śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē araṇyakāṇḍam ।
atha aṣṭaṣaṣṭitamassargaḥ ।
rāmassamprēkṣya taṃ gṛdhraṃ bhuvi raudrēṇa pātitam ।
saumitriṃ mitrasampannamidaṃ vachanamabravīt ॥ 1 ॥
mamāyaṃ nūnamarthēṣu yatamānō vihaṅgamaḥ ।
rākṣasēna hatassaṅkhyē prāṇāṃstyakṣyati dustyajān ॥ 2 ॥
ayamasya śarīrē'sminprāṇō lakṣmaṇa vidyatē ।
tathā hi svarahīnō'yaṃ viklabassamudīkṣyatē ॥ 3 ॥
jaṭāyō yadi śaknōṣi vākyaṃ vyāharituṃ punaḥ ।
sītāmākhyāhi bhadraṃ tē vadhamākhyāhi chātmanaḥ ॥ 4 ॥
kiṃ nimittō'haratsītāṃ rāvaṇastasya kiṃ mayā ।
aparāddhaṃ tu yaṃ dṛṣṭvā rāvaṇēna hṛtā priyā ॥ 5 ॥
kathaṃ tachchandrasaṅkāśaṃ mukhamāsīnmanōharam ।
sītayā kāni chōktāni tasminkālē dvijōttama ॥ 6 ॥
kathaṃ vīryaḥ kathaṃ rūpaḥ kiṃ karmā sa cha rākṣasaḥ ।
kva chāsya bhavanaṃ tāta brūhi mē paripṛchChataḥ ॥ 7 ॥
tamudvīkṣyātha dīnātmā vilapantamanantaram ।
vāchātisannayā rāmaṃ jaṭāyuridamabravīt ॥ 8 ॥
hṛtā sā rākṣasēndrēṇa rāvaṇēna vihāyasā ।
māyāmāsthāya vipulāṃ vātadurdinasaṅkulām ॥ 9 ॥
pariśrāntasya mē tāta pakṣau Chitvā sa rākṣasaḥ ।
sītāmādāya vaidēhīṃ prayātō dakṣiṇāṃ diśam ॥ 10 ॥
uparudhyanti mē prāṇā dṛṣṭirbhramati rāghava ।
paśyāmi vṛkṣānsauvarṇānuśīrakṛtamūrdhajān ॥ 11 ॥
yēna yāti muhūrtēna sītāmādāya rāvaṇaḥ ।
vipraṇaṣṭaṃ dhanaṃ kṣipraṃ tatsvāmī pratipadyatē ॥ 12 ॥
vindō nāma muhūrtō'yaṃ sa cha kākutstha nābudhat ।
tvatpriyāṃ jānakīṃ hṛtvā rāvaṇō rākṣasēśvaraḥ ॥ 13 ॥
jhaṣavadbaḍiśaṃ gṛhya kṣipramēva vinaśyati ।
na cha tvayā vyathā kāryā janakasya sutāṃ prati ॥ 14 ॥
vaidēhyā raṃsyasē kṣipraṃ hatvā taṃ rākṣasaṃ raṇē ।
asammūḍhasya gṛdhrasya rāmaṃ pratyanubhāṣataḥ ॥ 15 ॥
āsyātsusrāva rudhiraṃ mriyamāṇasya sāmiṣam ।
putrō viśravasassākṣādbhrātā vaiśravaṇasya cha ॥ 16 ॥
ityuktvā durlabhānprāṇānmumōcha patagēśvaraḥ ।
brūhi brūhīti rāmasya bruvāṇasya kṛtāñjalēḥ ॥ 17 ॥
tvaktvā śarīraṃ gṛdhrasya jagmuḥ prāṇā vihāyasam ।
sa nikṣipya śirō bhūmau prasārya charaṇau tadā ॥ 18 ॥
vikṣipya cha śarīraṃ svaṃ papāta dharaṇītalē ।
taṃ gṛdhraṃ prēkṣya tāmrākṣaṃ gatāsumachalōpamam ॥ 19 ॥
rāmassubahubhirduḥkhairdīnassaumitrimabravīt ।
bahūni rakṣasāṃ vāsē varṣāṇi vasatā sukham ॥ 20 ॥
anēna daṇḍakāraṇyē viśīrṇamiha pakṣiṇā ।
anēkavārṣikō yastu chirakālasamutthitaḥ ॥ 21 ॥
sō'yamadya hataśśētē kālō hi duratikramaḥ ।
paśya lakṣmaṇa gṛdhrō'yamupakārī hataścha mē ॥ 22 ॥
sītāmabhyavapannō vai rāvaṇēna balīyasā ।
gṛdhrarājyaṃ parityajya pitṛpaitāmahaṃ mahat ॥ 23 ॥
mama hētōrayaṃ prāṇānmumōcha patagēśvaraḥ ।
sarvatra khalu dṛśyantē sādhavō dharmachāriṇaḥ ॥ 24 ॥
śūrāśśaraṇyāssaumitrē tiryagyōnigatēṣvapi ।
sītāharaṇajaṃ duḥkhaṃ na mē saumya tathāvidham ॥ 25 ॥
yathā vināśē gṛdhrasya matkṛtē cha parantapa ।
rājā daśarathaśśrīmānyathā mama mahāyaśāḥ ॥ 26 ॥
pūjanīyaścha mānyaścha tathā'yaṃ patagēśvaraḥ ।
saumitrē hara kāṣṭhāni nirmathiṣyāmi pāvakam ॥ 27 ॥
gṛdhrarājaṃ didhakṣāmi matkṛtē nidhanaṃ gatam ।
nāthaṃ patagalōkasya chitāmārōpya rāghava ॥ 28 ॥
imaṃ dhakṣyāmi saumitrē hataṃ raudrēṇa rakṣasā ।
yā gatiryajñaśīlānāmāhitāgnēścha yā gatiḥ ॥ 29 ॥
aparāvartināṃ yā cha yā cha bhūmipradāyinām ।
mayā tvaṃ samanujñātō gachCha lōkānanuttamān ॥ 30 ॥
gṛdhrarāja mahāsattva saṃskṛtaścha mayā vraja ।
ēvamuktvā chitāṃ dīptāmārōpya patagēśvaram ॥ 31 ॥
dadāha rāmō dharmātmā svabandhumiva duḥkhitaḥ ।
rāmō'tha sahasaumitrirvanaṃ gatvā sa vīryavān ॥ 32 ॥
sthūlānhatvā mahārōhīnanutastāra taṃ dvijam ।
rōhimāṃsāni chōtkṛtya pēśīkṛtya mahāyaśāḥ ॥ 33 ॥
śakunāya dadau rāmō ramyē haritaśādvalē ।
yattatprētasya martyasya kathayanti dvijātayaḥ ॥ 34 ॥
tatsvargagamanaṃ tasya pitryaṃ rāmō jajāpa ha ।
tatō gōdāvarīṃ gatvā nadīṃ naravarātmajau ॥ 35 ॥
udakaṃ chakratustasmai gṛdhrarājāya tāvubhau ।
śāstradṛṣṭēna vidhinā jalē gṛdhrāya rāghavau ॥ 36 ॥
snātvā tau gṛdhrarājāya udakaṃ chakratustadā ।
sa gṛdhrarājaḥ kṛtavānyaśaskaraṃ suduṣkaraṃ karma raṇē nipātitaḥ ।
maharṣikalpēna cha saṃskṛtastadā jagāma puṇyāṃ gatimātmanaśśubhām ॥ 37 ॥
kṛtōdakau tāvapi pakṣisattamē sthirāṃ cha buddhiṃ praṇidhāya jagmatuḥ ।
pravēśya sītādhigamē tatō manō vanaṃ surēndraviva viṣṇuvāsavau ॥ 38 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē araṇyakāṇḍē aṣṭaṣaṣṭitamassargaḥ ॥