śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē sundarakāṇḍam ।
atha ṣōḍaśassargaḥ ।
praśasya tu praśastavyāṃ sītāṃ tāṃ haripuṅgavaḥ ।
guṇābhirāmaṃ rāmaṃ cha punaśchintāparō'bhavat ॥ 1 ॥
sa muhūrtamiva dhyātvā bāṣpaparyākulēkṣaṇaḥ ।
sītāmāśritya tējasvī hanūmānvilalāpa ha ॥ 2 ॥
mānyā guruvinītasya lakṣmaṇasya gurupriyā ।
yadi sītā''pi duḥkhārtā kālō hi duratikramaḥ ॥ 3 ॥
rāmasya vyavasāyajñā lakṣmaṇasya cha dhīmataḥ ।
nātyarthaṃ kṣubhyatē dēvī gaṅgēva jaladāgamē ॥ 4 ॥
tulyaśīlavayōvṛttāṃ tulyābhijanalakṣaṇām ।
rāghavō''rhati vaidēhīṃ taṃ chēyamasitēkṣaṇā ॥ 5 ॥
tāṃ dṛṣṭvā navahēmābhāṃ lōkakāntāmiva śriyam ।
jagāma manasā rāmaṃ vachanaṃ chēdamabravīt ॥ 6 ॥
asyā hētōrviśālākṣyā hatō vālī mahābalaḥ ।
rāvaṇapratimō vīryē kabandhaścha nipātitaḥ ॥ 7 ॥
virādhaścha hataḥ saṅkhyē rākṣasō bhīmavikramaḥ ।
vanē rāmēṇa vikramya mahēndrēṇēva śambaraḥ ॥ 8 ॥
chaturdaśa sahasrāṇi rakṣasāṃ bhīmakarmaṇām ।
nihatāni janasthānē śarairagniśikhōpamaiḥ ॥ 9 ॥
kharaścha nihatasaṅkhyē triśirāścha nipātitaḥ ।
dūṣaṇaścha mahātējā rāmēṇa viditātmanā ॥ 10 ॥
aiśvaryaṃ vānarāṇāṃ cha durlabhaṃ vālipālitam ।
asyā nimittē sugrīvaḥ prāptavān lōkasatkṛtam ॥ 11 ॥
sāgaraścha mayā krāntaśśrīmānnadanadīpatiḥ ।
asyā hētōrviśālākṣyāḥ purī chēyamavēkṣitā ॥ 12 ॥
yadi rāmaḥ samudrāntāṃ mēdinīṃ parivartayēt ।
asyāḥ kṛtē jagachchāpi yuktamityēva mē matiḥ ॥ 13 ॥
rājyaṃ vā triṣu lōkēṣu sītā vā janakātmajā ।
trailōkyarājyaṃ sakalaṃ sītāyā nāpnuyātkalām ॥ 14 ॥
iyaṃ sā dharmaśīlasya maithilasya mahātmanaḥ ।
sutā janakarājasya sītā bhartṛdṛḍhavratā ॥ 15 ॥
utthitā mēdinīṃ bhittvā kṣētrē halamukhakṣatē ।
padmarēṇunibhaiḥ kīrṇā śubhaiḥ kēdārapāmsubhiḥ ॥ 16 ॥
vikrāntasyāryaśīlasya saṃyugēṣnvivartinaḥ ।
snuṣā daśarathasyaiṣā jyēṣṭhā rājñō yaśasvinī ॥ 17 ॥
dharmajñasya kṛtajñasya rāmasya viditātmanaḥ ।
iyaṃ sā dayitā bhāryā rākṣasīvaśamāgatā ॥ 18 ॥
sarvān bhōgānparityajya bhartṛsnēhabalātkṛtā ।
achintayitvā duḥkhāni praviṣṭā nirjanaṃ vanam ॥ 19 ॥
santuṣṭā phalamūlēna bhartṛśuśrūṣaṇē ratā ।
yā parāṃ bhajatē prītiṃ vanē''pi bhavanē yathā ॥ 20 ॥
sēyaṃ kanakavarṇāṅgī nityaṃ susmitabhāṣiṇī ।
sahatē yātanāmētāmanarthānāmabhāginī ॥ 21 ॥
imāṃ tu śīlasampannāṃ draṣṭumarhati rāghavaḥ ।
rāvaṇēna pramathitāṃ prapāmiva pipāsitaḥ ॥ 22 ॥
asyā nūnaṃ punarlābhādrāghavaḥ prītimēṣyati ।
rājā rājyaparibhraṣṭaḥ punaḥ prāpyēva mēdinīm ॥ 23 ॥
kāmabhōgaiḥ parityaktā hīnā bandhujanēna cha ।
dhārayatyātmanō dēhaṃ tatsamāgamakāṅkṣiṇī ॥ 24 ॥
naiṣā paśyati rākṣasyō nēmānpuṣpaphaladrumān ।
ēkasthahṛdayā nūnaṃ rāmamēvānupaśyati ॥ 25 ॥
bhartā nāma paraṃ nāryā bhūṣaṇaṃ bhūṣaṇādapi ।
ēṣā tu rahitā tēna bhūṣaṇārhā na śōbhatē ॥ 26 ॥
duṣkaraṃ kurutē rāmō hīnō yadanayā prabhuḥ ।
dhārayatyātmanō dēhaṃ na duḥkhēnāvasīdati ॥ 27 ॥
imāmasitakēśāntāṃ śatapatranibhēkṣaṇām ।
sukhārhāṃ duḥkhitāṃ dṛṣṭvā mamāpi vyathitaṃ manaḥ ॥ 28 ॥
kṣatikṣamā puṣkarasannibhākṣī yā rakṣitā rāghavalakṣmaṇābhyām ।
sā rākṣasībhirvikṛtēkṣaṇābhiḥ saṃrakṣyatē samprati vṛkṣamūlē ॥ 29 ॥
himahatanalinīva naṣṭaśōbhā vyasanaparamparayā nipīḍyamānā ।
sahachararahitēva chakravākī janakasutā kṛpaṇāṃ daśāṃ prapannā ॥ 30 ॥
asyā hi puṣpāvanatāgraśākhāḥ śōkaṃ dṛḍhaṃ vai janayantyaśōkāḥ ।
himavyapāyēna cha śītaraśmi rabhyutthitō naikasahasraraśmiḥ ॥ 31 ॥
ityēvamarthaṃ kapiranvavēkṣya sītēyamityēva niviṣṭabuddhiḥ ।
saṃśritya tasminniṣasāda vṛkṣē balī harīṇāmṛṣabhastarasvī ॥ 32 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē sundarakāṇḍē ṣōḍaśassargaḥ ॥