શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે યુદ્ધકાંડમ્ ।
અથ ત્રિંશદધિકશતતમસ્સર્ગઃ ।
શ્રુત્વાતુપરમાનંદંભરતસ્સત્યવિક્રમઃ ।
હૃષ્ટમાજ્ઞાપયામાસશત્રુઘ્નંપરવીરહા ॥ 1 ॥
દૈવતાનિ ચ સર્વાણિચૈત્યાનિનગરસ્ય ચ ।
સુગંધમાલ્યૈર્યાદિત્રૈરર્ચંતુ શુચયો નરાઃ ॥ 2 ॥
સૂતાસ્સ્તુતિપુરાણજ્ઞાસ્સર્વેવૈતાલિકાસ્તથા ।
સર્વેવાદિત્રકુશલાગણિકાશ્ચૈવસંઘશઃ ॥ 3 ॥
રાજદારાસ્તથામાત્યાસ્સૈન્યાસ્સેનાંગનાગણાઃ ।
બ્રાહ્મણાશ્ચસરાજન્યાશ્રેણિમુખ્યાસ્તથાગણાઃ ॥ 4 ॥
અભિનિર્યાંતુરામસ્યદ્રષ્ટુંશશિનિભંમુખમ્ ।
ભરતસ્યવચ્શ્રુત્વાશત્રુઘ્નઃપરવીરહા ॥ 5 ॥
વિષ્ટીરનેકસાહસ્રીશ્ચોદયામાનભાગશઃ ।
સમીકુરુતનિમ્નાનિવિષમાનિસમાનિ ચ ॥ 6 ॥
સ્થાનાનિતુનિરસ્યંતાંનંદિગ્રામાદિતઃપરમ્ ।
સિંચસ્તુપૃથિવીંકૃત્સ્નાંહિવશીતેવવારિણા ॥ 7 ॥
તતોઽભ્યવકિરંત્વન્યેલાજૈઃપુષ્પૈશ્ચસર્વતઃ ।
સુમુચ્છ્રિતપતાકાસ્તુરથ્યાઃપુરવરોત્તમેઃ ॥ 8 ॥
શોભયંતુ ચ વેશ્માનિસૂર્યસ્યોદયનંપ્રતિ ।
સ્રગ્દામમુક્તપુષ્પૈશ્ચસુગંધૈઃ પંચવર્ણકૈઃ ॥ 9 ॥
રાજમાર્ગમસંબાધંકિરંતુશતશોનરાઃ ।
તસ્તચ્છાસનંશ્રુત્વાશત્રુઘ્નસ્યમુદાન્વિતાઃ ॥ 10 ॥
ધૃષ્ટિર્જયંતોવિજયસ્સિદ્ધાર્થશ્ચાર્થસાધકઃ ।
અશોકોમંત્રપાલશ્ચસુમંત્રશ્ચાપિનિર્યયુઃ ॥ 11 ॥
મત્તૈર્નાગસહસ્રૈશ્ચસધ્વજૈસ્સુવિભૂષિતૈઃ ।
અપરેહેમકક્ષાભિસ્સગજાભિઃકરેણુભિઃ ॥ 12 ॥
નિર્યયુસ્તુરરથૈશ્ચસુમહારથાઃ ।
શક્ત્યૃષ્ટિપાશહસ્તાનાંસધ્વજાનાંપતાકિનામ્ ॥ 13 ॥
તુરગાણાંસહસ્રૈશ્ચમુખ્યૈર્મુખ્યતરાન્વિતૈઃ ।
પદાતીનાંસહસ્રૈશ્ચવીરાઃપરિવૃતાયયુઃ ॥ 14 ॥
તતોયાનાન્યુપારૂઢાસ્સર્વાદશરથસ્ત્રિયઃ ।
કૌસલ્યાંપ્રમુખેકૃત્વાસુમિત્રાંચાપિનિર્યયુઃ ॥ 15 ॥
કૈકેય્યાસહિતાઃસર્વાનંદિગ્રામમુપાગમન્ ।
દ્વિજાતિમુખ્યૈર્ધર્માત્માશ્રેણીમુખ્યૈસ્સનૈગમૈઃ ॥ 16 ॥
માલ્યમોદકહસ્તૈશ્ચમંત્રિભિર્ભરતોવૃતઃ ।
શંખભેરીનિનાદૈશ્ચવંદિભિશ્ચાભિવનંદિતઃ ॥ 17 ॥
આર્યપાદૌગૃહીત્વાતૌશિરસાધર્મકોવિદઃ ।
પાંડુરંછત્રમાદાયશુક્લમાલ્યોપશોભિતમ્ ॥ 18 ॥
શુક્લે ચ વાલવ્યજનેરાજાર્હેહેમભૂષિતે ।
ઉપવાસકૃશોદીનશ્ચીરકૃષ્ણાજિનાંબરઃ ॥ 19 ॥
ભ્રાતુરાગમનંશ્રુત્વાતત્પૂર્વંહર્ષમાગતઃ ।
પ્રત્યુદ્યયૌતદારામંમહાત્માસચિવૈસ્સહ ॥ 20 ॥
અશ્વાનાંખુરશબ્દૈશ્ચરથનેમિસ્વનેન ચ ।
શંખદુંદુભિનાદેનસંચચાલેવમેદિની ॥ 21 ॥
કૃત્સ્નંતુનગરંતત્તુનંદિગ્રામમુપાગમત્ ।
સમીક્ષ્યભરતોવાક્યમુવાચપવનાત્મજમ્ ॥ 22 ॥
કચ્ચિન્નખલુકાપેયીસેવ્યતેચકચિત્તતા ।
ન હિપશ્યામિકાકુત્સ્થંરામમાર્યંપરંતપમ્ ॥ 23 ॥
અથૈવમુક્તેવચનેહનૂમાનિદમબ્રવીત્ ।
અર્થ્યંવિજ્ઞાપયન્નેવભરતંસત્યવિક્રમમ્ ॥ 24 ॥
સદાફલાન્કુસુમિતાન્વૃક્ષાન્ પ્રાપ્યમધુસ્રવાન્ ।
ભરદ્વાજપ્રસાદેનમત્તભ્રમરનાદિતાન્ ॥ 25 ॥
તસ્યચૈષવરોદત્તોવાસવેનપરંતપ ।
સસૈન્યસ્યતવાતિથ્યંકૃતંસર્વગુણાન્વિતમ્ ॥ 26 ॥
નિસ્સ્વન્શ્રૂયતેભીમઃપ્રહૃષ્ટાનાંવનૌકસામ્ ।
મન્યેવાનરસેનાસાનદીંતરતિગોમતીમ્ ॥ 27 ॥
રજોવર્ષંસમુદ્ભૂતંપશ્યસાલવનંપ્રતિ ।
મન્યેસાલવનંરમ્યંલોપયંતિપ્લવંગમાઃ ॥ 28 ॥
તદેતદ્દૃશ્યતેદૂરાદ્વિમાનંચંદ્રસન્નિભમ્ ।
વિમાનંપુષ્પકંદિવ્યંમનસાબ્રહ્મનિર્મિતમ્ ॥ 29 ॥
રાવણંબાંધવૈઃસાર્થંહત્વાલબ્ધંમહાત્મના ।
તરુણાદિત્યસંકાશંવિમાનંરામવાહનમ્ ॥ 30 ॥
ધનદસ્યપ્રસાદેનદિવ્યમેતન્મનોજવમ્ ।
એતસ્મિન્ ભ્રાતરૌવીરૌવૈદેહ્યાસહરાઘવૌ ॥ 31 ॥
સુગ્રીવશ્ચમહાતેજારાક્ષસશ્ચવિભીષણઃ ।
એતોહર્ષસમુદ્ભૂતોનિઃસ્વનોદિવમસ્પૃશત્ ॥ 32 ॥
સ્ત્રીબાલયુવવૃદ્ધાનાંરામોઽયમિતિકીર્તિતે ।
રથકુંજરવાજિભ્યસ્તેઽવતીર્યમહીંગતાઃ ॥ 33 ॥
દદૃશુસ્તંવિમાનસ્થંનરાસ્સોમમિવાંબરે ।
પ્રાજ્ઞલિર્ભરતોભૂત્વાપ્રસૃષ્ટોરાઘવોન્મુખઃ ॥ 34 ॥
સ્વાગતેનયથાર્હેણતતોરામમપૂજયત્ ।
મનસાબ્રહ્મણાસૃષ્ટેવિમાનેભરતાગ્રજઃ ॥ 35 ॥
રરાજપૃથુદીર્ઘાક્ષોવજ્રપાણિરિવાપરઃ ।
તતોવિમાનાગ્રગતંભરતોભ્રાતરંતદા ॥ 36 ॥
વવંદેપ્રણતોરામંમેરુસ્થમિવભાસ્કરમ્ ।
તતોરામાભ્યનુજ્ઞાતંતદ્વિમાનમનુત્તમમ્ ॥ 37 ॥
હંસયુક્તંમહાવેગંનિપપાતમહીતલે ।
આપિતોવિમાનંતદ્ભરતસ્સત્યવિક્રમઃ ॥ 38 ॥
રામમાસાદ્યમુદિતઃપુનરેવાભ્યવાદયત્ ।
તંસમુત્થાપ્યકાકુત્સ્થશ્ચિરસ્યાક્ષિરથંગતમ્ ॥ 39 ॥
અંકેભરતમારોપ્યમુદિતઃપરિષસ્વજે ।
તતોલક્ષ્મણમાસાદ્યવૈદેહીં ચ પરંતપઃ ॥ 40 ॥
અથાભ્યવાદયપ્રતીતોભરતોનામચાબ્રવીત્ ।
સુગ્રીવંકેકયીપુત્રોજાંબવંતમથાંગદમ્ ॥ 41 ॥
મૈંદં ચ દ્વિવિદંનીલમૃષભંપરિષસ્વજે ।
સુષેણં ચ નલંચૈવગવાક્ષંગંધમાદનમ્ ॥ 42 ॥
શરભંપનસંચૈવપરિતઃપરિષસ્વજે ।
તેકૃત્વામાનુષંરૂપંવાનરાઃકામરૂપિણઃ ॥ 43 ॥
કુશલંપર્યપૃચ્છંસ્તેપ્રહૃષ્ટાભરતંતદા ।
અથાબ્રવીદ્રાજપુત્રસ્સુગ્રીવંવાનરર્ષભમ્ ॥ 44 ॥
પરિષ્વજ્યમહાતેજાભરતોધર્મિણાંવરઃ ।
ત્વમ્સ્માકંચતુર્ણાંવૈભ્રાતાસુગ્રીવપંચમઃ ॥ 45 ॥
સૌહાર્દાજ્જાયતેમિત્રમપકારોઽરિલક્ષણમ્ ।
વિભીષણં ચ ભરતઃસાંત્વવાક્યમથાબ્રવીત્ ॥ 46 ॥
દિષ્ટ્યાત્વયાસહાયેનકૃતંકર્મસુદુષ્કરમ્ ।
શત્રુઘ્નશ્ચતદારામમભિવાદ્યસલક્ષ્મણમ્ ॥ 47 ॥
સીતાયાશ્ચરણૌવીરોવિનયાદભ્યવાદયત્ ।
રામોમાતરમાસાદ્યવિવર્ણાંશોકકર્શિતામ્ ॥ 48 ॥
જગ્રાહપ્રણતઃપાદૌમનોમાતુઃપ્રહર્ષયન્ ।
અભિવાદ્યસુમિત્રાં ચ કૈકેયીં ચ યશસ્વિનીમ્ ॥ 49 ॥
સ માત્રૂશ્ચતતસ્સર્વાપુરોહિતમુપાગમત્ ।
સ્વાગતંતેમહાબાહોકૌસલ્યાનંદવર્ધના ॥ 50 ॥
ઇતિપ્રાંજલયઃસર્વેનાગરારામમબ્રુવન્ ।
તાન્યંજલિસહસ્રાણિપ્રગૃહીતાનિનાગરૈઃ ॥ 51 ॥
વ્યાકોચાનીવપદ્માનિદદર્શભરતાગ્રજઃ ।
પાદુકેતેતુરામસ્યગૃહીત્વાભરતસ્સ્વયમ્ ॥ 52 ॥
ચરણાભ્યાંનરેંદ્રસ્યયોજયામાસધર્મવિત્ ।
અબ્રવીચ્ચતદારામંભરતઃ સ કૃતાંજલિઃ ॥ 53 ॥
એતત્તેસકલંરાજ્યંન્યાસંનિર્યાતિતંમયા ।
અદ્યજન્મકૃતાર્થંમેસમ્વૃત્તશ્ચમનોરથઃ ॥ 54 ॥
યત્ત્વાંપશ્યામિરાજાનમયોધ્યાંપુનરાગતમ્ ।
અવેક્ષતાંભવાન્શોકંકોષ્ઠાગારંગૃહંબલમ્ ॥ 55 ॥
ભવતસ્તેજસાસર્વંકૃતંદશગુણંમયા ।
તથાબ્રુવાણંભરતંદૃષ્ટવાતંભ્રાતૃવત્સલમ્ ॥ 56 ॥
મુમુચુર્વાનરાબાષ્પંરાક્ષસશ્ચવિભીષણઃ ।
તતઃપ્રહર્ષાદ્ભરતમંગમારોપ્યરાઘવઃ ॥ 57 ॥
યયૌતેનવિમાનેનસસૈન્યોભરતાશ્રમમ્ ।
ભરતાશ્રમમાસાદ્યસસૈન્યોરાઘવસ્તદા ॥ 58 ॥
અવતીર્યવિમાનાગ્રાદવતસ્થેમહીતલે ।
અબ્રવીત્તુતદારામસ્તદ્વિમાનમનુત્તમમ્ ॥ 59 ॥
વહવૈશ્રવણંદેવમનુજાનામિગમ્યતામ્ ।
તતોરામાભ્યનુજ્ઞાતંતદ્વિમાનમનુત્તમમ્ ॥ 60 ॥
ઉત્તરાંદિશમુદ્દિશ્યજગામધનદાલયમ્ ।
વિમાનંપુષ્પકંદિવ્યંસમ્ગૃહીતંતુરક્ષસા ॥ 61 ॥
અગમદ્ધનદંવેગાદ્રામવાક્યપ્રચોદિતમ્ ।
પુરોહિતસ્યાત્મસમસ્યરાઘવોબૃહસ્પતેશ્શક્રૈવામરાધિપઃ ।
નિપીડ્યપાદૌપૃથગાનનેશુભેસહૈવતેનોપવિવેશવીર્યવાન્ ॥ 62 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે યુદ્ધકાંડે ત્રિંશદધિકશતતમસ્સર્ગઃ ॥
