śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē ayōdhyākāṇḍam ।
atha trichatvāriṃśassargaḥ ।
tataḥ samīkṣya śayanē sannaṃ śōkēna pārthivam ।
kauśalyā putraśōkārtā tamuvācha mahīpatim ॥ 1 ॥
rāghavē naraśārdūlē viṣamuptvāhijihmagā ।
vichariṣyati kaikēyī nirmuktēva hi pannagī ॥ 2 ॥
vivāsya rāmaṃ subhagā labdhakāmā samāhitā ।
trāsayiṣyati māṃ bhūyō duṣṭāhiriva vēśmani ॥ 3 ॥
atha sma nagarē rāmaścharan bhaikṣaṃ gṛhē vasēt ।
kāmakārō varaṃ dātumapi dāsaṃ mamātmajam ॥ 4 ॥
pātayitvā tu kaikēyyā rāmaṃ sthānādyathēṣṭataḥ ।
pradiṣṭō rakṣasāṃ bhāgaḥ parvaṇīvāhitāgninā ॥ 5 ॥
gajarājagatirvīrō mahābāhurdhanurdharaḥ ।
vanamāviśatē nūnaṃ sabhārya ssaha lakṣmaṇaḥ ॥ 6 ॥
vanē tvadṛṣṭaduḥkhānāṃ kēkayyānumatē tvayā ।
tyaktānāṃ vanavāsāya kānvavasthā bhaviṣyati ॥ 7 ॥
tē ratnahīnāstaruṇāḥ phalakālē vivāsitāḥ ।
kathaṃ vatsyanti kṛpaṇāḥ phalamūlaiḥ kṛtāśanāḥ ॥ 8 ॥
apīdānīṃ sa kālassyānmama śōkakṣaya śśivaḥ ।
sabhāryaṃ yatsaha bhrātrā paśyēyamiha rāghavam ॥ 9 ॥
śrṛtvaivōpasthitau vīrau kadāyōdhyā bhaviṣyati ।
yaśasvinī hṛṣṭajanā sūchChritadhvajamālinī ॥ 10 ॥
kadā prēkṣya naravyāghrāvaraṇyātpunarāgatau ।
nandiṣyati purī hṛṣṭā samudra iva parvaṇi ॥ 11 ॥
kadā'yōdhyāṃ mahābāhuḥ purīṃ vīraḥ pravēkṣyati ।
puraskṛtya rathē sītāṃ vṛṣabhō gōvadhūmiva ॥ 12 ॥
kadā prāṇisahasrāṇi rājamārgē mamātmajau ।
lājairavakiriṣyanti praviśantāvarindamau ॥ 13 ॥
praviśantau kadā'yōdhyāṃ drakṣyāmi śubhakuṇḍalau ।
udagrāyudhanistriṃśau saśrṛṅgāviva parvatau ॥ 14 ॥
kadāsumanasaḥ kanyādvijātīnāṃ phalāni cha ।
pradiśantaḥ purīṃ hṛṣṭāḥ kariṣyanti pradakṣiṇam ॥ 15 ॥
kadā pariṇatō buddhyā vayasā chāmaraprabhaḥ ।
abhyupaiṣyati dharmajñastrivarṣa iva māṃ lalan ॥ 16 ॥
nissaṃśayaṃ mayā manyē purā vīra kadaryayā ।
pātukāmēṣu vatsēṣu mātṛṇāṃ śātitāsstanāḥ ॥ 17 ॥
sāhaṃ gauriva siṃhēna vivatsā vatsalā kṛtā ।
kaikēyyā puruṣavyāghra bālavatsēva gaurbalāt ॥ 18 ॥
na hi tāvadguṇairjuṣṭaṃ sarvaśāstraviśāradam ।
ēkaputrā vinā putramahaṃ jīvitumutsahē ॥ 19 ॥
na hi mē jīvitē kiñchitsāmarthyamiha kalpyatē ।
apaśyantyāḥ priyaṃ putraṃ mahābāhuṃ mahābalam ॥ 20 ॥
ayaṃ hi māṃ dīpayatē samutthitaḥ tanūjaśōkaprabhavō hutāśanaḥ ।
mahīmimāṃ raśmibhiruddhataprabhaḥ yathā nidāghē bhagavān divākaraḥ ॥ 21 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē trichatvāriṃśassargaḥ ॥