ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ୟୁଦ୍ଧକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ଷୋଡଶାଧିକଶତତମସ୍ସର୍ଗଃ ।
ଇତିପ୍ରତିସମାଦିଷ୍ଟୋହନୂମାନ୍ମାରୁତାତ୍ମଜଃ ।
ପ୍ରଵିଵେଶପୁରୀଂଲଂକାଂପୂଜ୍ୟମାନୋନିଶାଚରୈଃ ॥ 1 ॥
ପ୍ରଵିଶ୍ୟ ଚପୁରୀଂଲଂକାଂପୂଜ୍ୟମାନୋନିଶାଚାରୈଃ ।
ତତସ୍ତେନାଭ୍ୟୁନୁଜ୍ଞାତୋହନୁମାନ୍ଵୃକ୍ଷଵାଟିକାମ୍ ॥ 2 ॥
ପ୍ରଵିଶଂତୀଵ ଗାତ୍ରାଣି ସ୍ଵାନ୍ୟେଵ ଜନକାତ୍ମଜା ।
ଵାକ୍ଷଲ୍ୟୈସ୍ତୈଃ ସଶଲ୍ୟେଵ ଭୃଶମଶ୍ରୂଣ୍ୟଵର୍ତୟତ୍ ॥ 3 ॥
ଵୃକ୍ଷମୂଲେନିରାନଂଦାଂରାକ୍ଷସୀଭିଃପରୀଵୃତାମ୍ ।
ନିଭୃତଃପ୍ରଣତଃପ୍ରହ୍ଵସ୍ସୋଽଭିଗମ୍ୟାଭିଵାଦ୍ୟ ଚ ॥ 4 ॥
ଦୃଷ୍ଟଵାସମାଗତଂଦେଵୀହନୂମଂତଂମହାବଲମ୍ ।
ତୂଷ୍ଣୀମାସ୍ତତଦାଦୃଷ୍ଟଵାସ୍ମୃତ୍ଵାସୃଷ୍ଟାଭଵତ୍ତଦା ॥ 5 ॥
ସୌମ୍ୟଂତସ୍ୟାମୁଖଂଦୃଷ୍ଟଵାହନୁମାନ୍ପ୍ଲଵଗୋତ୍ତମଃ ।
ରାମସ୍ୟଵଚନଂସର୍ଵମାଖ୍ୟାତୁମୁପଚକ୍ରମେ ॥ 6 ॥
ଵୈଦେହୀ କୁଶଲୀରାମସ୍ସହସୁଗ୍ରୀଵଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ।
ଵଭୀଷଣସହାୟଶ୍ଚହରୀଣାଂସହିତୋବଲୈଃ ॥ 7 ॥
କୁଶଲଂଚାହସିଦ୍ଧାର୍ଥୋହତଶତ୍ରୁରିମତ୍ରଜିତ୍ ।
ଵିଭୀଷଣସହାୟେନରାମେଣହରିଭିସ୍ସହ ॥ 8 ॥
ନିହତୋରାଵଣୋଦେଵିଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ଚ ଵୀର୍ୟଵାନ୍ ।
ପ୍ରିୟମାଖ୍ୟାମିତେଦେଵିଭୂୟଶ୍ଚତ୍ଵାଂସଭାଜୟେ ॥ 9 ॥
ତଵପ୍ରଭାଵାଦ୍ଧର୍ମଜେମହାନ୍ ରାମେଣସଂୟୁଗେ ।
ଲବ୍ଧୋଽୟଂଵିଜୟସ୍ସୀତେସ୍ଵସ୍ଥାଭଵଗତଜ୍ଵରା ॥ 10 ॥
ରାଵଣଶ୍ଚହତଶ୍ଶତ୍ରୁର୍ଲଂକଚୈଵଵଶୀକୃତା ।
ମୟାହ୍ୟଲବଂଦିଦ୍ରେଣଧୃତେନତଵନିର୍ଜୟେ ॥ 11 ॥
ପ୍ରତିଜ୍ଞୈଷାଵିନିସ୍ତୀର୍ଣାବଦ୍ଧ୍ଵାସେତୁଂମହୋଦଧୌ ।
ସଂଭ୍ରମଶ୍ଚ ନ କର୍ତଵ୍ୟୋଵର୍ତଂତ୍ୟାରାଵଣାଲୟେ ॥ 12 ॥
ଵିଭୀଷଣଵିଧେୟଂହିଲଂକୈଶ୍ଵର୍ୟମିଦଂକୃତମ୍ ।
ତଦାଶ୍ଵସିହିଵିସ୍ରବ୍ଧଂସ୍ଵଗୃହେପରିଵର୍ତସେ ॥ 13 ॥
ଅୟଂଚାଭ୍ୟେତିସମ୍ହୃଷ୍ଟସ୍ତ୍ଵଦ୍ଧର୍ଶନସମୁତ୍ସୁକଃ ।
ଏଵମୁକ୍ତାସମୁତ୍ପତ୍ୟସୀତାଶଶିନିଭାନନା ॥ 14 ॥
ପ୍ରହର୍ଷେଣାଵରୁଦ୍ଧାସାଵ୍ୟାହର୍ତୁଂ ନ ଶଶାକ ହ ।
ତତୋଽବ୍ରଵୀଦ୍ଧରିଵରଃସୀତାମପ୍ରତିଜଲ୍ପତୀମ୍ ॥ 15 ॥
କିଂତ୍ଵଂଚିଂତୟସେଦେଵିକିଂ ଚ ମାଂନାଭିଭାଷସେ ।
ଏଵମୁକ୍ତାହନୁମତାସୀତାଧର୍ମପଥେସ୍ଥିତା ॥ 16 ॥
ଅବ୍ରଵୀତ୍ପରମପ୍ରୀତାବାଷ୍ପଗଦ୍ଗଦୟାଗିରା ।
ପ୍ରିୟମେତଦୁପଶ୍ରୁତ୍ୟଭର୍ତୁର୍ଵିଜୟସଂଶ୍ରୟମ୍ ॥ 17 ॥
ପ୍ରହର୍ଷଵଶମାପନ୍ନାନିର୍ଵାକ୍ୟାସ୍ମିକ୍ଷଣାଂତରମ୍ ।
ନ ହିପଶ୍ୟାମିସଦୃଶଂଚିଂତୟଂତୀପ୍ଲଵଂଗମା ॥ 18 ॥
ମପ୍ରତିୟାବ୍ୟାନକସ୍ୟେହଦାତୁଂପ୍ରତ୍ୟଭିନଂଦନମ୍ ।
ନହିପଶ୍ୟାମିତତସୌମ୍ୟପୃଥିଵ୍ୟାମପିଵାନର ॥ 19 ॥
ସଦୃଶଂୟତ୍ପ୍ରିୟାଖ୍ୟାନେତଵଦତ୍ତ୍ଵାଭଵେତ୍ସୁଖମ୍ ।
ହିରଣ୍ୟଂଵାସୁଵର୍ଣଂଵାରତ୍ନାନିଵିଵିଧାନିଚ ॥ 20 ॥
ରାଜ୍ୟଂଵାତ୍ରିଷୁଲୋକେଷୁନୈତଦର୍ହତିଭାଷିତମ୍ ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁଵୈଦେହ୍ୟାପ୍ରତ୍ୟୁଵାଚପ୍ଲଵଂଗମଃ ॥ 21 ॥
ପ୍ରଗୃହୀତାଂଜଲିର୍ହର୍ଷାସତୀତାୟାଃପ୍ରମୁଖେସ୍ଥିତଃ ।
ଭର୍ତୁଃପ୍ରିୟହିତେୟୁକ୍ତେଭର୍ତୁର୍ଵିଜୟକାଂକ୍ଷିଣଃ ॥ 22 ॥
ସ୍ନିଗ୍ଧମେଵଂଵିଧଂଵାକ୍ୟଂତ୍ଵମେଵାର୍ହସ୍ୟନିଂଦିତେ ।
ତଵୈତଦ୍ଵଚନଂସୌମ୍ୟେସାରଵତ୍ ସ୍ନିଗ୍ଧମେଵ ଚ ॥ 23 ॥
ରତ୍ନୌଘାଦ୍ଵିଵିଧାଚ୍ଚାପିଦେଵରାଜ୍ୟାଦ୍ଵିଶିଷ୍ୟତେ ।
ଅର୍ଥତଶ୍ଚମୟାପ୍ରାପ୍ତାଦେଵରଜ୍ୟାଦୟୋଗୁଣାଃ ॥ 24 ॥
ହତଶତ୍ରୁଂଵିଜୟିନଂରାମଂପଶ୍ୟାମିସୁସ୍ଥିତମ୍ ।
ତସ୍ୟତଦ୍ଵଚନଂଶ୍ରୁତ୍ଵାମୈଥିଲୀଜନକାତ୍ମଜା ॥ 25 ॥
ତତଃଶୁଭତରଂଵାକ୍ୟମୁଵାଚପଵନାତ୍ମଜମ୍ ।
ଅତିଲକ୍ଷଣସଂପନ୍ନଂମାଧୁର୍ୟଗୁଣଭୂଷିତମ୍ ॥ 26 ॥
ବୁଦ୍ଧ୍ୟାହ୍ୟଷ୍ଟାଂଗୟାୟୁକ୍ତଂତ୍ଵମେଵାର୍ହସିଭାଷିତୁମ୍ ।
ଶ୍ଲାଘନୀୟୋଽନିଲସ୍ୟତ୍ଵଂସୁତଃପରମଧାର୍ମିକଃ ॥ 27 ॥
ବଲଂଶୌର୍ୟଂଶ୍ରୁତଂସତ୍ତ୍ଵଂଵିକ୍ରମୋଦାକ୍ଷ୍ୟମୁତ୍ତମମ୍ ।
ତେଜଃକ୍ଷମାଧୃତିସ୍ସ୍ଥୈର୍ୟଂଵିନୀତତ୍ଵଂ ନ ସଂଶୟଃ ॥ 28 ॥
ଏତେଚାନ୍ୟେ ଚ ବହଵୋଗୁଣାସ୍ତ୍ଵୟ୍ୟେଵଶୋଭନାଃ ।
ଅଥୋଵାଚପୁନସ୍ସୀତାମସଂଭ୍ରାଂତୋଵିନୀତଵତ୍ ॥ 29 ॥
ପ୍ରଗୃହୀତାଂଚଲିର୍ହର୍ଷାତ୍ସୀତାୟାଃପ୍ରମୁଖେସ୍ଥିତଃ ।
ଇମାସ୍ତୁଖଲୁରାକ୍ଷସ୍ୟୋୟଦିତ୍ଵମନୁମନ୍ୟସେ ॥ 30 ॥
ହଂତୁମିଚ୍ଛାମିତାସ୍ସର୍ଵାୟାଭିସ୍ତ୍ଵଂତର୍ଜିତାପୁରା ।
କ୍ଲିଶ୍ୟଂତୀଂ ପତିଦେଵାଂତ୍ଵାମଶୋକଵନିକାଂଗତାମ୍ ॥ 31 ॥
ଘୋରରୂପସମାଚାରାଃକ୍ରୂରାଃକ୍ରୂରତରେକ୍ଷଣାଃ ।
ଇହଶ୍ରୁତାମୟାଦେଵି ରାକ୍ଷସ୍ୟୋଵିକୃତାନନାଃ ॥ 32 ॥
ଅସକୃତ୍ପରୁଷୈର୍ଵାକ୍ୟୈର୍ଵଦ୍ନତ୍ୟୋରାଵଣାଜ୍ଞୟା ।
ଵିକୃତାଵିକୃତାକାରାଃକ୍ରୂରାଃକ୍ରୂରକଚେକ୍ଷଣାଃ ॥ 33 ॥
ଇଚ୍ଛାମିଵିଵିଧୈରାଘତୈର୍ହଂତୁମେତାସ୍ସୁଦାରୁଣାଃ ।
ରାକ୍ଷସ୍ୟୋଦାରୁଣକଥାଵରମେତତ୍ପ୍ରୟଚ୍ଛମେ ॥ 34 ॥
ମୁଷ୍ଟିଭିଃପର୍ଷିଣଘାତୈଶ୍ଚଵିଶାଲୈଶ୍ଚୈଵବାହୁଭିଃ ।
ଜଂଘାଜାନୁପ୍ରହାରୈଶ୍ଚଦଂତାନାଂଚୈଵପୀଡନୈଃ ॥ 35 ॥
ଭକ୍ଷଣୈଃକର୍ଣନାସାନାଂକେଶାନାଂଲୁଂଚନୈସ୍ତଥା ।
ଭୃଶଂଶୁଷ୍କମୁଖୈଶ୍ଚୈଵଦାରଣୈର୍ଲଂଘନୈର୍ହତୈଃ ॥ 36 ॥
ଵିଭିନ୍ନଶଂକୁଗ୍ରୀଵାଂଶପାର୍ଶ୍ଵକୈଶ୍ଚକଲେଵରୈଃ ।
ନିପାତ୍ୟହଂତୁମିଚ୍ଛାମିତଵଵିପ୍ରିୟକାରିଣୀଃ ॥ 37 ॥
ଏଵଂପ୍ରହାରୈର୍ବହୁଭିଃସଂପ୍ପ୍ରହାର୍ୟୟଶସ୍ଵିନି ।
ଘାତୟେତୀଵ୍ରରୂପାଭିର୍ୟାଭିସ୍ତ୍ଵଂତର୍ଜିତାପୁରା ॥ 38 ॥
ଇତ୍ୟୁକ୍ତାସାହନୁମତାକୃପଣାଦୀନଵତ୍ସଲା ।
ହନୂମଂତମୁଵାଚେଦଂଚିଂତୟିତ୍ଵାଵିମୃଶ୍ୟ ଚ ॥ 39 ॥
ରାଜସଂଶ୍ରୟଵଶ୍ୟାନାଂକୁର୍ଵତୀନାଂପରାଜ୍ଞୟା ।
ଵିଧେୟାନାଂ ଚ ଦାସୀନାଂକଃକୁପ୍ୟଦ୍ଵାନରୋତ୍ତମ ॥ 40 ॥
ଭାଗ୍ୟଵୈଷମ୍ୟଦୋଷେଣପୁରସ୍ତାଦ୍ଧୁଷ୍କୃତେନ ଚ ।
ମୟୈତତ୍ପ୍ରାପ୍ୟସର୍ଵଂସ୍ଵକୃତଂହ୍ୟୁପଭୁଜ୍ୟତେ ॥ 41 ॥
ମୈଵଂଵଦମହାବାହୋ ଦୈଵେହ୍ୟେଷାପରାଗତିଃ ।
ପ୍ରାପ୍ତଵ୍ୟଂତୁଦଶାୟୋଗାନ୍ମୟୈତଦିତିନିଶ୍ଚିତମ୍ ॥ 42 ॥
ଦାସୀନାଂରାଵଣସ୍ୟାହଂମର୍ଷୟାମୀହଦୁର୍ବଲା ।
ଆଜ୍ଞପ୍ତାରାକ୍ଷସେନେହରାକ୍ଷସ୍ୟସ୍ତର୍ଜୟଂତିମାମ୍ ॥ 43 ॥
ହତେତସ୍ମିନ୍ନକୁର୍ଵଂତିତର୍ଜନଂମାରୁତାତ୍ମଜ ।
ଅୟଂଵ୍ୟାଘ୍ରସମୀପେତୁପୁରାଣୋଧର୍ମସଂହିତଃ ॥ 44 ॥
ଋକ୍ଷେଣଗୀତଃଶ୍ଲୋକୋଽସ୍ତିତଂନିବୋଧପ୍ଲଵଂଗମ ।
ନ ପରଃ ପାପମାଦତ୍ତେପରେଷାଂପାପକର୍ମଣାମ୍ ॥ 45 ॥
ସମୟୋରକ୍ଷିତଵ୍ୟସ୍ତୁସପ୍ତଶ୍ଚାରିତ୍ରଭୂଷଣାଃ ।
ପାପାନାଂଵାଶୁଭାନାଂଵାଵଧାର୍ହାଣାଂପ୍ଲଵଂଗମ ॥ 46 ॥
କାର୍ୟଂକରୁଣ୍ୟମାର୍ୟେଣ ନ କଶ୍ଚିନ୍ନାପରାଧ୍ୟତି ।
ଲୋକହିଂସାଵିହାରାଣାଂରକ୍ଷସାଂକାମରୂପିଣାମ୍ ॥ 47 ॥
କୁର୍ଵତାମପିପାପାନିନୈଵକାର୍ୟମଶୋଭନମ୍ ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁହନୁମାନ୍ ସୀତୟାଵାକ୍ୟକୋଵିଦଃ ॥ 48 ॥
ପ୍ରତ୍ୟୁଵାଚତତସ୍ସୀତାଂରାମପତ୍ନୀୟଶଶ୍ଵିନୀମ୍ ।
ୟୁକ୍ତାରାମସ୍ୟଭଵତୀଧର୍ମପତ୍ନୀୟଶଶ୍ଵିନୀ ॥ 49 ॥
ପ୍ରତିସଂଦିଶମାଂଦେଵି ଗମିଷ୍ୟେୟତ୍ରରାଘଵଃ ।
ଏଵମୁକ୍ତାହନୁମତାଵୈଦେହିଜନକାତ୍ମଜା ॥ 50 ॥
ସାବ୍ରଵୀଦ୍ଧ୍ରଷ୍ଟୁମିଚ୍ଛାମିଭର୍ତାରଂଵାନରୋତ୍ତମ ।
ତସ୍ୟାସ୍ତଦ୍ଵଚନଂଶ୍ରୁତ୍ଵାହନୁମାନ୍ପଵନାତ୍ମଜଃ ॥ 51 ॥
ହର୍ଷୟନ୍ମୈଥିଲୀଂଵାକ୍ୟମୁଵାଚେଦଂମହାମତିଃ ।
ପୂର୍ଣଚଂଦ୍ରାନନଂରାମଂଦ୍ରକ୍ଷ୍ୟସ୍ୟାର୍ୟେସଲକ୍ଷ୍ମଣମ୍ ॥ 52 ॥
ସ୍ଥିରମିତ୍ରଂହତାମିତ୍ରଂଶଚୀଵତ୍ରିଦଶେଶ୍ଵରମ୍ ।
ତାମେଵମୁକ୍ତ୍ଵାରାଜଂତୀଂସୀତାଂସାକ୍ଷାଦିଵଶ୍ରିୟମ୍ ॥ 53 ॥
ଆଜଗାମମହାଵେଗୋହନୂମାନ୍ୟତ୍ରରାଘଵଃ ।
ସପଦିହରିଵରସ୍ତତୋହନୂମାନ୍ ପ୍ରତିଵଚନଂଜନକେଶ୍ଵରାତ୍ମଜାୟାଃ ।
କଥିତମକଥୟଦ୍ୟଥାକ୍ରମେଣତ୍ରିଦଶଵରପ୍ରତିମାୟରାଘଵାୟ ॥ 54 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ୟୁଦ୍ଧକାଂଡେ ଷୋଡଶାଧିକଶତତମସ୍ସର୍ଗଃ ॥
