ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ଅରଣ୍ୟକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ଅଷ୍ଟଷଷ୍ଟିତମସ୍ସର୍ଗଃ ।
ରାମସ୍ସଂପ୍ରେକ୍ଷ୍ୟ ତଂ ଗୃଧ୍ରଂ ଭୁଵି ରୌଦ୍ରେଣ ପାତିତମ୍ ।
ସୌମିତ୍ରିଂ ମିତ୍ରସଂପନ୍ନମିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 1 ॥
ମମାୟଂ ନୂନମର୍ଥେଷୁ ୟତମାନୋ ଵିହଂଗମଃ ।
ରାକ୍ଷସେନ ହତସ୍ସଂଖ୍ୟେ ପ୍ରାଣାଂସ୍ତ୍ୟକ୍ଷ୍ୟତି ଦୁସ୍ତ୍ୟଜାନ୍ ॥ 2 ॥
ଅୟମସ୍ୟ ଶରୀରେଽସ୍ମିନ୍ପ୍ରାଣୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଵିଦ୍ୟତେ ।
ତଥା ହି ସ୍ଵରହୀନୋଽୟଂ ଵିକ୍ଲବସ୍ସମୁଦୀକ୍ଷ୍ୟତେ ॥ 3 ॥
ଜଟାୟୋ ୟଦି ଶକ୍ନୋଷି ଵାକ୍ୟଂ ଵ୍ୟାହରିତୁଂ ପୁନଃ ।
ସୀତାମାଖ୍ୟାହି ଭଦ୍ରଂ ତେ ଵଧମାଖ୍ୟାହି ଚାତ୍ମନଃ ॥ 4 ॥
କିଂ ନିମିତ୍ତୋଽହରତ୍ସୀତାଂ ରାଵଣସ୍ତସ୍ୟ କିଂ ମୟା ।
ଅପରାଦ୍ଧଂ ତୁ ୟଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାଵଣେନ ହୃତା ପ୍ରିୟା ॥ 5 ॥
କଥଂ ତଚ୍ଚଂଦ୍ରସଂକାଶଂ ମୁଖମାସୀନ୍ମନୋହରମ୍ ।
ସୀତୟା କାନି ଚୋକ୍ତାନି ତସ୍ମିନ୍କାଲେ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ ॥ 6 ॥
କଥଂ ଵୀର୍ୟଃ କଥଂ ରୂପଃ କିଂ କର୍ମା ସ ଚ ରାକ୍ଷସଃ ।
କ୍ଵ ଚାସ୍ୟ ଭଵନଂ ତାତ ବ୍ରୂହି ମେ ପରିପୃଚ୍ଛତଃ ॥ 7 ॥
ତମୁଦ୍ଵୀକ୍ଷ୍ୟାଥ ଦୀନାତ୍ମା ଵିଲପଂତମନଂତରମ୍ ।
ଵାଚାତିସନ୍ନୟା ରାମଂ ଜଟାୟୁରିଦମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 8 ॥
ହୃତା ସା ରାକ୍ଷସେଂଦ୍ରେଣ ରାଵଣେନ ଵିହାୟସା ।
ମାୟାମାସ୍ଥାୟ ଵିପୁଲାଂ ଵାତଦୁର୍ଦିନସଂକୁଲାମ୍ ॥ 9 ॥
ପରିଶ୍ରାଂତସ୍ୟ ମେ ତାତ ପକ୍ଷୌ ଛିତ୍ଵା ସ ରାକ୍ଷସଃ ।
ସୀତାମାଦାୟ ଵୈଦେହୀଂ ପ୍ରୟାତୋ ଦକ୍ଷିଣାଂ ଦିଶମ୍ ॥ 10 ॥
ଉପରୁଧ୍ୟଂତି ମେ ପ୍ରାଣା ଦୃଷ୍ଟିର୍ଭ୍ରମତି ରାଘଵ ।
ପଶ୍ୟାମି ଵୃକ୍ଷାନ୍ସୌଵର୍ଣାନୁଶୀରକୃତମୂର୍ଧଜାନ୍ ॥ 11 ॥
ୟେନ ୟାତି ମୁହୂର୍ତେନ ସୀତାମାଦାୟ ରାଵଣଃ ।
ଵିପ୍ରଣଷ୍ଟଂ ଧନଂ କ୍ଷିପ୍ରଂ ତତ୍ସ୍ଵାମୀ ପ୍ରତିପଦ୍ୟତେ ॥ 12 ॥
ଵିଂଦୋ ନାମ ମୁହୂର୍ତୋଽୟଂ ସ ଚ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ନାବୁଧତ୍ ।
ତ୍ଵତ୍ପ୍ରିୟାଂ ଜାନକୀଂ ହୃତ୍ଵା ରାଵଣୋ ରାକ୍ଷସେଶ୍ଵରଃ ॥ 13 ॥
ଝଷଵଦ୍ବଡିଶଂ ଗୃହ୍ୟ କ୍ଷିପ୍ରମେଵ ଵିନଶ୍ୟତି ।
ନ ଚ ତ୍ଵୟା ଵ୍ୟଥା କାର୍ୟା ଜନକସ୍ୟ ସୁତାଂ ପ୍ରତି ॥ 14 ॥
ଵୈଦେହ୍ୟା ରଂସ୍ୟସେ କ୍ଷିପ୍ରଂ ହତ୍ଵା ତଂ ରାକ୍ଷସଂ ରଣେ ।
ଅସମ୍ମୂଢସ୍ୟ ଗୃଧ୍ରସ୍ୟ ରାମଂ ପ୍ରତ୍ୟନୁଭାଷତଃ ॥ 15 ॥
ଆସ୍ୟାତ୍ସୁସ୍ରାଵ ରୁଧିରଂ ମ୍ରିୟମାଣସ୍ୟ ସାମିଷମ୍ ।
ପୁତ୍ରୋ ଵିଶ୍ରଵସସ୍ସାକ୍ଷାଦ୍ଭ୍ରାତା ଵୈଶ୍ରଵଣସ୍ୟ ଚ ॥ 16 ॥
ଇତ୍ୟୁକ୍ତ୍ଵା ଦୁର୍ଲଭାନ୍ପ୍ରାଣାନ୍ମୁମୋଚ ପତଗେଶ୍ଵରଃ ।
ବ୍ରୂହି ବ୍ରୂହୀତି ରାମସ୍ୟ ବ୍ରୁଵାଣସ୍ୟ କୃତାଂଜଲେଃ ॥ 17 ॥
ତ୍ଵକ୍ତ୍ଵା ଶରୀରଂ ଗୃଧ୍ରସ୍ୟ ଜଗ୍ମୁଃ ପ୍ରାଣା ଵିହାୟସମ୍ ।
ସ ନିକ୍ଷିପ୍ୟ ଶିରୋ ଭୂମୌ ପ୍ରସାର୍ୟ ଚରଣୌ ତଦା ॥ 18 ॥
ଵିକ୍ଷିପ୍ୟ ଚ ଶରୀରଂ ସ୍ଵଂ ପପାତ ଧରଣୀତଲେ ।
ତଂ ଗୃଧ୍ରଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ୟ ତାମ୍ରାକ୍ଷଂ ଗତାସୁମଚଲୋପମମ୍ ॥ 19 ॥
ରାମସ୍ସୁବହୁଭିର୍ଦୁଃଖୈର୍ଦୀନସ୍ସୌମିତ୍ରିମବ୍ରଵୀତ୍ ।
ବହୂନି ରକ୍ଷସାଂ ଵାସେ ଵର୍ଷାଣି ଵସତା ସୁଖମ୍ ॥ 20 ॥
ଅନେନ ଦଂଡକାରଣ୍ୟେ ଵିଶୀର୍ଣମିହ ପକ୍ଷିଣା ।
ଅନେକଵାର୍ଷିକୋ ୟସ୍ତୁ ଚିରକାଲସମୁତ୍ଥିତଃ ॥ 21 ॥
ସୋଽୟମଦ୍ୟ ହତଶ୍ଶେତେ କାଲୋ ହି ଦୁରତିକ୍ରମଃ ।
ପଶ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଗୃଧ୍ରୋଽୟମୁପକାରୀ ହତଶ୍ଚ ମେ ॥ 22 ॥
ସୀତାମଭ୍ୟଵପନ୍ନୋ ଵୈ ରାଵଣେନ ବଲୀୟସା ।
ଗୃଧ୍ରରାଜ୍ୟଂ ପରିତ୍ୟଜ୍ୟ ପିତୃପୈତାମହଂ ମହତ୍ ॥ 23 ॥
ମମ ହେତୋରୟଂ ପ୍ରାଣାନ୍ମୁମୋଚ ପତଗେଶ୍ଵରଃ ।
ସର୍ଵତ୍ର ଖଲୁ ଦୃଶ୍ୟଂତେ ସାଧଵୋ ଧର୍ମଚାରିଣଃ ॥ 24 ॥
ଶୂରାଶ୍ଶରଣ୍ୟାସ୍ସୌମିତ୍ରେ ତିର୍ୟଗ୍ୟୋନିଗତେଷ୍ଵପି ।
ସୀତାହରଣଜଂ ଦୁଃଖଂ ନ ମେ ସୌମ୍ୟ ତଥାଵିଧମ୍ ॥ 25 ॥
ୟଥା ଵିନାଶେ ଗୃଧ୍ରସ୍ୟ ମତ୍କୃତେ ଚ ପରଂତପ ।
ରାଜା ଦଶରଥଶ୍ଶ୍ରୀମାନ୍ୟଥା ମମ ମହାୟଶାଃ ॥ 26 ॥
ପୂଜନୀୟଶ୍ଚ ମାନ୍ୟଶ୍ଚ ତଥାଽୟଂ ପତଗେଶ୍ଵରଃ ।
ସୌମିତ୍ରେ ହର କାଷ୍ଠାନି ନିର୍ମଥିଷ୍ୟାମି ପାଵକମ୍ ॥ 27 ॥
ଗୃଧ୍ରରାଜଂ ଦିଧକ୍ଷାମି ମତ୍କୃତେ ନିଧନଂ ଗତମ୍ ।
ନାଥଂ ପତଗଲୋକସ୍ୟ ଚିତାମାରୋପ୍ୟ ରାଘଵ ॥ 28 ॥
ଇମଂ ଧକ୍ଷ୍ୟାମି ସୌମିତ୍ରେ ହତଂ ରୌଦ୍ରେଣ ରକ୍ଷସା ।
ୟା ଗତିର୍ୟଜ୍ଞଶୀଲାନାମାହିତାଗ୍ନେଶ୍ଚ ୟା ଗତିଃ ॥ 29 ॥
ଅପରାଵର୍ତିନାଂ ୟା ଚ ୟା ଚ ଭୂମିପ୍ରଦାୟିନାମ୍ ।
ମୟା ତ୍ଵଂ ସମନୁଜ୍ଞାତୋ ଗଚ୍ଛ ଲୋକାନନୁତ୍ତମାନ୍ ॥ 30 ॥
ଗୃଧ୍ରରାଜ ମହାସତ୍ତ୍ଵ ସଂସ୍କୃତଶ୍ଚ ମୟା ଵ୍ରଜ ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଚିତାଂ ଦୀପ୍ତାମାରୋପ୍ୟ ପତଗେଶ୍ଵରମ୍ ॥ 31 ॥
ଦଦାହ ରାମୋ ଧର୍ମାତ୍ମା ସ୍ଵବଂଧୁମିଵ ଦୁଃଖିତଃ ।
ରାମୋଽଥ ସହସୌମିତ୍ରିର୍ଵନଂ ଗତ୍ଵା ସ ଵୀର୍ୟଵାନ୍ ॥ 32 ॥
ସ୍ଥୂଲାନ୍ହତ୍ଵା ମହାରୋହୀନନୁତସ୍ତାର ତଂ ଦ୍ଵିଜମ୍ ।
ରୋହିମାଂସାନି ଚୋତ୍କୃତ୍ୟ ପେଶୀକୃତ୍ୟ ମହାୟଶାଃ ॥ 33 ॥
ଶକୁନାୟ ଦଦୌ ରାମୋ ରମ୍ୟେ ହରିତଶାଦ୍ଵଲେ ।
ୟତ୍ତତ୍ପ୍ରେତସ୍ୟ ମର୍ତ୍ୟସ୍ୟ କଥୟଂତି ଦ୍ଵିଜାତୟଃ ॥ 34 ॥
ତତ୍ସ୍ଵର୍ଗଗମନଂ ତସ୍ୟ ପିତ୍ର୍ୟଂ ରାମୋ ଜଜାପ ହ ।
ତତୋ ଗୋଦାଵରୀଂ ଗତ୍ଵା ନଦୀଂ ନରଵରାତ୍ମଜୌ ॥ 35 ॥
ଉଦକଂ ଚକ୍ରତୁସ୍ତସ୍ମୈ ଗୃଧ୍ରରାଜାୟ ତାଵୁଭୌ ।
ଶାସ୍ତ୍ରଦୃଷ୍ଟେନ ଵିଧିନା ଜଲେ ଗୃଧ୍ରାୟ ରାଘଵୌ ॥ 36 ॥
ସ୍ନାତ୍ଵା ତୌ ଗୃଧ୍ରରାଜାୟ ଉଦକଂ ଚକ୍ରତୁସ୍ତଦା ।
ସ ଗୃଧ୍ରରାଜଃ କୃତଵାନ୍ୟଶସ୍କରଂ ସୁଦୁଷ୍କରଂ କର୍ମ ରଣେ ନିପାତିତଃ ।
ମହର୍ଷିକଲ୍ପେନ ଚ ସଂସ୍କୃତସ୍ତଦା ଜଗାମ ପୁଣ୍ୟାଂ ଗତିମାତ୍ମନଶ୍ଶୁଭାମ୍ ॥ 37 ॥
କୃତୋଦକୌ ତାଵପି ପକ୍ଷିସତ୍ତମେ ସ୍ଥିରାଂ ଚ ବୁଦ୍ଧିଂ ପ୍ରଣିଧାୟ ଜଗ୍ମତୁଃ ।
ପ୍ରଵେଶ୍ୟ ସୀତାଧିଗମେ ତତୋ ମନୋ ଵନଂ ସୁରେଂଦ୍ରଵିଵ ଵିଷ୍ଣୁଵାସଵୌ ॥ 38 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ଅରଣ୍ୟକାଂଡେ ଅଷ୍ଟଷଷ୍ଟିତମସ୍ସର୍ଗଃ ॥
