View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |
This document is in romanized sanskrit according to IAST standard.

VR 6.41 Yuddha Kanda - Sarga 41

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē yuddhakāṇḍam ।
atha ēkachatvāriṃśassargaḥ ।

athatasminnimittānidṛṣṭavālakṣmaṇapūrvajaḥ ।
sugrīvaṃsampariṣvajyatathāvachanamabravīt ॥ 1 ॥

asantRyamayāsārthantadidaṃsāhasaṅkṛtam ।
ēvaṃsāhasuktāninakurvantijanēśvarāḥ ॥ 2 ॥

saṃśayēsthāpyamāñchēdambalañchasavibhīṣaṇam ।
kaṣṭaṅkṛtamidaṃvīra sāhasaṃsāhasapriya ॥ 3 ॥

idānīmmākṛthāvīra ēvaṃvidhamachintitam ।
tvayikiñchitsamāpannēkiṅkāryaṃsītayāmama ॥ 4 ॥

bharatēnamahābāhō lakṣmaṇēnayavīyasā ।
śatrughnēnachaśatrughnasvaśarīrēṇavāpunaḥ ॥ 5 ॥

tvayichānāgatēpūrvamitimēniśchitāmatiḥ ।
jānataśchāpitēvīryammahēndravaruṇōsama ॥ 6 ॥

hatvā'haṃrāvaṇaṃyuddhēsaputrabalavāhanam ।
abhiṣichyachalaṅkāyāṃvibhīṣaṇamathāpicha ॥ 7 ॥

bharatērājyamāvēśyatyakṣyēdēhammahābala ।
tamēvaṃvādinaṃrāmaṃsugrīvaḥpratyabhāṣata ॥ 8 ॥

tavabhāryāpahartārandṛṣṭavārāghava rāvaṇam ।
marṣayāmikathaṃvīrajānapauruṣamātmanaḥ ॥ 9 ॥

ityēvaṃvādinaṃvīramabhinandyacharāghavaḥ ।
lakṣmaṇaṃlakṣīsampannamidaṃvachanamabravīt ॥ 10 ॥

parigṛhyōdakaṃśītaṃvanāniphalavanticha ।
balaughaṃsaṃvibhajyēmaṃvyūhyatiṣṭhēmalakṣmaṇa ॥ 11 ॥

lōkakṣayakarambhīmambhayampaśyāmyupasthitam ।
nibarhaṇampravīrāṇāmṛkṣavānararakṣasām ॥ 12 ॥

vātāśchahiparuṣāṃvāntikampatēchavasundharā ।
parvatāgrāṇivēpantēpatantidharaṇīdharāḥ ॥ 13 ॥

mēghāḥkravādasaṅkāśāḥparuṣāḥparuṣasvanāḥ ।
krūrāḥkrūrampravarṣantimiśraṃśōṇitabindubhiḥ ॥ 14 ॥

raktachandanasaṅkāśāsandhyāparamadāruṇā ।
jvalachchanipatatyētadādityādagnimaṇḍalam ॥ 15 ॥

ādityamabhivāśyantijanayantōmahadbhayam ।
dīnādīnasvarāḥghōrānapraśastāmṛgadvijāḥ ॥ 16 ॥

rajanyāmaprakāśaśchasantāpayatichandramāḥ ।
kṛṣṇaraktāṃśuparyantōyathālōkasyasaṅkṣyē ॥ 17 ॥

hrasvōrūkṣō'praśastaśchaparivēṣassulōhitaḥ ।
ādityamaṇḍalēnīlaṃlakṣmalakṣmaṇa dṛśyatē ॥ 18 ॥

dṛśyantēnayathāvachChanakṣatrāṇyabhivartatē ।
yugāntamivalōkasyapaśyalakṣmaṇa śaṃsati ॥ 19 ॥

kākāśyēnāstathāgṛdhrānīchaiḥparipatanticha ।
śivāśchāpyaśivāvāchaḥpravadantimahāsvanāḥ ॥ 20 ॥

kṣipramadyadurādharṣāṃlaṅkāṃrāvaṇapālitām ।
abhiyāmajavēnaivasarvatōharibhirvṛtāḥ ॥ 21 ॥

śailaiḥśūlaiśchakhaḍagaiśchavimukssaiḥkapirākṣasaiḥ ।
bhaviṣyatyāvṛtābhūmirmāṃsaśōṇitakardamā ॥ 22 ॥

ityēvantuvadavanīrvōlakṣmaṇaṃlakṣmaṇāgrajaḥ ।
tasmādavātarachChīghramparvatāgrānmahābalaḥ ॥ 23 ॥

avatīryachadharmātmātasmāchChailātsarāghavaḥ ।
paraiḥparamadurdharṣandadarśabalamātmanaḥ ॥ 24 ॥

sannahyatusasugrīvaḥkapirājabalammahat ।
kālajñōrāghavaḥkālēsaṃyugāyābhyachōdayat ॥ 25 ॥

tataḥkālēmahābāhurbalēnamahatāvṛtaḥ ।
prasthitaḥpuratōdhavanīlaṅkāmabhimukhaḥpurīm ॥ 26 ॥

taṃ vibhīṣaṇa sugrīvau hanūmān jāmbavān nalaḥ ।
ṛkṣa rājas tathā nīlō lakṣmaṇaś cha anyayus tadā ॥ 27 ॥

tataḥpaśachātsumahatīpṛtanar kṣavanaukasām ।
prachChādyamahatīmbhūmimanuyātismarāghavam ॥ 28 ॥

śailaśṛṅgāṇiśataśaḥpravṛddhāṃśchamahīruhān ।
jagṛhuḥkuñjaraprakhyāvānarāḥparavāraṇāḥ ॥ 29 ॥

tautvadīrghēṇakālēnabhrātaraurāmalakṣmaṇau ।
rāvaṇasyapurīṃlaṅkāmasēdaturarindamau ॥ 30 ॥

patākāmālinīṃramyāmudyānavanaśōbhitām ।
chitravaprāsuduṣprāpamuchchaiḥprākāratōraṇām ॥ 31 ॥

tāṃsurairapidurdharṣāṃrāmavākyaprachōditāḥ ।
yathānidēśaṃsampīḍyanyaviśantavanaukasaḥ ॥ 32 ॥

laṅkāyāstūttarandvāraṃśailaśṛṅgamivōnnatam ।
rāmaḥsahānujōdhanvījugōpacharurōdhacha ॥ 33 ॥

laṅkāmupaniviṣṭasturāmōdaśarathātmajaḥ ।
lakṣmaṇānucharōvīraḥpurīṃrāvaṇapālitām ॥ 34 ॥

uttaradvāramāsādyayatratiṣṭhatirāvaṇaḥ ।
nānyōrāmāddhitad dvāraṃsamarthaḥparirakṣitum ॥ 35 ॥

rāvaṇa adhiṣṭhitaṃ bhīmaṃ varuṇēna iva sāgaram ।
sāyudhau rākṣasair bhīmair abhiguptaṃ samantataḥ ॥ 36 ॥

vinyastānichayōdhānāmbahūnivividhānicha ।
dadarśā'yudhajālānitatraivakavachānicha ॥ 37 ॥

pūrvantudvāramāsādyanīlōharichamūpatiḥ ।
atiṣṭhatsahamaindēnadvividēnachavīryavān ॥ 38 ॥

aṅgadōdakṣiṇadvārañjagrāhasumahābalaḥ ।
ṛṣabhēṇagavākṣēṇagajēnagavayēnacha ॥ 39 ॥

hanumān paśchimadvāraṃrarakṣabalavānkapiḥ ।
pramāthipraṣubhyāñchavīrairanyaiśchasaṅgataḥ ॥ 40 ॥

madhyamēchasvayaṅgulmēsugrīvassamatiṣṭhata ।
sahasarvairhariśrēṣṭhaissuparṇaśvasanōpamaiḥ ॥ 41 ॥

vānarāṇāntuṣaṭitraṃśatkōṭyaḥprakhyātayūthapāḥ ।
nipīḍyōpaniviṣṭāśchasugrīvōyatravānaraḥ ॥ 42 ॥

śāsanēnaturāmasyalakṣmaṇassavibhīṣaṇaḥ ।
dvārēdvārēharīṇāntukōṭiṅkōṭinnyavēśayēt ॥ 43 ॥

paśchimēnaturāmasyasuṣēṇaḥsahajāmbavān ॥ 44 ॥

ādūrānmadhyamēgulmētasthaubahubalānugaḥ ।
tētuvānaraśārdhūlāḥśārdūlāivadaṃṣṭriṇaḥ ॥ 45 ॥

gṛhītvādrumaśailāgrānhṛṣṭāyuddhāyatasthirē ।
sarvēvikṛtalāṅgūlāssarvēdaṃṣṭrānakhāyudhāḥ ॥ 46 ॥

sarvēvikṛtachitrāṅgāssarvēchavikṛtānanāḥ ।
daśanāgabalāḥkēchitkēchiddhaśaguṇōttarāḥ ॥ 47 ॥

kēchinnāgasahasrasyababhūvustulyavikramāḥ ।
santichaughabalāḥkēchitkēchichChataguṇōttarāḥ ॥ 48 ॥

apramēyabalāśchānyētatrāsanhariyūthapāḥ adbhutaśchavichitraśchatēṣāmāsītsamāgamaḥ ॥ 49 ॥

tatravānarasainyānāṃśalabhānāmivōdyamaḥ ।
pratipūrṇamivākāśaṃsañChannēvachamēdinī ॥ 50 ॥

laṅkāpumaniviṣṭaiśchasampatadbhiśchavānaraiḥ ।
śataṃśatasahasrāṇāmpṛthagṛkṣavanaukasām ॥ 51 ॥

laṅkādvārāṅayupājagmuranyēyōddhuṃsamantataḥ ।
āvṛtassagirissarvaissaissamantāt plavaṅgamaiḥ ॥ 52 ॥

ayutānāṃsahasrañchapurīntāmabhyavartata ।
vānarairbalavadbhiśchababhūvadrumapāṇibhiḥ ॥ 53 ॥

samvṛtāsarvatōlaṅkāduṣpravēśā'pivāyunā ।
rākṣasāvismayañjagmuḥsahasā'bhinipīḍitāḥ ॥ 54 ॥

vānarairmēghasaṅkāśaiśśakratulyaparākramaiḥ ।
mahān śabdō'bhavattatrabalaughasyābhivartataḥ ॥ 55 ॥

sāgarasyēvabhinnasyayathāsyātsalilasvanaḥ ।
tēnaśabdēnamahatāsaprākārāsatōraṇā ॥ 56 ॥

laṅkāprachalitāsarvāsaśailavanakānanā ।
rāmalakṣmaṇaguptāsāsugrīvēṇachavāhinī ॥ 57 ॥

babhūvadurdharṣatarāsarvairapisurāsuraiḥ ।
rāghavaḥsannivēśyaivaṃsvasainyaṃrakṣasāṃvadhē ॥ 58 ॥

sammantRyamantribhissārthanniśchityachapunaḥpunaḥ ।
ānantaryamabhiprēpsuḥkramayōgārthatattvavit ॥ 59 ॥

vibhīṣaṇasyānumatērājadharmamanusmaran ।
aṅgadaṃvālitanayaṃsamāhūyēdamabravīt ॥ 60 ॥

gatvāsaumya daśagrīvambrūhimadvachanātkapē ।
laṅghayitvāpurīṃlaṅkāmbhayantyaktvāgatavyadhaḥ ॥ 61 ॥

bhraṣṭaśrīka gataiśvarya mumūrṣō naṣṭachētanaḥ ।
ṛṣīṇāndēvatānāñchagandharvāpsarasāntathā ॥ 62 ॥

nāgānāmathayakṣāṇāṃrājñāñcharajanīchara ।
yachchapāpaṅkṛtammōhādavaliptēnarākṣasa ॥ 63 ॥

nūnantēvigatōdarpaḥsvayambhuvaradānajaḥ ।
tasyapāpasyasamprāptāvyuṣṭiradyadurasadā ॥ 64 ॥

tasyadaṇḍadharastē'handārāharakarśitaḥ ।
daṇḍandhārayamāṇastulaṅkādvārēvyavasthitaḥ ॥ 65 ॥

padavīndēvatānāñchamaharṣīṇāñcharākṣasa ।
rājarṣīṇāñchasarvēṣāṅgamiṣyasimayāhataḥ ॥ 66 ॥

balēnayēnavaisītāmmāyayārākṣasādhama ।
yāmatikrāmayitvātvaṃhṛtavāṃstadvidarśaya ॥ 67 ॥

arākṣasamimaṃlōkaṅkartāsminiśitaiḥśaraiḥ ।
nachēchCharaṇamabhyēṣitāmādāyatumaithilīm ॥ 68 ॥

dharmātmārākṣasaśrēṣṭhaḥsamprāptō'yaṃvibhīṣaṇaḥ ।
laṅkaiśvaryandhṛvaṃśrīmānayamprāpnōtyakaṇḍakam ॥ 69 ॥

nahirājyamadharmēṇabhōktuṅkṣaṇamapitvayā ।
śakyammūrkhasahāyēnapāpēnāviditātmanā ॥ 70 ॥

yudhyasvavādhṛtiṅkṛtvāśauryamālambyarākṣasa ।
machCharaistvaṃraṇēśāntastataḥśāntōbhaviṣyasi ॥ 71 ॥

yadvāviśasilōkāṃstrīnpakṣībhūtōmanōjavaḥ ।
mamachakṣuṣpathamprāpyanajīvanpratiyāsyasi ॥ 72 ॥

bravīmitvāṃhitaṃvākyaṅkriyatāmaurdhvadaihikam ।
sudṛṣṭākriyatāṃlaṅkājīvitantēmayisthitam ॥ 73 ॥

ityuktaḥsatutārēyōrāmēṇākliṣṭakarmaṇā ।
jagāmākāśāmāviśyamūrtimānivahavyavāṭ ॥ 74 ॥

sō'tipatyamuhūrtēnaśrīmānrāvaṇamandiram ।
dadarśāsīnamavyagraṃrāvaṇaṃsachivaiḥsaha ॥ 75 ॥

tatas tasya avidūrēṇa nipatya hari pumgavaḥ ।
dīpta agni sadṛśas tasthāv angadah kanaka angadaḥ ॥ 76 ॥

tadrāmavachanaṃsarvamanyūnādhikamuttamam ।
sāmātyaṃśrāvayāmāsanivēdyātmānamātmanā ॥ 77 ॥

dūtō'haṅkōśalēndrasyarāmasyākliṣṭakarmaṇaḥ ।
vāliputrō'ṅgadōnāmayaditēśrōtramāgataḥ ॥ 78 ॥

ahatvāṃrāghavōrāmaḥkausalyānandavardhanaḥ ।
niṣpatyapratiyudhyasvanṛśaṃsa puruṣōbhava ॥ 79 ॥

hantāsmitvāṃsahāmātyaṃsaputrajñātibāndhavam ।
nirudvignāstrayōlōkābhaviṣyantihatētvayi ॥ 80 ॥

dēvadānavayakṣāṇāṅgandharvōragarakṣasām ।
śatrumadyōddhariṣyāmitvāmṛṣīṇāñchakaṇṭakam ॥ 81 ॥

vibhīṣaṇasyachaiśvaryambhaviṣyatihatētvayi ।
nachētsatkṛtyavaidēhīmpraṇipatyapradāsyasi ॥ 82 ॥

ityēvamparuṣaṃvākyambruvāṇēharipuṅgavē ।
amarṣavaśamāpannōniśācharagaṇēśvaraḥ ॥ 83 ॥

tatassarōṣatāmrākṣaśśaśāpasachivānnnōstadā ।
gṛhyatāmēṣadurmēdhāvadhyatāmitichāsakṛt ॥ 84 ॥

rāvaṇasyavachśutvādīptāgnisamatējasā ।
jagṛhustantatōghōrāśchatvārōrajanīcharāḥ ॥ 85 ॥

grāhayāmāsatārēyassvayamātmanamātmavān ।
balandarśayituṃvīrōyātudhānagaṇētadā ॥ 86 ॥

satānbāhudvayāsaktānādāyapatagāniva ।
prāsādaṃśailasaṅkāmutpapātāṅgadastadā ॥ 87 ॥

tēntarikṣādvinirdhūtāstasyavēgēnarākṣasāḥ ।
bhūmaunipatitāḥsarvērākṣasēndrasyapaśyataḥ ॥ 88 ॥

tataḥprāsādaśikharaṃśailaśṛṅgamivōnnatam ।
dadarśarākṣasēndrasyavāliputraḥpratāpavān ॥ 89 ॥

tatpaphālapadākrāntandaśagrīvasyapaśyataḥ ।
purāhimavataśśṛṅgaṃvajriṇēvavidāritam ॥ 90 ॥

bhaṅ ktvāprāsādaśikharannāmaviśrāvyachātmanaḥ ।
vinadyasumahānādamutpapātavihāyasam ॥ 91 ॥

vyathayanrākṣasānsarvānharṣayaṃśchāpivānarān ।
savānarāṇāmmadhyēturāmapārśvamupāgataḥ ॥ 92 ॥

rāvaṇastuparañchakrēkrōdhamprāsādadharṣaṇāt ।
vināśañchātmanaḥpaśyanniśśvāsaparamō'bhavat ॥ 93 ॥

rāmastubahubhirhṛṣṭarninadadbhiḥplavaṅgamaiḥ ।
vṛtōripuvadhākāṅkṣīyuddhāyaivābhyavartata ॥ 94 ॥

suṣēṇastumahāvīryōgirikūṭōpamōhariḥ ।
bahubhiḥsamvṛtastatravānaraiḥkāmarūpibhiḥ ॥ 95 ॥

sachaturdvārāṇisarvāṇisugrīvavachanātkapiḥ ।
paryakrāmatadurdharṣōnakṣatrāṇīvachandramāḥ ॥ 96 ॥

tēṣāmakṣauhiṇiśataṃsamavēkṣyavanaukasām ।
laṅkāmupaniviṣṭānāṃsāgarañchānivartatām ॥ 97 ॥

rākṣasāvismayañjagmustrāsañjagmustathāparē ।
aparēsamarōdhdharṣāddharṣamēvaprapēdirē ॥ 98 ॥

kṛtsnaṃhikapibhirvyāptamprākāraparikhāntaram ।
dadṛśūrākṣasādīnāḥprākārannānarīkṛtam ॥ 99 ॥

hāhākāramprakurvantirākṣasābhayamōhitāḥ ।
tasmin mahābhīṣaṇakēpravṛttēkōlāhalērākṣasarājadhānyām ।
pragṛhyarakṣāṃsimahāyudhāniyugāntavātāivasaṃvichēruḥ ॥ 100 ॥

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē yuddhakāṇḍē ēkachatvāriṃśassargaḥ ॥




Browse Related Categories: