View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |
This document is in romanized sanskrit according to IAST standard.

VR 2.66 Ayodhya Kanda - Sarga 66

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē ayōdhyākāṇḍam ।
atha ṣaṭṣaṣṭitamassargaḥ ।

tamagnimiva saṃśāntamambuhīnamivārṇavam ।
hataprabhamivā''dityaṃ svargasthaṃ prēkṣya pārthivam ॥ 1 ॥

kausalyā bāṣpapūrṇākṣī vividhāṃ śōkakarśitā ।
upagṛhya śirō rājñaḥ kaikēyīṃ pratyabhāṣata ॥ 2 ॥

tamagnimiva saṃśāntamambuhīnamivārṇavam ।
hataprabhamivā''dityaṃ svargasthaṃ prēkṣya pārthivam ॥ 3 ॥

kausalyā bāṣpapūrṇākṣī vividhāṃ śōkakarśitā ।
upagṛhya śirō rājñaḥ kaikēyīṃ pratyabhāṣata ॥ 4 ॥

sakāmā bhava kaikēyi bhuṅkṣva rājyamakaṇṭakam ।
tyaktvā rājānamēkāgrā nṛśaṃsē duṣṭachāriṇi ॥ 5 ॥

vihāya māṃ gatō rāmaḥ bhartā cha svargatō mama ।
vipathē sārthahīnēva nāhaṃ jīvitumutsahē ॥ 6 ॥

bhartāraṃ taṃ parityajya kā strī daivatamātmanaḥ ।
ichChējjīvitumanyatra kaikēyyāstyaktadharmaṇaḥ ॥ 7 ॥

na lubdhō budhyatē dōṣān kimpākamiva bhakṣayan ।
kubjānimittaṃ kaikēyyā rāghavāṇāṃ kulaṃ hatam ॥ 8 ॥

aniyōgē niyuktēna rājñā rāmaṃ vivāsitam ।
sabhāryaṃ janakaśśrutvā paritapsyatyahaṃ yathā ॥ 9 ॥

sa māmanāthāṃ vidhavāṃ nādya jānāti dhārmikaḥ ।
rāmaḥ kamalapatrākṣaḥ jīvannāśamitō gataḥ ॥ 10 ॥

vidēharājasya sutā tathā sītā tapasvinī ।
duḥkhasyānuchitā duḥkhaṃ vanē paryudvijiṣyati ॥ 11 ॥

nadatāṃ bhīmaghōṣāṇāṃ niśāsu mṛgapakṣiṇām ।
niśamya nūnaṃ santrastā rāghavaṃ saṃśrayiṣyati ॥ 12 ॥

vṛddhaśchaivālpaputraścha vaidēhīmanuchintayan ।
sō'pi śōkasamāviṣṭō nanu tyakṣyati jīvitam ॥ 13 ॥

sā'hamadyaiva diṣṭāntaṃ gamiṣyāmi pativratā ।
idaṃ śarīra māliṅgya pravēkṣyāmi hutāśanam ॥ 14 ॥

tāṃ tatassampariṣvajya vilapantīṃ tapasvinīm ।
vyapanīya suduḥkhārtāṃ kausalyāṃ vyāvahārikāḥ ॥ 15 ॥

tailadrōṇyāmathāmātyā samvēśya jagatīpatim ।
rājñassarvāṇyathādiṣṭāśchakruḥ karmāṇyanantaram ॥ 16 ॥

na tu saṅkalanaṃ rājñō vinā putrēṇa mantriṇaḥ ।
sarvajñāḥ kartumīṣustē tatō rakṣanti bhūmipam ॥ 17 ॥

tailadrōṇyāṃ tu sachivaiśśāyitaṃ taṃ narādhipam ।
hā mṛtō'yamiti jñātvā striyastāḥ paryadēvayan ॥ 18 ॥

bāhūnudyamya kṛpaṇāḥ nētraprasravaṇairmukhaiḥ ।
rudantya śśōkasantaptāḥ kṛpaṇaṃ paryadēvayan ॥ 19 ॥

hā mahārāja rāmēṇa satataṃ priyavādinā ।
vihīnāssatyasandhēna kimarthaṃ vijahāsi naḥ ॥ 20 ॥

kaikēyyā duṣṭabhāvāyāḥ rāghavēṇa viyōjitāḥ ।
kathaṃ patighnayā vatsyāma ssamīpē vidhavā vayam ॥ 21 ॥

sa hi nāthassadāsmākaṃ tava cha prabhurātmavān ।
vanaṃ rāmō gataśśrīmānvihāya nṛpatiśriyam ॥ 22 ॥

tvayā tēna cha vīrēṇa vinā vyasanamōhitāḥ ।
kathaṃ vayaṃ nivatsyāmaḥ kaikēyyā cha vidūṣitāḥ ॥ 23 ॥

yayā tu rājā rāmaścha lakṣmaṇaścha mahābalaḥ ।
sītayā saha santyaktā ssākamanyaṃ na hāsyati ॥ 24 ॥

tā bāṣpēṇa cha saṃvītāśśōkēna vipulēna cha ।
vyavēṣṭanta nirānandā rāghavasya varastriyaḥ ॥ 25 ॥

niśā chandravihīnēva strīva bhartṛvivarjitā ।
purī nārājatāyōdhyā hīnā rājñā mahātmanā ॥ 26 ॥

bāṣpaparyākulajanā hāhābhūtakulāṅganā ।
śūnyachatvaravēśmāntā na babhrāja yathāpuram ॥ 27 ॥

gatē tu śōkāt tridivaṃ narādhipē mahītalasthāsu nṛpāṅganāsu cha ।
nivṛttachārassahasā gatō raviḥ pravṛttachārā rajanī hyupasthitā ॥ 28 ॥

ṛtē tu putrāddhahanaṃ mahīpatērnarōchayantē suhṛdassamāgatāḥ ।
itīva tasmin śayanē nyavēśayan vanichintya rājānamachintya darśanam ॥ 29 ॥

gataprabhā dyauriva bhāskaraṃ vinā vyapētanakṣatragaṇēva śarvarī ।
purī babhāsē rahitā mahātmanā na chāsrakaṇṭhā'kulamārgachatvarā ॥ 30 ॥

narāścha nāryaścha samētya saṅghaśaḥ vigarhamāṇā bharatasya mātaram ।
tadā nagaryāṃ naradēvasaṅkṣayē babhūvurārtā na cha śarma lēbhirē ॥ 31 ॥

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē ṣaṭṣaṣṭitamassargaḥ ॥




Browse Related Categories: