View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |
This document is in romanized sanskrit according to IAST standard.

VR 3.68 Aranya Kanda - Sarga 68

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē araṇyakāṇḍam ।
atha aṣṭaṣaṣṭitamassargaḥ ।

rāmassamprēkṣya taṃ gṛdhraṃ bhuvi raudrēṇa pātitam ।
saumitriṃ mitrasampannamidaṃ vachanamabravīt ॥ 1 ॥

mamāyaṃ nūnamarthēṣu yatamānō vihaṅgamaḥ ।
rākṣasēna hatassaṅkhyē prāṇāṃstyakṣyati dustyajān ॥ 2 ॥

ayamasya śarīrē'sminprāṇō lakṣmaṇa vidyatē ।
tathā hi svarahīnō'yaṃ viklabassamudīkṣyatē ॥ 3 ॥

jaṭāyō yadi śaknōṣi vākyaṃ vyāharituṃ punaḥ ।
sītāmākhyāhi bhadraṃ tē vadhamākhyāhi chātmanaḥ ॥ 4 ॥

kiṃ nimittō'haratsītāṃ rāvaṇastasya kiṃ mayā ।
aparāddhaṃ tu yaṃ dṛṣṭvā rāvaṇēna hṛtā priyā ॥ 5 ॥

kathaṃ tachchandrasaṅkāśaṃ mukhamāsīnmanōharam ।
sītayā kāni chōktāni tasminkālē dvijōttama ॥ 6 ॥

kathaṃ vīryaḥ kathaṃ rūpaḥ kiṃ karmā sa cha rākṣasaḥ ।
kva chāsya bhavanaṃ tāta brūhi mē paripṛchChataḥ ॥ 7 ॥

tamudvīkṣyātha dīnātmā vilapantamanantaram ।
vāchātisannayā rāmaṃ jaṭāyuridamabravīt ॥ 8 ॥

hṛtā sā rākṣasēndrēṇa rāvaṇēna vihāyasā ।
māyāmāsthāya vipulāṃ vātadurdinasaṅkulām ॥ 9 ॥

pariśrāntasya mē tāta pakṣau Chitvā sa rākṣasaḥ ।
sītāmādāya vaidēhīṃ prayātō dakṣiṇāṃ diśam ॥ 10 ॥

uparudhyanti mē prāṇā dṛṣṭirbhramati rāghava ।
paśyāmi vṛkṣānsauvarṇānuśīrakṛtamūrdhajān ॥ 11 ॥

yēna yāti muhūrtēna sītāmādāya rāvaṇaḥ ।
vipraṇaṣṭaṃ dhanaṃ kṣipraṃ tatsvāmī pratipadyatē ॥ 12 ॥

vindō nāma muhūrtō'yaṃ sa cha kākutstha nābudhat ।
tvatpriyāṃ jānakīṃ hṛtvā rāvaṇō rākṣasēśvaraḥ ॥ 13 ॥

jhaṣavadbaḍiśaṃ gṛhya kṣipramēva vinaśyati ।
na cha tvayā vyathā kāryā janakasya sutāṃ prati ॥ 14 ॥

vaidēhyā raṃsyasē kṣipraṃ hatvā taṃ rākṣasaṃ raṇē ।
asammūḍhasya gṛdhrasya rāmaṃ pratyanubhāṣataḥ ॥ 15 ॥

āsyātsusrāva rudhiraṃ mriyamāṇasya sāmiṣam ।
putrō viśravasassākṣādbhrātā vaiśravaṇasya cha ॥ 16 ॥

ityuktvā durlabhānprāṇānmumōcha patagēśvaraḥ ।
brūhi brūhīti rāmasya bruvāṇasya kṛtāñjalēḥ ॥ 17 ॥

tvaktvā śarīraṃ gṛdhrasya jagmuḥ prāṇā vihāyasam ।
sa nikṣipya śirō bhūmau prasārya charaṇau tadā ॥ 18 ॥

vikṣipya cha śarīraṃ svaṃ papāta dharaṇītalē ।
taṃ gṛdhraṃ prēkṣya tāmrākṣaṃ gatāsumachalōpamam ॥ 19 ॥

rāmassubahubhirduḥkhairdīnassaumitrimabravīt ।
bahūni rakṣasāṃ vāsē varṣāṇi vasatā sukham ॥ 20 ॥

anēna daṇḍakāraṇyē viśīrṇamiha pakṣiṇā ।
anēkavārṣikō yastu chirakālasamutthitaḥ ॥ 21 ॥

sō'yamadya hataśśētē kālō hi duratikramaḥ ।
paśya lakṣmaṇa gṛdhrō'yamupakārī hataścha mē ॥ 22 ॥

sītāmabhyavapannō vai rāvaṇēna balīyasā ।
gṛdhrarājyaṃ parityajya pitṛpaitāmahaṃ mahat ॥ 23 ॥

mama hētōrayaṃ prāṇānmumōcha patagēśvaraḥ ।
sarvatra khalu dṛśyantē sādhavō dharmachāriṇaḥ ॥ 24 ॥

śūrāśśaraṇyāssaumitrē tiryagyōnigatēṣvapi ।
sītāharaṇajaṃ duḥkhaṃ na mē saumya tathāvidham ॥ 25 ॥

yathā vināśē gṛdhrasya matkṛtē cha parantapa ।
rājā daśarathaśśrīmānyathā mama mahāyaśāḥ ॥ 26 ॥

pūjanīyaścha mānyaścha tathā'yaṃ patagēśvaraḥ ।
saumitrē hara kāṣṭhāni nirmathiṣyāmi pāvakam ॥ 27 ॥

gṛdhrarājaṃ didhakṣāmi matkṛtē nidhanaṃ gatam ।
nāthaṃ patagalōkasya chitāmārōpya rāghava ॥ 28 ॥

imaṃ dhakṣyāmi saumitrē hataṃ raudrēṇa rakṣasā ।
yā gatiryajñaśīlānāmāhitāgnēścha yā gatiḥ ॥ 29 ॥

aparāvartināṃ yā cha yā cha bhūmipradāyinām ।
mayā tvaṃ samanujñātō gachCha lōkānanuttamān ॥ 30 ॥

gṛdhrarāja mahāsattva saṃskṛtaścha mayā vraja ।
ēvamuktvā chitāṃ dīptāmārōpya patagēśvaram ॥ 31 ॥

dadāha rāmō dharmātmā svabandhumiva duḥkhitaḥ ।
rāmō'tha sahasaumitrirvanaṃ gatvā sa vīryavān ॥ 32 ॥

sthūlānhatvā mahārōhīnanutastāra taṃ dvijam ।
rōhimāṃsāni chōtkṛtya pēśīkṛtya mahāyaśāḥ ॥ 33 ॥

śakunāya dadau rāmō ramyē haritaśādvalē ।
yattatprētasya martyasya kathayanti dvijātayaḥ ॥ 34 ॥

tatsvargagamanaṃ tasya pitryaṃ rāmō jajāpa ha ।
tatō gōdāvarīṃ gatvā nadīṃ naravarātmajau ॥ 35 ॥

udakaṃ chakratustasmai gṛdhrarājāya tāvubhau ।
śāstradṛṣṭēna vidhinā jalē gṛdhrāya rāghavau ॥ 36 ॥

snātvā tau gṛdhrarājāya udakaṃ chakratustadā ।
sa gṛdhrarājaḥ kṛtavānyaśaskaraṃ suduṣkaraṃ karma raṇē nipātitaḥ ।
maharṣikalpēna cha saṃskṛtastadā jagāma puṇyāṃ gatimātmanaśśubhām ॥ 37 ॥

kṛtōdakau tāvapi pakṣisattamē sthirāṃ cha buddhiṃ praṇidhāya jagmatuḥ ।
pravēśya sītādhigamē tatō manō vanaṃ surēndraviva viṣṇuvāsavau ॥ 38 ॥

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē araṇyakāṇḍē aṣṭaṣaṣṭitamassargaḥ ॥




Browse Related Categories: