View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |
This document is in romanized sanskrit according to IAST standard.

VR 3.45 Aranya Kanda - Sarga 45

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē araṇyakāṇḍam ।
atha pañchachatvāriṃśassargaḥ ।

ārtasvaraṃ tu taṃ bharturvijñāya sadṛśaṃ vanē ।
uvācha lakṣmaṇaṃ sītā gachCha jīnīhi rāghavam ॥ 1 ॥

na hi mē hṛdayaṃ sthānē jīvitaṃ vā'vatiṣṭhati ।
krōśataḥ paramārtasya śrutaśśabdō mayā bhṛśam ॥ 2 ॥

ākrandamānaṃ tu vanē bhrātaraṃ trātumarhasi ।
taṃ kṣipramabhidhāva tvaṃ bhrātaraṃ śaraṇaiṣiṇam ॥ 3 ॥

rakṣasāṃ vaśamāpannaṃ siṃhānāmiva gōvṛṣam ।
na jagāma tathōktastu bhrāturājñāya śāsanam ॥ 4 ॥

tamuvācha tatastatra kupitā janakātmajā ।
saumitrē mitrarūpēṇa bhrātustvamasi śatruvat ॥ 5 ॥

yastvamasyāmavasthāyāṃ bhrātaraṃ nābhipatsyasē ।
ichChasi tvaṃ vinaśyantaṃ rāmaṃ lakṣmaṇa matkṛtē ॥ 6 ॥

lōbhāttvaṃ matkṛtē nūnaṃ nānugachChasi rāghavam ।
vyasanaṃ tē priyaṃ manyē snēhō bhrātarināstitē ॥ 7 ॥

tēna tiṣṭhasi viśrabdhantamapaśyanmahādyutim ।
kiṃ hi saṃśayamāpannē tasminniha mayā bhavēt ॥ 8 ॥

kartavyamiha tiṣṭhantyā yatpradhānastvamāgataḥ ।
iti bruvāṇāṃ vaidēhīṃ bāṣpaśōkapariplutām ॥ 9 ॥

abravīllakṣmaṇastrastāṃ sītāṃ mṛgavadhūmiva ।
pannagāsuragandharvadēvamānuṣarākṣasaiḥ ॥ 10 ॥

aśakyastava vaidēhi bhartā jētuṃ na saṃśayaḥ ।
dēvi dēvamanuṣyēṣu gandharvēṣu patatriṣu ॥ 11 ॥

rākṣasēṣu piśāchēṣu kinnarēṣu mṛgēṣu cha ।
dānavēṣu cha ghōrēṣu sa na vidyēta śōbhanē ॥ 12 ॥

yō rāmaṃ pratiyudhyēta samarē vāsavōpamam ।
avadhyassamarē rāmō naivaṃ tvaṃ vaktumarhasi ॥ 13 ॥

na tvāmasminvanē hātumutsahē rāghavaṃ vinā ।
anivāryaṃ balaṃ tasya balairbalavatāmapi ॥ 14 ॥

tribhirlōkaissamudyuktaissēśvarairapi sāmaraiḥ ।
hṛdayaṃ nirvṛtaṃ tē'stusantāpastyajyatāmayam ॥ 15 ॥

āgamiṣyati tē bhartā śrīghraṃ hatvā mṛgōttamam ।
na cha tasya svarō vyaktaṃ māyayā kēna chitkṛtaḥ ।
gandharvanagaraprakhyā māyā sā tasya rakṣasaḥ ॥ 16 ॥

nyāsabhūtāsi vaidēhi nyastā mayi mahātmanā ॥ 17 ॥

rāmēṇa tvaṃ varārōhē na tvāṃ tyaktumihōtsahē ।
kṛtavairāścha vaidēhi vayamētairniśācharaiḥ ॥ 18 ॥

kharasya nidhanādēva janasthānavadhaṃ prati ।
rākṣasā vividhā vāchō visṛjanti mahāvanē ॥ 19 ॥

hiṃsāvihārā vaidēhi na chintayitumarhasi ।
lakṣmaṇēnaivamuktā sā kruddhā saṃraktalōchanā ॥ 20 ॥

abravītparuṣaṃ vākyaṃ lakṣmaṇaṃ satyavādinam ।
anāryākaraṇārambha nṛśaṃsa kulapāṃsana ॥ 21 ॥

ahaṃ tava priyaṃ manyē rāmasya vyasanaṃ mahat ।
rāmasya vyasanaṃ dṛṣṭvā tēnaitāni prabhāṣasē ॥ 22 ॥

naitachchitraṃ sapatnēṣu pāpaṃ lakṣmaṇa yadbhavēt ।
tvadvidhēṣu nṛśaṃsēṣu nityaṃ prachChannachāriṣu ॥ 23 ॥

suduṣṭastvaṃ vanē rāmamēkamēkō'nugachChasi ।
mama hētōḥ pratichChannaḥ prayuktōbharatēna vā ॥ 24 ॥

tannasidhyati saumitrē tava vā bharatasya vā ।
kathamindīvaraśyāmaṃ padmapatranibhēkṣaṇam ॥ 25 ॥

upasaṃśritya bhartāraṃ kāmayēyaṃ pṛthagjanam ।
samakṣaṃ tava saumitrē prāṇāṃstyakṣē na saṃśayaḥ ।
rāmaṃ vinā kṣaṇamapi na hi jīvāmi bhūtalē ॥ 26 ॥

ityuktaḥ paruṣaṃ vākyaṃ sītayā rōmaharṣaṇam ॥ 27 ॥

abravīllakṣmaṇassītāṃ prāñjalirvijitēndriyaḥ ।
uttaraṃ nōtsahē vaktuṃ daivataṃ bhavatī mama ॥ 28 ॥

vākyamapratirūpaṃ tu na chitraṃ strīṣu maithili ।
svabhāvastvēṣa nārīṇāmēvaṃ lōkēṣu dṛśyatē ॥ 29 ॥

vimuktadharmāśchapalāstīkṣṇā bhēdakarāḥ striyaḥ ।
na sahē hīdṛśaṃ vākyaṃ vaidēhi janakātmajē ॥ 30 ॥

śrōtrayōrubhayōrmēdya taptanārāchasannibham ।
upaśṛṇvantu mē sarvē sākṣibhūtā vanēcharāḥ ॥ 31 ॥

nyāyavādī yathānyāyamuktō'haṃ paruṣaṃ tvayā ।
dhiktvāmadya praṇaśya tvaṃ yanmāmēvaṃ viśaṅkasē ।
strītvaladuṣṭaṃ svabhāvēna guruvākyē vyavasthitam ॥ 32 ॥

gamiṣyē yatra kākutstha svasti tē'stu varānanē ॥ 33 ॥

rakṣantu tvāṃ viśālākṣi samagrā vanadēvatāḥ ।
nimittāni cha ghōrāṇi yāni prādurbhavanti mē ॥ 34 ॥

api tvāṃ saha rāmēṇa paśyēyaṃ punarāgataḥ ।
na vētyētanna jānāmi vaidēhi janakātmajē ॥ 35 ॥

lakṣmaṇēnaivamuktā sā rudantī janakātmajā ।
pratyuvācha tatō vākyaṃ tīvraṃ bāṣpapariplutā ॥ 36 ॥

gōdāvarīṃ pravēkṣyāmi vinā rāmēṇa lakṣmaṇa ।
abandhiṣyē'thavā tyakṣyē viṣamē dēhamātmanaḥ ॥ 37 ॥

pibāmyahaṃ viṣaṃ tīkṣṇaṃ pravēkṣyāmi hutāśanam ।
na tvahaṃ rāghavādanyaṃ padāpi puruṣaṃ spṛśē ॥ 38 ॥

iti lakṣmaṇamākruśya sītā duḥkhasamanvitā ।
pāṇibhyāṃ rudatī duḥkhādudaraṃ prajaghāna ha ॥ 39 ॥

tāmārtarūpāṃ vimanā rudantīṃ saumitrirālōkya viśālanētrām ।
āśvāsayāmāsa na chaiva bhartu staṃ bhrātaraṅkiñchiduvācha sītā ॥ 40 ॥

tatastu sītāmabhivādya lakṣmaṇaḥ kṛtāñjaliḥ kiñchidabhipraṇamya cha ।
anvīkṣamāṇō bahuśaścha maithilīṃ jagāma rāmasya samīpamātmavān ॥ 41 ॥

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē araṇyakāṇḍē pañchachatvāriṃśassargaḥ ॥




Browse Related Categories: