ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ସୁଂଦରକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ଷୋଡଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ପ୍ରଶସ୍ୟ ତୁ ପ୍ରଶସ୍ତଵ୍ୟାଂ ସୀତାଂ ତାଂ ହରିପୁଂଗଵଃ ।
ଗୁଣାଭିରାମଂ ରାମଂ ଚ ପୁନଶ୍ଚିଂତାପରୋଽଭଵତ୍ ॥ 1 ॥
ସ ମୁହୂର୍ତମିଵ ଧ୍ୟାତ୍ଵା ବାଷ୍ପପର୍ୟାକୁଲେକ୍ଷଣଃ ।
ସୀତାମାଶ୍ରିତ୍ୟ ତେଜସ୍ଵୀ ହନୂମାନ୍ଵିଲଲାପ ହ ॥ 2 ॥
ମାନ୍ୟା ଗୁରୁଵିନୀତସ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ୟ ଗୁରୁପ୍ରିୟା ।
ୟଦି ସୀତାଽଽପି ଦୁଃଖାର୍ତା କାଲୋ ହି ଦୁରତିକ୍ରମଃ ॥ 3 ॥
ରାମସ୍ୟ ଵ୍ୟଵସାୟଜ୍ଞା ଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ୟ ଚ ଧୀମତଃ ।
ନାତ୍ୟର୍ଥଂ କ୍ଷୁଭ୍ୟତେ ଦେଵୀ ଗଂଗେଵ ଜଲଦାଗମେ ॥ 4 ॥
ତୁଲ୍ୟଶୀଲଵୟୋଵୃତ୍ତାଂ ତୁଲ୍ୟାଭିଜନଲକ୍ଷଣାମ୍ ।
ରାଘଵୋଽଽର୍ହତି ଵୈଦେହୀଂ ତଂ ଚେୟମସିତେକ୍ଷଣା ॥ 5 ॥
ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନଵହେମାଭାଂ ଲୋକକାଂତାମିଵ ଶ୍ରିୟମ୍ ।
ଜଗାମ ମନସା ରାମଂ ଵଚନଂ ଚେଦମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 6 ॥
ଅସ୍ୟା ହେତୋର୍ଵିଶାଲାକ୍ଷ୍ୟା ହତୋ ଵାଲୀ ମହାବଲଃ ।
ରାଵଣପ୍ରତିମୋ ଵୀର୍ୟେ କବଂଧଶ୍ଚ ନିପାତିତଃ ॥ 7 ॥
ଵିରାଧଶ୍ଚ ହତଃ ସଂଖ୍ୟେ ରାକ୍ଷସୋ ଭୀମଵିକ୍ରମଃ ।
ଵନେ ରାମେଣ ଵିକ୍ରମ୍ୟ ମହେଂଦ୍ରେଣେଵ ଶଂବରଃ ॥ 8 ॥
ଚତୁର୍ଦଶ ସହସ୍ରାଣି ରକ୍ଷସାଂ ଭୀମକର୍ମଣାମ୍ ।
ନିହତାନି ଜନସ୍ଥାନେ ଶରୈରଗ୍ନିଶିଖୋପମୈଃ ॥ 9 ॥
ଖରଶ୍ଚ ନିହତସଂଖ୍ୟେ ତ୍ରିଶିରାଶ୍ଚ ନିପାତିତଃ ।
ଦୂଷଣଶ୍ଚ ମହାତେଜା ରାମେଣ ଵିଦିତାତ୍ମନା ॥ 10 ॥
ଐଶ୍ଵର୍ୟଂ ଵାନରାଣାଂ ଚ ଦୁର୍ଲଭଂ ଵାଲିପାଲିତମ୍ ।
ଅସ୍ୟା ନିମିତ୍ତେ ସୁଗ୍ରୀଵଃ ପ୍ରାପ୍ତଵାନ୍ ଲୋକସତ୍କୃତମ୍ ॥ 11 ॥
ସାଗରଶ୍ଚ ମୟା କ୍ରାଂତଶ୍ଶ୍ରୀମାନ୍ନଦନଦୀପତିଃ ।
ଅସ୍ୟା ହେତୋର୍ଵିଶାଲାକ୍ଷ୍ୟାଃ ପୁରୀ ଚେୟମଵେକ୍ଷିତା ॥ 12 ॥
ୟଦି ରାମଃ ସମୁଦ୍ରାଂତାଂ ମେଦିନୀଂ ପରିଵର୍ତୟେତ୍ ।
ଅସ୍ୟାଃ କୃତେ ଜଗଚ୍ଚାପି ୟୁକ୍ତମିତ୍ୟେଵ ମେ ମତିଃ ॥ 13 ॥
ରାଜ୍ୟଂ ଵା ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ସୀତା ଵା ଜନକାତ୍ମଜା ।
ତ୍ରୈଲୋକ୍ୟରାଜ୍ୟଂ ସକଲଂ ସୀତାୟା ନାପ୍ନୁୟାତ୍କଲାମ୍ ॥ 14 ॥
ଇୟଂ ସା ଧର୍ମଶୀଲସ୍ୟ ମୈଥିଲସ୍ୟ ମହାତ୍ମନଃ ।
ସୁତା ଜନକରାଜସ୍ୟ ସୀତା ଭର୍ତୃଦୃଢଵ୍ରତା ॥ 15 ॥
ଉତ୍ଥିତା ମେଦିନୀଂ ଭିତ୍ତ୍ଵା କ୍ଷେତ୍ରେ ହଲମୁଖକ୍ଷତେ ।
ପଦ୍ମରେଣୁନିଭୈଃ କୀର୍ଣା ଶୁଭୈଃ କେଦାରପାମ୍ସୁଭିଃ ॥ 16 ॥
ଵିକ୍ରାଂତସ୍ୟାର୍ୟଶୀଲସ୍ୟ ସଂୟୁଗେଷ୍ନ୍ଵିଵର୍ତିନଃ ।
ସ୍ନୁଷା ଦଶରଥସ୍ୟୈଷା ଜ୍ୟେଷ୍ଠା ରାଜ୍ଞୋ ୟଶସ୍ଵିନୀ ॥ 17 ॥
ଧର୍ମଜ୍ଞସ୍ୟ କୃତଜ୍ଞସ୍ୟ ରାମସ୍ୟ ଵିଦିତାତ୍ମନଃ ।
ଇୟଂ ସା ଦୟିତା ଭାର୍ୟା ରାକ୍ଷସୀଵଶମାଗତା ॥ 18 ॥
ସର୍ଵାନ୍ ଭୋଗାନ୍ପରିତ୍ୟଜ୍ୟ ଭର୍ତୃସ୍ନେହବଲାତ୍କୃତା ।
ଅଚିଂତୟିତ୍ଵା ଦୁଃଖାନି ପ୍ରଵିଷ୍ଟା ନିର୍ଜନଂ ଵନମ୍ ॥ 19 ॥
ସଂତୁଷ୍ଟା ଫଲମୂଲେନ ଭର୍ତୃଶୁଶ୍ରୂଷଣେ ରତା ।
ୟା ପରାଂ ଭଜତେ ପ୍ରୀତିଂ ଵନେଽଽପି ଭଵନେ ୟଥା ॥ 20 ॥
ସେୟଂ କନକଵର୍ଣାଂଗୀ ନିତ୍ୟଂ ସୁସ୍ମିତଭାଷିଣୀ ।
ସହତେ ୟାତନାମେତାମନର୍ଥାନାମଭାଗିନୀ ॥ 21 ॥
ଇମାଂ ତୁ ଶୀଲସଂପନ୍ନାଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମର୍ହତି ରାଘଵଃ ।
ରାଵଣେନ ପ୍ରମଥିତାଂ ପ୍ରପାମିଵ ପିପାସିତଃ ॥ 22 ॥
ଅସ୍ୟା ନୂନଂ ପୁନର୍ଲାଭାଦ୍ରାଘଵଃ ପ୍ରୀତିମେଷ୍ୟତି ।
ରାଜା ରାଜ୍ୟପରିଭ୍ରଷ୍ଟଃ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ୟେଵ ମେଦିନୀମ୍ ॥ 23 ॥
କାମଭୋଗୈଃ ପରିତ୍ୟକ୍ତା ହୀନା ବଂଧୁଜନେନ ଚ ।
ଧାରୟତ୍ୟାତ୍ମନୋ ଦେହଂ ତତ୍ସମାଗମକାଂକ୍ଷିଣୀ ॥ 24 ॥
ନୈଷା ପଶ୍ୟତି ରାକ୍ଷସ୍ୟୋ ନେମାନ୍ପୁଷ୍ପଫଲଦ୍ରୁମାନ୍ ।
ଏକସ୍ଥହୃଦୟା ନୂନଂ ରାମମେଵାନୁପଶ୍ୟତି ॥ 25 ॥
ଭର୍ତା ନାମ ପରଂ ନାର୍ୟା ଭୂଷଣଂ ଭୂଷଣାଦପି ।
ଏଷା ତୁ ରହିତା ତେନ ଭୂଷଣାର୍ହା ନ ଶୋଭତେ ॥ 26 ॥
ଦୁଷ୍କରଂ କୁରୁତେ ରାମୋ ହୀନୋ ୟଦନୟା ପ୍ରଭୁଃ ।
ଧାରୟତ୍ୟାତ୍ମନୋ ଦେହଂ ନ ଦୁଃଖେନାଵସୀଦତି ॥ 27 ॥
ଇମାମସିତକେଶାଂତାଂ ଶତପତ୍ରନିଭେକ୍ଷଣାମ୍ ।
ସୁଖାର୍ହାଂ ଦୁଃଖିତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମମାପି ଵ୍ୟଥିତଂ ମନଃ ॥ 28 ॥
କ୍ଷତିକ୍ଷମା ପୁଷ୍କରସନ୍ନିଭାକ୍ଷୀ ୟା ରକ୍ଷିତା ରାଘଵଲକ୍ଷ୍ମଣାଭ୍ୟାମ୍ ।
ସା ରାକ୍ଷସୀଭିର୍ଵିକୃତେକ୍ଷଣାଭିଃ ସଂରକ୍ଷ୍ୟତେ ସଂପ୍ରତି ଵୃକ୍ଷମୂଲେ ॥ 29 ॥
ହିମହତନଲିନୀଵ ନଷ୍ଟଶୋଭା ଵ୍ୟସନପରଂପରୟା ନିପୀଡ୍ୟମାନା ।
ସହଚରରହିତେଵ ଚକ୍ରଵାକୀ ଜନକସୁତା କୃପଣାଂ ଦଶାଂ ପ୍ରପନ୍ନା ॥ 30 ॥
ଅସ୍ୟା ହି ପୁଷ୍ପାଵନତାଗ୍ରଶାଖାଃ ଶୋକଂ ଦୃଢଂ ଵୈ ଜନୟଂତ୍ୟଶୋକାଃ ।
ହିମଵ୍ୟପାୟେନ ଚ ଶୀତରଶ୍ମି ରଭ୍ୟୁତ୍ଥିତୋ ନୈକସହସ୍ରରଶ୍ମିଃ ॥ 31 ॥
ଇତ୍ୟେଵମର୍ଥଂ କପିରନ୍ଵଵେକ୍ଷ୍ୟ ସୀତେୟମିତ୍ୟେଵ ନିଵିଷ୍ଟବୁଦ୍ଧିଃ ।
ସଂଶ୍ରିତ୍ୟ ତସ୍ମିନ୍ନିଷସାଦ ଵୃକ୍ଷେ ବଲୀ ହରୀଣାମୃଷଭସ୍ତରସ୍ଵୀ ॥ 32 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ସୁଂଦରକାଂଡେ ଷୋଡଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
