ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ଅରଣ୍ୟକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ପଂଚଚତ୍ଵାରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ଆର୍ତସ୍ଵରଂ ତୁ ତଂ ଭର୍ତୁର୍ଵିଜ୍ଞାୟ ସଦୃଶଂ ଵନେ ।
ଉଵାଚ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ସୀତା ଗଚ୍ଛ ଜୀନୀହି ରାଘଵମ୍ ॥ 1 ॥
ନ ହି ମେ ହୃଦୟଂ ସ୍ଥାନେ ଜୀଵିତଂ ଵାଽଵତିଷ୍ଠତି ।
କ୍ରୋଶତଃ ପରମାର୍ତସ୍ୟ ଶ୍ରୁତଶ୍ଶବ୍ଦୋ ମୟା ଭୃଶମ୍ ॥ 2 ॥
ଆକ୍ରଂଦମାନଂ ତୁ ଵନେ ଭ୍ରାତରଂ ତ୍ରାତୁମର୍ହସି ।
ତଂ କ୍ଷିପ୍ରମଭିଧାଵ ତ୍ଵଂ ଭ୍ରାତରଂ ଶରଣୈଷିଣମ୍ ॥ 3 ॥
ରକ୍ଷସାଂ ଵଶମାପନ୍ନଂ ସିଂହାନାମିଵ ଗୋଵୃଷମ୍ ।
ନ ଜଗାମ ତଥୋକ୍ତସ୍ତୁ ଭ୍ରାତୁରାଜ୍ଞାୟ ଶାସନମ୍ ॥ 4 ॥
ତମୁଵାଚ ତତସ୍ତତ୍ର କୁପିତା ଜନକାତ୍ମଜା ।
ସୌମିତ୍ରେ ମିତ୍ରରୂପେଣ ଭ୍ରାତୁସ୍ତ୍ଵମସି ଶତ୍ରୁଵତ୍ ॥ 5 ॥
ୟସ୍ତ୍ଵମସ୍ୟାମଵସ୍ଥାୟାଂ ଭ୍ରାତରଂ ନାଭିପତ୍ସ୍ୟସେ ।
ଇଚ୍ଛସି ତ୍ଵଂ ଵିନଶ୍ୟଂତଂ ରାମଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମତ୍କୃତେ ॥ 6 ॥
ଲୋଭାତ୍ତ୍ଵଂ ମତ୍କୃତେ ନୂନଂ ନାନୁଗଚ୍ଛସି ରାଘଵମ୍ ।
ଵ୍ୟସନଂ ତେ ପ୍ରିୟଂ ମନ୍ୟେ ସ୍ନେହୋ ଭ୍ରାତରିନାସ୍ତିତେ ॥ 7 ॥
ତେନ ତିଷ୍ଠସି ଵିଶ୍ରବ୍ଧଂତମପଶ୍ୟନ୍ମହାଦ୍ୟୁତିମ୍ ।
କିଂ ହି ସଂଶୟମାପନ୍ନେ ତସ୍ମିନ୍ନିହ ମୟା ଭଵେତ୍ ॥ 8 ॥
କର୍ତଵ୍ୟମିହ ତିଷ୍ଠଂତ୍ୟା ୟତ୍ପ୍ରଧାନସ୍ତ୍ଵମାଗତଃ ।
ଇତି ବ୍ରୁଵାଣାଂ ଵୈଦେହୀଂ ବାଷ୍ପଶୋକପରିପ୍ଲୁତାମ୍ ॥ 9 ॥
ଅବ୍ରଵୀଲ୍ଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ତ୍ରସ୍ତାଂ ସୀତାଂ ମୃଗଵଧୂମିଵ ।
ପନ୍ନଗାସୁରଗଂଧର୍ଵଦେଵମାନୁଷରାକ୍ଷସୈଃ ॥ 10 ॥
ଅଶକ୍ୟସ୍ତଵ ଵୈଦେହି ଭର୍ତା ଜେତୁଂ ନ ସଂଶୟଃ ।
ଦେଵି ଦେଵମନୁଷ୍ୟେଷୁ ଗଂଧର୍ଵେଷୁ ପତତ୍ରିଷୁ ॥ 11 ॥
ରାକ୍ଷସେଷୁ ପିଶାଚେଷୁ କିନ୍ନରେଷୁ ମୃଗେଷୁ ଚ ।
ଦାନଵେଷୁ ଚ ଘୋରେଷୁ ସ ନ ଵିଦ୍ୟେତ ଶୋଭନେ ॥ 12 ॥
ୟୋ ରାମଂ ପ୍ରତିୟୁଧ୍ୟେତ ସମରେ ଵାସଵୋପମମ୍ ।
ଅଵଧ୍ୟସ୍ସମରେ ରାମୋ ନୈଵଂ ତ୍ଵଂ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି ॥ 13 ॥
ନ ତ୍ଵାମସ୍ମିନ୍ଵନେ ହାତୁମୁତ୍ସହେ ରାଘଵଂ ଵିନା ।
ଅନିଵାର୍ୟଂ ବଲଂ ତସ୍ୟ ବଲୈର୍ବଲଵତାମପି ॥ 14 ॥
ତ୍ରିଭିର୍ଲୋକୈସ୍ସମୁଦ୍ୟୁକ୍ତୈସ୍ସେଶ୍ଵରୈରପି ସାମରୈଃ ।
ହୃଦୟଂ ନିର୍ଵୃତଂ ତେଽସ୍ତୁସଂତାପସ୍ତ୍ୟଜ୍ୟତାମୟମ୍ ॥ 15 ॥
ଆଗମିଷ୍ୟତି ତେ ଭର୍ତା ଶ୍ରୀଘ୍ରଂ ହତ୍ଵା ମୃଗୋତ୍ତମମ୍ ।
ନ ଚ ତସ୍ୟ ସ୍ଵରୋ ଵ୍ୟକ୍ତଂ ମାୟୟା କେନ ଚିତ୍କୃତଃ ।
ଗଂଧର୍ଵନଗରପ୍ରଖ୍ୟା ମାୟା ସା ତସ୍ୟ ରକ୍ଷସଃ ॥ 16 ॥
ନ୍ୟାସଭୂତାସି ଵୈଦେହି ନ୍ୟସ୍ତା ମୟି ମହାତ୍ମନା ॥ 17 ॥
ରାମେଣ ତ୍ଵଂ ଵରାରୋହେ ନ ତ୍ଵାଂ ତ୍ୟକ୍ତୁମିହୋତ୍ସହେ ।
କୃତଵୈରାଶ୍ଚ ଵୈଦେହି ଵୟମେତୈର୍ନିଶାଚରୈଃ ॥ 18 ॥
ଖରସ୍ୟ ନିଧନାଦେଵ ଜନସ୍ଥାନଵଧଂ ପ୍ରତି ।
ରାକ୍ଷସା ଵିଵିଧା ଵାଚୋ ଵିସୃଜଂତି ମହାଵନେ ॥ 19 ॥
ହିଂସାଵିହାରା ଵୈଦେହି ନ ଚିଂତୟିତୁମର୍ହସି ।
ଲକ୍ଷ୍ମଣେନୈଵମୁକ୍ତା ସା କ୍ରୁଦ୍ଧା ସଂରକ୍ତଲୋଚନା ॥ 20 ॥
ଅବ୍ରଵୀତ୍ପରୁଷଂ ଵାକ୍ୟଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ସତ୍ୟଵାଦିନମ୍ ।
ଅନାର୍ୟାକରଣାରଂଭ ନୃଶଂସ କୁଲପାଂସନ ॥ 21 ॥
ଅହଂ ତଵ ପ୍ରିୟଂ ମନ୍ୟେ ରାମସ୍ୟ ଵ୍ୟସନଂ ମହତ୍ ।
ରାମସ୍ୟ ଵ୍ୟସନଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତେନୈତାନି ପ୍ରଭାଷସେ ॥ 22 ॥
ନୈତଚ୍ଚିତ୍ରଂ ସପତ୍ନେଷୁ ପାପଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ୟଦ୍ଭଵେତ୍ ।
ତ୍ଵଦ୍ଵିଧେଷୁ ନୃଶଂସେଷୁ ନିତ୍ୟଂ ପ୍ରଚ୍ଛନ୍ନଚାରିଷୁ ॥ 23 ॥
ସୁଦୁଷ୍ଟସ୍ତ୍ଵଂ ଵନେ ରାମମେକମେକୋଽନୁଗଚ୍ଛସି ।
ମମ ହେତୋଃ ପ୍ରତିଚ୍ଛନ୍ନଃ ପ୍ରୟୁକ୍ତୋଭରତେନ ଵା ॥ 24 ॥
ତନ୍ନସିଧ୍ୟତି ସୌମିତ୍ରେ ତଵ ଵା ଭରତସ୍ୟ ଵା ।
କଥମିଂଦୀଵରଶ୍ୟାମଂ ପଦ୍ମପତ୍ରନିଭେକ୍ଷଣମ୍ ॥ 25 ॥
ଉପସଂଶ୍ରିତ୍ୟ ଭର୍ତାରଂ କାମୟେୟଂ ପୃଥଗ୍ଜନମ୍ ।
ସମକ୍ଷଂ ତଵ ସୌମିତ୍ରେ ପ୍ରାଣାଂସ୍ତ୍ୟକ୍ଷେ ନ ସଂଶୟଃ ।
ରାମଂ ଵିନା କ୍ଷଣମପି ନ ହି ଜୀଵାମି ଭୂତଲେ ॥ 26 ॥
ଇତ୍ୟୁକ୍ତଃ ପରୁଷଂ ଵାକ୍ୟଂ ସୀତୟା ରୋମହର୍ଷଣମ୍ ॥ 27 ॥
ଅବ୍ରଵୀଲ୍ଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ସୀତାଂ ପ୍ରାଂଜଲିର୍ଵିଜିତେଂଦ୍ରିୟଃ ।
ଉତ୍ତରଂ ନୋତ୍ସହେ ଵକ୍ତୁଂ ଦୈଵତଂ ଭଵତୀ ମମ ॥ 28 ॥
ଵାକ୍ୟମପ୍ରତିରୂପଂ ତୁ ନ ଚିତ୍ରଂ ସ୍ତ୍ରୀଷୁ ମୈଥିଲି ।
ସ୍ଵଭାଵସ୍ତ୍ଵେଷ ନାରୀଣାମେଵଂ ଲୋକେଷୁ ଦୃଶ୍ୟତେ ॥ 29 ॥
ଵିମୁକ୍ତଧର୍ମାଶ୍ଚପଲାସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣା ଭେଦକରାଃ ସ୍ତ୍ରିୟଃ ।
ନ ସହେ ହୀଦୃଶଂ ଵାକ୍ୟଂ ଵୈଦେହି ଜନକାତ୍ମଜେ ॥ 30 ॥
ଶ୍ରୋତ୍ରୟୋରୁଭୟୋର୍ମେଦ୍ୟ ତପ୍ତନାରାଚସନ୍ନିଭମ୍ ।
ଉପଶୃଣ୍ଵଂତୁ ମେ ସର୍ଵେ ସାକ୍ଷିଭୂତା ଵନେଚରାଃ ॥ 31 ॥
ନ୍ୟାୟଵାଦୀ ୟଥାନ୍ୟାୟମୁକ୍ତୋଽହଂ ପରୁଷଂ ତ୍ଵୟା ।
ଧିକ୍ତ୍ଵାମଦ୍ୟ ପ୍ରଣଶ୍ୟ ତ୍ଵଂ ୟନ୍ମାମେଵଂ ଵିଶଂକସେ ।
ସ୍ତ୍ରୀତ୍ଵଲଦୁଷ୍ଟଂ ସ୍ଵଭାଵେନ ଗୁରୁଵାକ୍ୟେ ଵ୍ୟଵସ୍ଥିତମ୍ ॥ 32 ॥
ଗମିଷ୍ୟେ ୟତ୍ର କାକୁତ୍ସ୍ଥ ସ୍ଵସ୍ତି ତେଽସ୍ତୁ ଵରାନନେ ॥ 33 ॥
ରକ୍ଷଂତୁ ତ୍ଵାଂ ଵିଶାଲାକ୍ଷି ସମଗ୍ରା ଵନଦେଵତାଃ ।
ନିମିତ୍ତାନି ଚ ଘୋରାଣି ୟାନି ପ୍ରାଦୁର୍ଭଵଂତି ମେ ॥ 34 ॥
ଅପି ତ୍ଵାଂ ସହ ରାମେଣ ପଶ୍ୟେୟଂ ପୁନରାଗତଃ ।
ନ ଵେତ୍ୟେତନ୍ନ ଜାନାମି ଵୈଦେହି ଜନକାତ୍ମଜେ ॥ 35 ॥
ଲକ୍ଷ୍ମଣେନୈଵମୁକ୍ତା ସା ରୁଦଂତୀ ଜନକାତ୍ମଜା ।
ପ୍ରତ୍ୟୁଵାଚ ତତୋ ଵାକ୍ୟଂ ତୀଵ୍ରଂ ବାଷ୍ପପରିପ୍ଲୁତା ॥ 36 ॥
ଗୋଦାଵରୀଂ ପ୍ରଵେକ୍ଷ୍ୟାମି ଵିନା ରାମେଣ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ।
ଅବଂଧିଷ୍ୟେଽଥଵା ତ୍ୟକ୍ଷ୍ୟେ ଵିଷମେ ଦେହମାତ୍ମନଃ ॥ 37 ॥
ପିବାମ୍ୟହଂ ଵିଷଂ ତୀକ୍ଷ୍ଣଂ ପ୍ରଵେକ୍ଷ୍ୟାମି ହୁତାଶନମ୍ ।
ନ ତ୍ଵହଂ ରାଘଵାଦନ୍ୟଂ ପଦାପି ପୁରୁଷଂ ସ୍ପୃଶେ ॥ 38 ॥
ଇତି ଲକ୍ଷ୍ମଣମାକ୍ରୁଶ୍ୟ ସୀତା ଦୁଃଖସମନ୍ଵିତା ।
ପାଣିଭ୍ୟାଂ ରୁଦତୀ ଦୁଃଖାଦୁଦରଂ ପ୍ରଜଘାନ ହ ॥ 39 ॥
ତାମାର୍ତରୂପାଂ ଵିମନା ରୁଦଂତୀଂ ସୌମିତ୍ରିରାଲୋକ୍ୟ ଵିଶାଲନେତ୍ରାମ୍ ।
ଆଶ୍ଵାସୟାମାସ ନ ଚୈଵ ଭର୍ତୁ ସ୍ତଂ ଭ୍ରାତରଂକିଂଚିଦୁଵାଚ ସୀତା ॥ 40 ॥
ତତସ୍ତୁ ସୀତାମଭିଵାଦ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ କୃତାଂଜଲିଃ କିଂଚିଦଭିପ୍ରଣମ୍ୟ ଚ ।
ଅନ୍ଵୀକ୍ଷମାଣୋ ବହୁଶଶ୍ଚ ମୈଥିଲୀଂ ଜଗାମ ରାମସ୍ୟ ସମୀପମାତ୍ମଵାନ୍ ॥ 41 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ଅରଣ୍ୟକାଂଡେ ପଂଚଚତ୍ଵାରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
