શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે યુદ્ધકાંડમ્ ।
અથ ષોડશાધિકશતતમસ્સર્ગઃ ।
ઇતિપ્રતિસમાદિષ્ટોહનૂમાન્મારુતાત્મજઃ ।
પ્રવિવેશપુરીંલંકાંપૂજ્યમાનોનિશાચરૈઃ ॥ 1 ॥
પ્રવિશ્ય ચપુરીંલંકાંપૂજ્યમાનોનિશાચારૈઃ ।
તતસ્તેનાભ્યુનુજ્ઞાતોહનુમાન્વૃક્ષવાટિકામ્ ॥ 2 ॥
પ્રવિશંતીવ ગાત્રાણિ સ્વાન્યેવ જનકાત્મજા ।
વાક્ષલ્યૈસ્તૈઃ સશલ્યેવ ભૃશમશ્રૂણ્યવર્તયત્ ॥ 3 ॥
વૃક્ષમૂલેનિરાનંદાંરાક્ષસીભિઃપરીવૃતામ્ ।
નિભૃતઃપ્રણતઃપ્રહ્વસ્સોઽભિગમ્યાભિવાદ્ય ચ ॥ 4 ॥
દૃષ્ટવાસમાગતંદેવીહનૂમંતંમહાબલમ્ ।
તૂષ્ણીમાસ્તતદાદૃષ્ટવાસ્મૃત્વાસૃષ્ટાભવત્તદા ॥ 5 ॥
સૌમ્યંતસ્યામુખંદૃષ્ટવાહનુમાન્પ્લવગોત્તમઃ ।
રામસ્યવચનંસર્વમાખ્યાતુમુપચક્રમે ॥ 6 ॥
વૈદેહી કુશલીરામસ્સહસુગ્રીવલક્ષ્મણઃ ।
વભીષણસહાયશ્ચહરીણાંસહિતોબલૈઃ ॥ 7 ॥
કુશલંચાહસિદ્ધાર્થોહતશત્રુરિમત્રજિત્ ।
વિભીષણસહાયેનરામેણહરિભિસ્સહ ॥ 8 ॥
નિહતોરાવણોદેવિલક્ષ્મણેન ચ વીર્યવાન્ ।
પ્રિયમાખ્યામિતેદેવિભૂયશ્ચત્વાંસભાજયે ॥ 9 ॥
તવપ્રભાવાદ્ધર્મજેમહાન્ રામેણસંયુગે ।
લબ્ધોઽયંવિજયસ્સીતેસ્વસ્થાભવગતજ્વરા ॥ 10 ॥
રાવણશ્ચહતશ્શત્રુર્લંકચૈવવશીકૃતા ।
મયાહ્યલબંદિદ્રેણધૃતેનતવનિર્જયે ॥ 11 ॥
પ્રતિજ્ઞૈષાવિનિસ્તીર્ણાબદ્ધ્વાસેતુંમહોદધૌ ।
સંભ્રમશ્ચ ન કર્તવ્યોવર્તંત્યારાવણાલયે ॥ 12 ॥
વિભીષણવિધેયંહિલંકૈશ્વર્યમિદંકૃતમ્ ।
તદાશ્વસિહિવિસ્રબ્ધંસ્વગૃહેપરિવર્તસે ॥ 13 ॥
અયંચાભ્યેતિસમ્હૃષ્ટસ્ત્વદ્ધર્શનસમુત્સુકઃ ।
એવમુક્તાસમુત્પત્યસીતાશશિનિભાનના ॥ 14 ॥
પ્રહર્ષેણાવરુદ્ધાસાવ્યાહર્તું ન શશાક હ ।
તતોઽબ્રવીદ્ધરિવરઃસીતામપ્રતિજલ્પતીમ્ ॥ 15 ॥
કિંત્વંચિંતયસેદેવિકિં ચ માંનાભિભાષસે ।
એવમુક્તાહનુમતાસીતાધર્મપથેસ્થિતા ॥ 16 ॥
અબ્રવીત્પરમપ્રીતાબાષ્પગદ્ગદયાગિરા ।
પ્રિયમેતદુપશ્રુત્યભર્તુર્વિજયસંશ્રયમ્ ॥ 17 ॥
પ્રહર્ષવશમાપન્નાનિર્વાક્યાસ્મિક્ષણાંતરમ્ ।
ન હિપશ્યામિસદૃશંચિંતયંતીપ્લવંગમા ॥ 18 ॥
મપ્રતિયાબ્યાનકસ્યેહદાતુંપ્રત્યભિનંદનમ્ ।
નહિપશ્યામિતતસૌમ્યપૃથિવ્યામપિવાનર ॥ 19 ॥
સદૃશંયત્પ્રિયાખ્યાનેતવદત્ત્વાભવેત્સુખમ્ ।
હિરણ્યંવાસુવર્ણંવારત્નાનિવિવિધાનિચ ॥ 20 ॥
રાજ્યંવાત્રિષુલોકેષુનૈતદર્હતિભાષિતમ્ ।
એવમુક્તસ્તુવૈદેહ્યાપ્રત્યુવાચપ્લવંગમઃ ॥ 21 ॥
પ્રગૃહીતાંજલિર્હર્ષાસતીતાયાઃપ્રમુખેસ્થિતઃ ।
ભર્તુઃપ્રિયહિતેયુક્તેભર્તુર્વિજયકાંક્ષિણઃ ॥ 22 ॥
સ્નિગ્ધમેવંવિધંવાક્યંત્વમેવાર્હસ્યનિંદિતે ।
તવૈતદ્વચનંસૌમ્યેસારવત્ સ્નિગ્ધમેવ ચ ॥ 23 ॥
રત્નૌઘાદ્વિવિધાચ્ચાપિદેવરાજ્યાદ્વિશિષ્યતે ।
અર્થતશ્ચમયાપ્રાપ્તાદેવરજ્યાદયોગુણાઃ ॥ 24 ॥
હતશત્રુંવિજયિનંરામંપશ્યામિસુસ્થિતમ્ ।
તસ્યતદ્વચનંશ્રુત્વામૈથિલીજનકાત્મજા ॥ 25 ॥
તતઃશુભતરંવાક્યમુવાચપવનાત્મજમ્ ।
અતિલક્ષણસંપન્નંમાધુર્યગુણભૂષિતમ્ ॥ 26 ॥
બુદ્ધ્યાહ્યષ્ટાંગયાયુક્તંત્વમેવાર્હસિભાષિતુમ્ ।
શ્લાઘનીયોઽનિલસ્યત્વંસુતઃપરમધાર્મિકઃ ॥ 27 ॥
બલંશૌર્યંશ્રુતંસત્ત્વંવિક્રમોદાક્ષ્યમુત્તમમ્ ।
તેજઃક્ષમાધૃતિસ્સ્થૈર્યંવિનીતત્વં ન સંશયઃ ॥ 28 ॥
એતેચાન્યે ચ બહવોગુણાસ્ત્વય્યેવશોભનાઃ ।
અથોવાચપુનસ્સીતામસંભ્રાંતોવિનીતવત્ ॥ 29 ॥
પ્રગૃહીતાંચલિર્હર્ષાત્સીતાયાઃપ્રમુખેસ્થિતઃ ।
ઇમાસ્તુખલુરાક્ષસ્યોયદિત્વમનુમન્યસે ॥ 30 ॥
હંતુમિચ્છામિતાસ્સર્વાયાભિસ્ત્વંતર્જિતાપુરા ।
ક્લિશ્યંતીં પતિદેવાંત્વામશોકવનિકાંગતામ્ ॥ 31 ॥
ઘોરરૂપસમાચારાઃક્રૂરાઃક્રૂરતરેક્ષણાઃ ।
ઇહશ્રુતામયાદેવિ રાક્ષસ્યોવિકૃતાનનાઃ ॥ 32 ॥
અસકૃત્પરુષૈર્વાક્યૈર્વદ્નત્યોરાવણાજ્ઞયા ।
વિકૃતાવિકૃતાકારાઃક્રૂરાઃક્રૂરકચેક્ષણાઃ ॥ 33 ॥
ઇચ્છામિવિવિધૈરાઘતૈર્હંતુમેતાસ્સુદારુણાઃ ।
રાક્ષસ્યોદારુણકથાવરમેતત્પ્રયચ્છમે ॥ 34 ॥
મુષ્ટિભિઃપર્ષિણઘાતૈશ્ચવિશાલૈશ્ચૈવબાહુભિઃ ।
જંઘાજાનુપ્રહારૈશ્ચદંતાનાંચૈવપીડનૈઃ ॥ 35 ॥
ભક્ષણૈઃકર્ણનાસાનાંકેશાનાંલુંચનૈસ્તથા ।
ભૃશંશુષ્કમુખૈશ્ચૈવદારણૈર્લંઘનૈર્હતૈઃ ॥ 36 ॥
વિભિન્નશંકુગ્રીવાંશપાર્શ્વકૈશ્ચકલેવરૈઃ ।
નિપાત્યહંતુમિચ્છામિતવવિપ્રિયકારિણીઃ ॥ 37 ॥
એવંપ્રહારૈર્બહુભિઃસંપ્પ્રહાર્યયશસ્વિનિ ।
ઘાતયેતીવ્રરૂપાભિર્યાભિસ્ત્વંતર્જિતાપુરા ॥ 38 ॥
ઇત્યુક્તાસાહનુમતાકૃપણાદીનવત્સલા ।
હનૂમંતમુવાચેદંચિંતયિત્વાવિમૃશ્ય ચ ॥ 39 ॥
રાજસંશ્રયવશ્યાનાંકુર્વતીનાંપરાજ્ઞયા ।
વિધેયાનાં ચ દાસીનાંકઃકુપ્યદ્વાનરોત્તમ ॥ 40 ॥
ભાગ્યવૈષમ્યદોષેણપુરસ્તાદ્ધુષ્કૃતેન ચ ।
મયૈતત્પ્રાપ્યસર્વંસ્વકૃતંહ્યુપભુજ્યતે ॥ 41 ॥
મૈવંવદમહાબાહો દૈવેહ્યેષાપરાગતિઃ ।
પ્રાપ્તવ્યંતુદશાયોગાન્મયૈતદિતિનિશ્ચિતમ્ ॥ 42 ॥
દાસીનાંરાવણસ્યાહંમર્ષયામીહદુર્બલા ।
આજ્ઞપ્તારાક્ષસેનેહરાક્ષસ્યસ્તર્જયંતિમામ્ ॥ 43 ॥
હતેતસ્મિન્નકુર્વંતિતર્જનંમારુતાત્મજ ।
અયંવ્યાઘ્રસમીપેતુપુરાણોધર્મસંહિતઃ ॥ 44 ॥
ઋક્ષેણગીતઃશ્લોકોઽસ્તિતંનિબોધપ્લવંગમ ।
ન પરઃ પાપમાદત્તેપરેષાંપાપકર્મણામ્ ॥ 45 ॥
સમયોરક્ષિતવ્યસ્તુસપ્તશ્ચારિત્રભૂષણાઃ ।
પાપાનાંવાશુભાનાંવાવધાર્હાણાંપ્લવંગમ ॥ 46 ॥
કાર્યંકરુણ્યમાર્યેણ ન કશ્ચિન્નાપરાધ્યતિ ।
લોકહિંસાવિહારાણાંરક્ષસાંકામરૂપિણામ્ ॥ 47 ॥
કુર્વતામપિપાપાનિનૈવકાર્યમશોભનમ્ ।
એવમુક્તસ્તુહનુમાન્ સીતયાવાક્યકોવિદઃ ॥ 48 ॥
પ્રત્યુવાચતતસ્સીતાંરામપત્નીયશશ્વિનીમ્ ।
યુક્તારામસ્યભવતીધર્મપત્નીયશશ્વિની ॥ 49 ॥
પ્રતિસંદિશમાંદેવિ ગમિષ્યેયત્રરાઘવઃ ।
એવમુક્તાહનુમતાવૈદેહિજનકાત્મજા ॥ 50 ॥
સાબ્રવીદ્ધ્રષ્ટુમિચ્છામિભર્તારંવાનરોત્તમ ।
તસ્યાસ્તદ્વચનંશ્રુત્વાહનુમાન્પવનાત્મજઃ ॥ 51 ॥
હર્ષયન્મૈથિલીંવાક્યમુવાચેદંમહામતિઃ ।
પૂર્ણચંદ્રાનનંરામંદ્રક્ષ્યસ્યાર્યેસલક્ષ્મણમ્ ॥ 52 ॥
સ્થિરમિત્રંહતામિત્રંશચીવત્રિદશેશ્વરમ્ ।
તામેવમુક્ત્વારાજંતીંસીતાંસાક્ષાદિવશ્રિયમ્ ॥ 53 ॥
આજગામમહાવેગોહનૂમાન્યત્રરાઘવઃ ।
સપદિહરિવરસ્તતોહનૂમાન્ પ્રતિવચનંજનકેશ્વરાત્મજાયાઃ ।
કથિતમકથયદ્યથાક્રમેણત્રિદશવરપ્રતિમાયરાઘવાય ॥ 54 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે યુદ્ધકાંડે ષોડશાધિકશતતમસ્સર્ગઃ ॥
