥkhitā ॥ 1 ॥

nimittaṃ lakṣaṇajñānaṃ śakunisvaradarśanam ।
avaśyaṃ sukhaduḥkhēṣu narāṇāṃ pratidṛśyatē ॥ 2 ॥

nūnaṃ rāma na jānāsi mahadvyasanamātmanaḥ ।
dhāvanti nūnaṃ kākutsthaṃ madarthaṃ mṛgapakṣiṇaḥ ॥ 3 ॥

ayaṃ hi pāpachārēṇa māṃ trātumabhisaṅgataḥ ।
śētē vinihatō bhūmau mamābhāgyādvihaṅgamaḥ ॥ 4 ॥

trāhi māmadya kākutstha lakṣmaṇēti varāṅganā ।
susantrastā samākrandachChṛṇvatāṃ tu yathāntikē ॥ 5 ॥

tāṃ kliṣṭamālyābharaṇāṃ vilapantīmanāthavat ।
abhyadhāvat vaidēhīṃ rāvaṇō rākṣasādhipaḥ ॥ 6 ॥

tāṃ latāmiva vēṣṭantīmāliṅgantīṃ mahādrumān ।
muñcha muñchēti bahuśaḥ pravadanrākṣasādhipaḥ ॥ 7 ॥

krōśantīṃ rāma rāmēti rāmēṇa rahitāṃ vanē ।
jīvitāntāya kēśēṣu jagrāhāntakasannibhaḥ ॥ 8 ॥

pradharṣitāyāṃ sītāyāṃ babhūva sacharācharam ।
jagatsarvamamaryādaṃ tamasāndhēna saṃvṛtam ॥ 9 ॥

na vāti mārutastatra niṣprabhō'bhūddivākaraḥ ।
dṛṣṭvā sītāṃ parāmṛṣṭāṃ dīnāṃ divyēna chakṣuṣā ॥ 10 ॥

kṛtaṃ kāryamiti śrīmānvyājahāra pitāmahaḥ ।
prahṛṣṭā vyathitāśchāsansarvē tē paramarṣayaḥ ॥ 11 ॥

dṛṣṭvā sītāṃ parāmṛṣṭāṃ daṇḍakāraṇyavāsinaḥ ।
rāvaṇasya vināśaṃ cha prāptaṃ buddhvā yadṛchChayā ॥ 12 ॥

sa tu tāṃ rāma rāmēti rudantīṃ lakṣmaṇēti cha ।
jagāmādāya chākāśaṃ rāvaṇō rākṣasādhipaḥ ॥ 13 ॥

taptābharaṇajuṣṭāṅgī pītakauśēyavāsinī ।
rarājarājaputrī tuvidyutsaudāminī yathā ॥ 14 ॥

uddhūtēna cha vastrēṇa tasyāḥ pītēna rāvaṇaḥ ।
adhikaṃ paribabhrāja girirdīpta ivāgninā ॥ 15 ॥

tasyāḥ paramakalyāṇyāstāmrāṇi surabhīṇi cha ।
padmapatrāṇi vaidēhyā abhyakīryanta rāvaṇam ॥ 16 ॥

tasyāḥ kauśēyamuddhūtamākāśē kanakaprabham ।
babhau chādityarāgēṇa tāmramabhramivātapē ॥ 17 ॥

tasyāstatsunasaṃ vaktramākāśē rāvaṇāṅkagam ।
na rarāja vinā rāmaṃ vinālamiva paṅkajam ॥ 18 ॥

babhūva jaladaṃ nīlaṃ bhittvā chandra ivōditaḥ ।
sulalāṭaṃ sukēśāntaṃ padmagarbhābhamavraṇam ॥ 19 ॥

śuklaissuvimalairdantai prabhāvadbhiralaṅkṛtam ।
tasyāstadvimalaṃ vaktramākāśē rāvaṇāṅkagam ॥ 20 ॥

ruditaṃ vyapamṛṣṭāsraṃ chandravatpriyadarśanam ।
sunāsaṃ chārutāmrōṣṭhamākāśē hāṭakaprabham ॥ 21 ॥

rākṣasēna samādhūtaṃ tasyāstadvadanaṃ śubham ।
śuśubhē na vinā rāmandivā chandra ivōditaḥ ॥ 22 ॥

sā hēmavarṇā nīlāṅgaṃ maithilī rākṣasādhipam ।
śuśubhē kāñchanī kāñchī nīlaṃ maṇimivāśritā ॥ 23 ॥

sā padmagaurī hēmābhā rāvaṇaṃ janakātmajā ।
vidyudghanamivāviśya śuśubhē taptabhūṣaṇā ॥ 24 ॥

tasyā bhūṣaṇaghōṣēṇa vaidēhyā rākṣasādhipaḥ ।
babhau sachapalō nīlassaghōṣa iva tōyadaḥ ॥ 25 ॥

uttamāṅgāchchyutā tasyāḥ puṣpavṛṣṭissamantataḥ ।
sītāyā hrimamāṇāyāḥ papāta dharaṇītalē ॥ 26 ॥

sā tu rāvaṇavēgēna puṣpavṛṣṭiḥ samantataḥ ।
samādhūtā daśagrīvaṃ punarēvābhyavartata ॥ 27 ॥

abhyavartata puṣpāṇāṃ dhārā vaiśravaṇānujam ।
nakṣatramālā vimalā mēruṃ nagamivōnnatam ॥ 28 ॥

charaṇānnūpuraṃ bhraṣṭaṃ vaidēhyā ratnabhūṣitam ।
vidyunmaṇḍalasaṅkāśaṃ papāta madhurasvanam ॥ 29 ॥

tarupravālaraktā sā nīlāṅgaṃ rākṣasēśvaram ।
prāśōbhayata vaidēhī gajaṃ kakṣyēva kāñchanī ॥ 30 ॥

tāṃ mahōlkāmivākāśē dīpyamānāṃ svatējasā ।
jahārā'kāśamāvisya sītāṃ vaiśravaṇānujaḥ ॥ 31 ॥

tasyāstānyagnivarṇāni bhūṣaṇāni mahītalē ।
saghōṣāṇyavakīryanta kṣīṇāstārā ivāmbarāt ॥ 32 ॥

tasyāsstanāntarādbhraṣṭō hārastārādhipadyutiḥ ।
vaidēhyā nipatanbhāti gaṅgēva gaganāchchyutā ॥ 33 ॥

utpātavātābhihatā nānādvijagaṇāyutāḥ ।
mābhairiti vidhūtāgrā vyājahruriva pādapāḥ ॥ 34 ॥

nalinyō dhvastakamalāstrastamīnajalēcharāḥ ।
sakhīmiva gatōchChvāsāmanvaśōchanta maithilīm ॥ 35 ॥

samantādabhisampatya siṃhavyāghramṛgadvijāḥ ।
anvadhāvaṃstadā rōṣātsītāṃ Chāyānugāminaḥ ॥ 36 ॥

jalaprapātāsramukhāśśṛṅgairuchChritabāhubhiḥ ।
sītāyāṃ hriyamāṇāyāṃ vikrōśantīva parvatāḥ ॥ 37 ॥

hriyamāṇāṃ tu vaidēhīṃ dṛṣṭvā dīnō divākaraḥ ।
pratidhvastaprabhaśśrīmānāsītpāṇḍaramaṇḍalaḥ ॥ 38 ॥

nāsti dharmaḥ kutassatyaṃ nārjavaṃ nānṛśaṃsatā ।
yatra rāmasya vaidēhīṃ bhāryāṃ harati rāvaṇaḥ ॥ 39 ॥

iti sarvāṇi bhūtāni gaṇaśaḥ paryadēvayan ।
vitrastakā dīnamukhā rurudurmṛgapōtakāḥ ॥ 40 ॥

udvīkṣyōdvīkṣya nayanairasrapātāvilēkṣaṇāḥ ।
supravēpitagātrāścha babhūvurvanadēvatāḥ ॥ 41 ॥

vikrōśantīṃ dṛḍhaṃ sītāṃ dṛṣṭvā duḥkhaṃ tathā gatām ।
tāṃ tu lakṣmaṇa rāmēti krōśantīṃ madhurasvaram ॥ 42 ॥

avēkṣamāṇāṃ bahuśō vaidēhīṃ dharaṇītalam ।
sa tāmākulakēśāntāṃ vipramṛṣṭaviśēṣakām ॥ 43 ॥

jahārātma vināśāya daśagrīvō manassvinīm ।
tatastu sā chārudatī śuchismitā vinākṛtā bandhujanēna maithilī ।
apaśyatī rāghavalakṣmaṇāvubhau vivarṇavaktrābhayabhārapīḍitā ॥ 44 ॥

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē araṇyakāṇḍē dvipañchāśassargaḥ ॥




Browse Related Categories: