śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē araṇyakāṇḍam ।
atha pañchachatvāriṃśassargaḥ ।
ārtasvaraṃ tu taṃ bharturvijñāya sadṛśaṃ vanē ।
uvācha lakṣmaṇaṃ sītā gachCha jīnīhi rāghavam ॥ 1 ॥
na hi mē hṛdayaṃ sthānē jīvitaṃ vā'vatiṣṭhati ।
krōśataḥ paramārtasya śrutaśśabdō mayā bhṛśam ॥ 2 ॥
ākrandamānaṃ tu vanē bhrātaraṃ trātumarhasi ।
taṃ kṣipramabhidhāva tvaṃ bhrātaraṃ śaraṇaiṣiṇam ॥ 3 ॥
rakṣasāṃ vaśamāpannaṃ siṃhānāmiva gōvṛṣam ।
na jagāma tathōktastu bhrāturājñāya śāsanam ॥ 4 ॥
tamuvācha tatastatra kupitā janakātmajā ।
saumitrē mitrarūpēṇa bhrātustvamasi śatruvat ॥ 5 ॥
yastvamasyāmavasthāyāṃ bhrātaraṃ nābhipatsyasē ।
ichChasi tvaṃ vinaśyantaṃ rāmaṃ lakṣmaṇa matkṛtē ॥ 6 ॥
lōbhāttvaṃ matkṛtē nūnaṃ nānugachChasi rāghavam ।
vyasanaṃ tē priyaṃ manyē snēhō bhrātarināstitē ॥ 7 ॥
tēna tiṣṭhasi viśrabdhantamapaśyanmahādyutim ।
kiṃ hi saṃśayamāpannē tasminniha mayā bhavēt ॥ 8 ॥
kartavyamiha tiṣṭhantyā yatpradhānastvamāgataḥ ।
iti bruvāṇāṃ vaidēhīṃ bāṣpaśōkapariplutām ॥ 9 ॥
abravīllakṣmaṇastrastāṃ sītāṃ mṛgavadhūmiva ।
pannagāsuragandharvadēvamānuṣarākṣasaiḥ ॥ 10 ॥
aśakyastava vaidēhi bhartā jētuṃ na saṃśayaḥ ।
dēvi dēvamanuṣyēṣu gandharvēṣu patatriṣu ॥ 11 ॥
rākṣasēṣu piśāchēṣu kinnarēṣu mṛgēṣu cha ।
dānavēṣu cha ghōrēṣu sa na vidyēta śōbhanē ॥ 12 ॥
yō rāmaṃ pratiyudhyēta samarē vāsavōpamam ।
avadhyassamarē rāmō naivaṃ tvaṃ vaktumarhasi ॥ 13 ॥
na tvāmasminvanē hātumutsahē rāghavaṃ vinā ।
anivāryaṃ balaṃ tasya balairbalavatāmapi ॥ 14 ॥
tribhirlōkaissamudyuktaissēśvarairapi sāmaraiḥ ।
hṛdayaṃ nirvṛtaṃ tē'stusantāpastyajyatāmayam ॥ 15 ॥
āgamiṣyati tē bhartā śrīghraṃ hatvā mṛgōttamam ।
na cha tasya svarō vyaktaṃ māyayā kēna chitkṛtaḥ ।
gandharvanagaraprakhyā māyā sā tasya rakṣasaḥ ॥ 16 ॥
nyāsabhūtāsi vaidēhi nyastā mayi mahātmanā ॥ 17 ॥
rāmēṇa tvaṃ varārōhē na tvāṃ tyaktumihōtsahē ।
kṛtavairāścha vaidēhi vayamētairniśācharaiḥ ॥ 18 ॥
kharasya nidhanādēva janasthānavadhaṃ prati ।
rākṣasā vividhā vāchō visṛjanti mahāvanē ॥ 19 ॥
hiṃsāvihārā vaidēhi na chintayitumarhasi ।
lakṣmaṇēnaivamuktā sā kruddhā saṃraktalōchanā ॥ 20 ॥
abravītparuṣaṃ vākyaṃ lakṣmaṇaṃ satyavādinam ।
anāryākaraṇārambha nṛśaṃsa kulapāṃsana ॥ 21 ॥
ahaṃ tava priyaṃ manyē rāmasya vyasanaṃ mahat ।
rāmasya vyasanaṃ dṛṣṭvā tēnaitāni prabhāṣasē ॥ 22 ॥
naitachchitraṃ sapatnēṣu pāpaṃ lakṣmaṇa yadbhavēt ।
tvadvidhēṣu nṛśaṃsēṣu nityaṃ prachChannachāriṣu ॥ 23 ॥
suduṣṭastvaṃ vanē rāmamēkamēkō'nugachChasi ।
mama hētōḥ pratichChannaḥ prayuktōbharatēna vā ॥ 24 ॥
tannasidhyati saumitrē tava vā bharatasya vā ।
kathamindīvaraśyāmaṃ padmapatranibhēkṣaṇam ॥ 25 ॥
upasaṃśritya bhartāraṃ kāmayēyaṃ pṛthagjanam ।
samakṣaṃ tava saumitrē prāṇāṃstyakṣē na saṃśayaḥ ।
rāmaṃ vinā kṣaṇamapi na hi jīvāmi bhūtalē ॥ 26 ॥
ityuktaḥ paruṣaṃ vākyaṃ sītayā rōmaharṣaṇam ॥ 27 ॥
abravīllakṣmaṇassītāṃ prāñjalirvijitēndriyaḥ ।
uttaraṃ nōtsahē vaktuṃ daivataṃ bhavatī mama ॥ 28 ॥
vākyamapratirūpaṃ tu na chitraṃ strīṣu maithili ।
svabhāvastvēṣa nārīṇāmēvaṃ lōkēṣu dṛśyatē ॥ 29 ॥
vimuktadharmāśchapalāstīkṣṇā bhēdakarāḥ striyaḥ ।
na sahē hīdṛśaṃ vākyaṃ vaidēhi janakātmajē ॥ 30 ॥
śrōtrayōrubhayōrmēdya taptanārāchasannibham ।
upaśṛṇvantu mē sarvē sākṣibhūtā vanēcharāḥ ॥ 31 ॥
nyāyavādī yathānyāyamuktō'haṃ paruṣaṃ tvayā ।
dhiktvāmadya praṇaśya tvaṃ yanmāmēvaṃ viśaṅkasē ।
strītvaladuṣṭaṃ svabhāvēna guruvākyē vyavasthitam ॥ 32 ॥
gamiṣyē yatra kākutstha svasti tē'stu varānanē ॥ 33 ॥
rakṣantu tvāṃ viśālākṣi samagrā vanadēvatāḥ ।
nimittāni cha ghōrāṇi yāni prādurbhavanti mē ॥ 34 ॥
api tvāṃ saha rāmēṇa paśyēyaṃ punarāgataḥ ।
na vētyētanna jānāmi vaidēhi janakātmajē ॥ 35 ॥
lakṣmaṇēnaivamuktā sā rudantī janakātmajā ।
pratyuvācha tatō vākyaṃ tīvraṃ bāṣpapariplutā ॥ 36 ॥
gōdāvarīṃ pravēkṣyāmi vinā rāmēṇa lakṣmaṇa ।
abandhiṣyē'thavā tyakṣyē viṣamē dēhamātmanaḥ ॥ 37 ॥
pibāmyahaṃ viṣaṃ tīkṣṇaṃ pravēkṣyāmi hutāśanam ।
na tvahaṃ rāghavādanyaṃ padāpi puruṣaṃ spṛśē ॥ 38 ॥
iti lakṣmaṇamākruśya sītā duḥkhasamanvitā ।
pāṇibhyāṃ rudatī duḥkhādudaraṃ prajaghāna ha ॥ 39 ॥
tāmārtarūpāṃ vimanā rudantīṃ saumitrirālōkya viśālanētrām ।
āśvāsayāmāsa na chaiva bhartu staṃ bhrātaraṅkiñchiduvācha sītā ॥ 40 ॥
tatastu sītāmabhivādya lakṣmaṇaḥ kṛtāñjaliḥ kiñchidabhipraṇamya cha ।
anvīkṣamāṇō bahuśaścha maithilīṃ jagāma rāmasya samīpamātmavān ॥ 41 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē araṇyakāṇḍē pañchachatvāriṃśassargaḥ ॥