View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |
This document is in romanized sanskrit according to IAST standard.

VR 5.16 Sundara Kanda - Sarga 16

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē sundarakāṇḍam ।
atha ṣōḍaśassargaḥ ।

praśasya tu praśastavyāṃ sītāṃ tāṃ haripuṅgavaḥ ।
guṇābhirāmaṃ rāmaṃ cha punaśchintāparō'bhavat ॥ 1 ॥

sa muhūrtamiva dhyātvā bāṣpaparyākulēkṣaṇaḥ ।
sītāmāśritya tējasvī hanūmānvilalāpa ha ॥ 2 ॥

mānyā guruvinītasya lakṣmaṇasya gurupriyā ।
yadi sītā''pi duḥkhārtā kālō hi duratikramaḥ ॥ 3 ॥

rāmasya vyavasāyajñā lakṣmaṇasya cha dhīmataḥ ।
nātyarthaṃ kṣubhyatē dēvī gaṅgēva jaladāgamē ॥ 4 ॥

tulyaśīlavayōvṛttāṃ tulyābhijanalakṣaṇām ।
rāghavō''rhati vaidēhīṃ taṃ chēyamasitēkṣaṇā ॥ 5 ॥

tāṃ dṛṣṭvā navahēmābhāṃ lōkakāntāmiva śriyam ।
jagāma manasā rāmaṃ vachanaṃ chēdamabravīt ॥ 6 ॥

asyā hētōrviśālākṣyā hatō vālī mahābalaḥ ।
rāvaṇapratimō vīryē kabandhaścha nipātitaḥ ॥ 7 ॥

virādhaścha hataḥ saṅkhyē rākṣasō bhīmavikramaḥ ।
vanē rāmēṇa vikramya mahēndrēṇēva śambaraḥ ॥ 8 ॥

chaturdaśa sahasrāṇi rakṣasāṃ bhīmakarmaṇām ।
nihatāni janasthānē śarairagniśikhōpamaiḥ ॥ 9 ॥

kharaścha nihatasaṅkhyē triśirāścha nipātitaḥ ।
dūṣaṇaścha mahātējā rāmēṇa viditātmanā ॥ 10 ॥

aiśvaryaṃ vānarāṇāṃ cha durlabhaṃ vālipālitam ।
asyā nimittē sugrīvaḥ prāptavān lōkasatkṛtam ॥ 11 ॥

sāgaraścha mayā krāntaśśrīmānnadanadīpatiḥ ।
asyā hētōrviśālākṣyāḥ purī chēyamavēkṣitā ॥ 12 ॥

yadi rāmaḥ samudrāntāṃ mēdinīṃ parivartayēt ।
asyāḥ kṛtē jagachchāpi yuktamityēva mē matiḥ ॥ 13 ॥

rājyaṃ vā triṣu lōkēṣu sītā vā janakātmajā ।
trailōkyarājyaṃ sakalaṃ sītāyā nāpnuyātkalām ॥ 14 ॥

iyaṃ sā dharmaśīlasya maithilasya mahātmanaḥ ।
sutā janakarājasya sītā bhartṛdṛḍhavratā ॥ 15 ॥

utthitā mēdinīṃ bhittvā kṣētrē halamukhakṣatē ।
padmarēṇunibhaiḥ kīrṇā śubhaiḥ kēdārapāmsubhiḥ ॥ 16 ॥

vikrāntasyāryaśīlasya saṃyugēṣnvivartinaḥ ।
snuṣā daśarathasyaiṣā jyēṣṭhā rājñō yaśasvinī ॥ 17 ॥

dharmajñasya kṛtajñasya rāmasya viditātmanaḥ ।
iyaṃ sā dayitā bhāryā rākṣasīvaśamāgatā ॥ 18 ॥

sarvān bhōgānparityajya bhartṛsnēhabalātkṛtā ।
achintayitvā duḥkhāni praviṣṭā nirjanaṃ vanam ॥ 19 ॥

santuṣṭā phalamūlēna bhartṛśuśrūṣaṇē ratā ।
yā parāṃ bhajatē prītiṃ vanē''pi bhavanē yathā ॥ 20 ॥

sēyaṃ kanakavarṇāṅgī nityaṃ susmitabhāṣiṇī ।
sahatē yātanāmētāmanarthānāmabhāginī ॥ 21 ॥

imāṃ tu śīlasampannāṃ draṣṭumarhati rāghavaḥ ।
rāvaṇēna pramathitāṃ prapāmiva pipāsitaḥ ॥ 22 ॥

asyā nūnaṃ punarlābhādrāghavaḥ prītimēṣyati ।
rājā rājyaparibhraṣṭaḥ punaḥ prāpyēva mēdinīm ॥ 23 ॥

kāmabhōgaiḥ parityaktā hīnā bandhujanēna cha ।
dhārayatyātmanō dēhaṃ tatsamāgamakāṅkṣiṇī ॥ 24 ॥

naiṣā paśyati rākṣasyō nēmānpuṣpaphaladrumān ।
ēkasthahṛdayā nūnaṃ rāmamēvānupaśyati ॥ 25 ॥

bhartā nāma paraṃ nāryā bhūṣaṇaṃ bhūṣaṇādapi ।
ēṣā tu rahitā tēna bhūṣaṇārhā na śōbhatē ॥ 26 ॥

duṣkaraṃ kurutē rāmō hīnō yadanayā prabhuḥ ।
dhārayatyātmanō dēhaṃ na duḥkhēnāvasīdati ॥ 27 ॥

imāmasitakēśāntāṃ śatapatranibhēkṣaṇām ।
sukhārhāṃ duḥkhitāṃ dṛṣṭvā mamāpi vyathitaṃ manaḥ ॥ 28 ॥

kṣatikṣamā puṣkarasannibhākṣī yā rakṣitā rāghavalakṣmaṇābhyām ।
sā rākṣasībhirvikṛtēkṣaṇābhiḥ saṃrakṣyatē samprati vṛkṣamūlē ॥ 29 ॥

himahatanalinīva naṣṭaśōbhā vyasanaparamparayā nipīḍyamānā ।
sahachararahitēva chakravākī janakasutā kṛpaṇāṃ daśāṃ prapannā ॥ 30 ॥

asyā hi puṣpāvanatāgraśākhāḥ śōkaṃ dṛḍhaṃ vai janayantyaśōkāḥ ।
himavyapāyēna cha śītaraśmi rabhyutthitō naikasahasraraśmiḥ ॥ 31 ॥

ityēvamarthaṃ kapiranvavēkṣya sītēyamityēva niviṣṭabuddhiḥ ।
saṃśritya tasminniṣasāda vṛkṣē balī harīṇāmṛṣabhastarasvī ॥ 32 ॥

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē sundarakāṇḍē ṣōḍaśassargaḥ ॥




Browse Related Categories: