ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ଅୟୋଧ୍ୟାକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ତ୍ରିଚତ୍ଵାରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ତତଃ ସମୀକ୍ଷ୍ୟ ଶୟନେ ସନ୍ନଂ ଶୋକେନ ପାର୍ଥିଵମ୍ ।
କୌଶଲ୍ୟା ପୁତ୍ରଶୋକାର୍ତା ତମୁଵାଚ ମହୀପତିମ୍ ॥ 1 ॥
ରାଘଵେ ନରଶାର୍ଦୂଲେ ଵିଷମୁପ୍ତ୍ଵାହିଜିହ୍ମଗା ।
ଵିଚରିଷ୍ୟତି କୈକେୟୀ ନିର୍ମୁକ୍ତେଵ ହି ପନ୍ନଗୀ ॥ 2 ॥
ଵିଵାସ୍ୟ ରାମଂ ସୁଭଗା ଲବ୍ଧକାମା ସମାହିତା ।
ତ୍ରାସୟିଷ୍ୟତି ମାଂ ଭୂୟୋ ଦୁଷ୍ଟାହିରିଵ ଵେଶ୍ମନି ॥ 3 ॥
ଅଥ ସ୍ମ ନଗରେ ରାମଶ୍ଚରନ୍ ଭୈକ୍ଷଂ ଗୃହେ ଵସେତ୍ ।
କାମକାରୋ ଵରଂ ଦାତୁମପି ଦାସଂ ମମାତ୍ମଜମ୍ ॥ 4 ॥
ପାତୟିତ୍ଵା ତୁ କୈକେୟ୍ୟା ରାମଂ ସ୍ଥାନାଦ୍ୟଥେଷ୍ଟତଃ ।
ପ୍ରଦିଷ୍ଟୋ ରକ୍ଷସାଂ ଭାଗଃ ପର୍ଵଣୀଵାହିତାଗ୍ନିନା ॥ 5 ॥
ଗଜରାଜଗତିର୍ଵୀରୋ ମହାବାହୁର୍ଧନୁର୍ଧରଃ ।
ଵନମାଵିଶତେ ନୂନଂ ସଭାର୍ୟ ସ୍ସହ ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ॥ 6 ॥
ଵନେ ତ୍ଵଦୃଷ୍ଟଦୁଃଖାନାଂ କେକୟ୍ୟାନୁମତେ ତ୍ଵୟା ।
ତ୍ୟକ୍ତାନାଂ ଵନଵାସାୟ କାନ୍ଵଵସ୍ଥା ଭଵିଷ୍ୟତି ॥ 7 ॥
ତେ ରତ୍ନହୀନାସ୍ତରୁଣାଃ ଫଲକାଲେ ଵିଵାସିତାଃ ।
କଥଂ ଵତ୍ସ୍ୟଂତି କୃପଣାଃ ଫଲମୂଲୈଃ କୃତାଶନାଃ ॥ 8 ॥
ଅପୀଦାନୀଂ ସ କାଲସ୍ସ୍ୟାନ୍ମମ ଶୋକକ୍ଷୟ ଶ୍ଶିଵଃ ।
ସଭାର୍ୟଂ ୟତ୍ସହ ଭ୍ରାତ୍ରା ପଶ୍ୟେୟମିହ ରାଘଵମ୍ ॥ 9 ॥
ଶ୍ରୃତ୍ଵୈଵୋପସ୍ଥିତୌ ଵୀରୌ କଦାୟୋଧ୍ୟା ଭଵିଷ୍ୟତି ।
ୟଶସ୍ଵିନୀ ହୃଷ୍ଟଜନା ସୂଚ୍ଛ୍ରିତଧ୍ଵଜମାଲିନୀ ॥ 10 ॥
କଦା ପ୍ରେକ୍ଷ୍ୟ ନରଵ୍ୟାଘ୍ରାଵରଣ୍ୟାତ୍ପୁନରାଗତୌ ।
ନଂଦିଷ୍ୟତି ପୁରୀ ହୃଷ୍ଟା ସମୁଦ୍ର ଇଵ ପର୍ଵଣି ॥ 11 ॥
କଦାଽୟୋଧ୍ୟାଂ ମହାବାହୁଃ ପୁରୀଂ ଵୀରଃ ପ୍ରଵେକ୍ଷ୍ୟତି ।
ପୁରସ୍କୃତ୍ୟ ରଥେ ସୀତାଂ ଵୃଷଭୋ ଗୋଵଧୂମିଵ ॥ 12 ॥
କଦା ପ୍ରାଣିସହସ୍ରାଣି ରାଜମାର୍ଗେ ମମାତ୍ମଜୌ ।
ଲାଜୈରଵକିରିଷ୍ୟଂତି ପ୍ରଵିଶଂତାଵରିଂଦମୌ ॥ 13 ॥
ପ୍ରଵିଶଂତୌ କଦାଽୟୋଧ୍ୟାଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ୟାମି ଶୁଭକୁଂଡଲୌ ।
ଉଦଗ୍ରାୟୁଧନିସ୍ତ୍ରିଂଶୌ ସଶ୍ରୃଂଗାଵିଵ ପର୍ଵତୌ ॥ 14 ॥
କଦାସୁମନସଃ କନ୍ୟାଦ୍ଵିଜାତୀନାଂ ଫଲାନି ଚ ।
ପ୍ରଦିଶଂତଃ ପୁରୀଂ ହୃଷ୍ଟାଃ କରିଷ୍ୟଂତି ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍ ॥ 15 ॥
କଦା ପରିଣତୋ ବୁଦ୍ଧ୍ୟା ଵୟସା ଚାମରପ୍ରଭଃ ।
ଅଭ୍ୟୁପୈଷ୍ୟତି ଧର୍ମଜ୍ଞସ୍ତ୍ରିଵର୍ଷ ଇଵ ମାଂ ଲଲନ୍ ॥ 16 ॥
ନିସ୍ସଂଶୟଂ ମୟା ମନ୍ୟେ ପୁରା ଵୀର କଦର୍ୟୟା ।
ପାତୁକାମେଷୁ ଵତ୍ସେଷୁ ମାତୃଣାଂ ଶାତିତାସ୍ସ୍ତନାଃ ॥ 17 ॥
ସାହଂ ଗୌରିଵ ସିଂହେନ ଵିଵତ୍ସା ଵତ୍ସଲା କୃତା ।
କୈକେୟ୍ୟା ପୁରୁଷଵ୍ୟାଘ୍ର ବାଲଵତ୍ସେଵ ଗୌର୍ବଲାତ୍ ॥ 18 ॥
ନ ହି ତାଵଦ୍ଗୁଣୈର୍ଜୁଷ୍ଟଂ ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରଵିଶାରଦମ୍ ।
ଏକପୁତ୍ରା ଵିନା ପୁତ୍ରମହଂ ଜୀଵିତୁମୁତ୍ସହେ ॥ 19 ॥
ନ ହି ମେ ଜୀଵିତେ କିଂଚିତ୍ସାମର୍ଥ୍ୟମିହ କଲ୍ପ୍ୟତେ ।
ଅପଶ୍ୟଂତ୍ୟାଃ ପ୍ରିୟଂ ପୁତ୍ରଂ ମହାବାହୁଂ ମହାବଲମ୍ ॥ 20 ॥
ଅୟଂ ହି ମାଂ ଦୀପୟତେ ସମୁତ୍ଥିତଃ ତନୂଜଶୋକପ୍ରଭଵୋ ହୁତାଶନଃ ।
ମହୀମିମାଂ ରଶ୍ମିଭିରୁଦ୍ଧତପ୍ରଭଃ ୟଥା ନିଦାଘେ ଭଗଵାନ୍ ଦିଵାକରଃ ॥ 21 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ଅୟୋଧ୍ୟାକାଂଡେ ତ୍ରିଚତ୍ଵାରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
