શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે અયોધ્યાકાંડમ્ ।
અથ ત્રિચત્વારિંશસ્સર્ગઃ ।
તતઃ સમીક્ષ્ય શયને સન્નં શોકેન પાર્થિવમ્ ।
કૌશલ્યા પુત્રશોકાર્તા તમુવાચ મહીપતિમ્ ॥ 1 ॥
રાઘવે નરશાર્દૂલે વિષમુપ્ત્વાહિજિહ્મગા ।
વિચરિષ્યતિ કૈકેયી નિર્મુક્તેવ હિ પન્નગી ॥ 2 ॥
વિવાસ્ય રામં સુભગા લબ્ધકામા સમાહિતા ।
ત્રાસયિષ્યતિ માં ભૂયો દુષ્ટાહિરિવ વેશ્મનિ ॥ 3 ॥
અથ સ્મ નગરે રામશ્ચરન્ ભૈક્ષં ગૃહે વસેત્ ।
કામકારો વરં દાતુમપિ દાસં મમાત્મજમ્ ॥ 4 ॥
પાતયિત્વા તુ કૈકેય્યા રામં સ્થાનાદ્યથેષ્ટતઃ ।
પ્રદિષ્ટો રક્ષસાં ભાગઃ પર્વણીવાહિતાગ્નિના ॥ 5 ॥
ગજરાજગતિર્વીરો મહાબાહુર્ધનુર્ધરઃ ।
વનમાવિશતે નૂનં સભાર્ય સ્સહ લક્ષ્મણઃ ॥ 6 ॥
વને ત્વદૃષ્ટદુઃખાનાં કેકય્યાનુમતે ત્વયા ।
ત્યક્તાનાં વનવાસાય કાન્વવસ્થા ભવિષ્યતિ ॥ 7 ॥
તે રત્નહીનાસ્તરુણાઃ ફલકાલે વિવાસિતાઃ ।
કથં વત્સ્યંતિ કૃપણાઃ ફલમૂલૈઃ કૃતાશનાઃ ॥ 8 ॥
અપીદાનીં સ કાલસ્સ્યાન્મમ શોકક્ષય શ્શિવઃ ।
સભાર્યં યત્સહ ભ્રાત્રા પશ્યેયમિહ રાઘવમ્ ॥ 9 ॥
શ્રૃત્વૈવોપસ્થિતૌ વીરૌ કદાયોધ્યા ભવિષ્યતિ ।
યશસ્વિની હૃષ્ટજના સૂચ્છ્રિતધ્વજમાલિની ॥ 10 ॥
કદા પ્રેક્ષ્ય નરવ્યાઘ્રાવરણ્યાત્પુનરાગતૌ ।
નંદિષ્યતિ પુરી હૃષ્ટા સમુદ્ર ઇવ પર્વણિ ॥ 11 ॥
કદાઽયોધ્યાં મહાબાહુઃ પુરીં વીરઃ પ્રવેક્ષ્યતિ ।
પુરસ્કૃત્ય રથે સીતાં વૃષભો ગોવધૂમિવ ॥ 12 ॥
કદા પ્રાણિસહસ્રાણિ રાજમાર્ગે મમાત્મજૌ ।
લાજૈરવકિરિષ્યંતિ પ્રવિશંતાવરિંદમૌ ॥ 13 ॥
પ્રવિશંતૌ કદાઽયોધ્યાં દ્રક્ષ્યામિ શુભકુંડલૌ ।
ઉદગ્રાયુધનિસ્ત્રિંશૌ સશ્રૃંગાવિવ પર્વતૌ ॥ 14 ॥
કદાસુમનસઃ કન્યાદ્વિજાતીનાં ફલાનિ ચ ।
પ્રદિશંતઃ પુરીં હૃષ્ટાઃ કરિષ્યંતિ પ્રદક્ષિણમ્ ॥ 15 ॥
કદા પરિણતો બુદ્ધ્યા વયસા ચામરપ્રભઃ ।
અભ્યુપૈષ્યતિ ધર્મજ્ઞસ્ત્રિવર્ષ ઇવ માં લલન્ ॥ 16 ॥
નિસ્સંશયં મયા મન્યે પુરા વીર કદર્યયા ।
પાતુકામેષુ વત્સેષુ માતૃણાં શાતિતાસ્સ્તનાઃ ॥ 17 ॥
સાહં ગૌરિવ સિંહેન વિવત્સા વત્સલા કૃતા ।
કૈકેય્યા પુરુષવ્યાઘ્ર બાલવત્સેવ ગૌર્બલાત્ ॥ 18 ॥
ન હિ તાવદ્ગુણૈર્જુષ્ટં સર્વશાસ્ત્રવિશારદમ્ ।
એકપુત્રા વિના પુત્રમહં જીવિતુમુત્સહે ॥ 19 ॥
ન હિ મે જીવિતે કિંચિત્સામર્થ્યમિહ કલ્પ્યતે ।
અપશ્યંત્યાઃ પ્રિયં પુત્રં મહાબાહું મહાબલમ્ ॥ 20 ॥
અયં હિ માં દીપયતે સમુત્થિતઃ તનૂજશોકપ્રભવો હુતાશનઃ ।
મહીમિમાં રશ્મિભિરુદ્ધતપ્રભઃ યથા નિદાઘે ભગવાન્ દિવાકરઃ ॥ 21 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે અયોધ્યાકાંડે ત્રિચત્વારિંશસ્સર્ગઃ ॥
