View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |
This document is in romanized sanskrit according to IAST standard.

VR 4.29 Kishkindha Kanda - Sarga 29

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē kiṣkindhākāṇḍam ।
atha ēkōnatriṃśassargaḥ ।

samīkṣya vimalaṃ vyōma gatavidyudvalāhakam ।
sārasākulasaṅghuṣṭaṃ ramyajyōtsnānulēpanam ॥ 1 ॥

samṛddhārthaṃ cha sugrīvaṃ mandadharmārthasaṅgraham ।
atyarthamasatāṃ mārgamēkāntagatamānasam ॥ 2 ॥

nirvṛttakāryaṃ siddhārthaṃ pramadābhirataṃ sadā ।
prāptavantamabhiprētānsarvānēva manōrathān ॥ 3 ॥

svāṃ cha patnīmabhiprētāṃ tārāṃ chāpi samīpsitām ।
viharantamahōrātraṃ kṛtārthaṃ vigatajvaram ॥ 4 ॥

krīḍantamiva dēvēśaṃ nandanē'psarasāṃ gaṇaiḥ ।
mantriṣu nyastakāryaṃ cha mantriṇāmanavēkṣakam ॥ 5 ॥

utsannarājyasandēśaṃ kāmavṛttamavasthitam ।
niśchitārthō'rthatattvajñaḥ kāladharmaviśēṣavit ॥ 6 ॥

prasādya vākyairmadhurairhētumadbhirmanōramaiḥ ।
vākyavidvākya tattvajñaṃ harīśaṃ mārutātmajaḥ ॥ 7 ॥

hitaṃ tattvaṃ cha pathyaṃ cha sāmadharmārthanītimat ।
praṇayaprītisaṃyuktaṃ viśvāsakṛtaniśchayam ।
harīśvaramupāgamya hanūmānvākyamabravīt ॥ 8 ॥

rājyaṃ prāptaṃ yaśaśchaiva kaulī śrīrabhivardhitā ।
mitrāṇāṃ saṅgrahaśśēṣastaṃ bhavānkartumarhati ॥ 9 ॥

yō hi mitrēṣu kālajñassatataṃ sādhu vartatē ॥ 10 ॥

tasya rājyaṃ cha kīrtiścha pratāpaśchābhi vardhatē ।
yasya kōśaścha daṇḍaścha mitrāṇyātmā cha bhūmipa ॥ 11 ॥

samavētāni sarvāṇi sa rājyaṃ mahadaśnutē ।
tadbhavānvṛttasampannaḥ sthitaḥ pathi niratyayē ॥ 12 ॥

mitrārthamabhinītārthaṃ yathāvatkartumarhati ।
santyajya sarvakarmāṇi mitrārthē yō'nuvartatē ॥ 13 ॥

sambhramāddhi kṛtōtsāhassō'narthairnāvarudhyatē ।
yastu kālavyatītēṣu mitrakāryēṣu vartatē ॥ 14 ॥

sa kṛtvā mahatō'pyarthānna mitrārthēna yujyatē ।
yadidaṃ mitrakāryaṃ vīra nōmitrakāryamarindama ॥ 15 ॥

kriyatāṃ rāghavasyaitadvaidēhyāḥ parimārgaṇam ।
tadidaṃ vīra kāryaṃ tē kālātītamarindama ॥ 16 ॥

na cha kālamatītaṃ tē nivēdayati kālavit ।
tvaramāṇō'pi sanprājñastava rājanvaśānugaḥ ॥ 17 ॥

kulasya hētuḥ sphītasya dīrghabandhuścha rāghavaḥ ।
apramēyaprabhāvaścha svayaṃ chāpratimō guṇaiḥ ॥ 18 ॥

tasya tvaṃ kuru vai kāryaṃ pūrvaṃ tēna kṛtaṃ tava ।
harīśvara kapiśrēṣṭhānājñāpayitumarhasi ॥ 19 ॥

na hi tāvadbhavētkālō vyatītaśchōdanādṛtē ।
chōditasya hi kāryasya bhavētkālavyatikramaḥ ॥ 20 ॥

akarturapi kāryasya bhavānkartā harīśvara kiṃ punaḥ pratikartustē rājyēna cha dhanēna cha ॥ 21 ॥

śaktimānapivikrāntō vānararkṣagaṇēśvara ।
kartuṃ dāśarathēḥ prītimājñāyāṃ kinna sajjasē ॥ 22 ॥

kāmaṃ khalu śaraiśśaktassurāsuramahōragān ।
vaśē dāśarathiḥ kartuṃ tvatpratijñāṃ hi kāṅkṣatē ॥ 23 ॥

prāṇatyāgāviśaṅkēna kṛtaṃ tēna tavapriyam ।
tasya mārgāma vaidēhīṃ pṛthivyāmapi chāmbarē ॥ 24 ॥

dēvadānava gandharvā nasurāssamarudgaṇāḥ ।
na cha yakṣā bhayaṃ tasya kuryuḥ kimuta rākṣasāḥ ॥ 25 ॥

tadēvaṃ śaktiyuktasya pūrvaṃ priyakṛtastava ।
rāmasyārhasi piṅgēśa kartuṃ sarvātmanā priyam ॥ 26 ॥

nādhastādavanau nāpsu gatirnōpari chāmbarē ।
kasyachitsajjatē'smākaṃ kapīśvara tavājñayā ॥ 27 ॥

tadājñāpaya kaḥ kiṃ tē kutō vāpi vyavasyatu ।
harayō'hyapradhṛṣyāstē santi kōṭyagratō'nagha ॥ 28 ॥

tasya tadvachanaṃ śrutvā kālē sādhu nivēdanam ।
sugrīvassattvasampannaśchakāra matimuttamām ॥ 29 ॥

sa sandidēśābhimataṃ nīlaṃ nityakṛtōdyamam ।
dikṣu sarvāsu sarvēṣāṃ sainyānāmupasaṅgrahē ॥ 30 ॥

yathā sēnā samagrā mē yūthapālāścha sarvaśaḥ ।
samāgachChantyasaṅgēna sēnāgrāṇi tathā kuru ॥ 31 ॥

yē tvantapālāḥ plavagāśśīghragā vyavasāyinaḥ ।
samānayantu tē sainyaṃ tvaritāśśāsanānmama ॥ 32 ॥

svayaṃ chānantaraṃ sainyaṃ bhavānēvānupaśyatu ।
tripañcharātrādūrdhvaṃ yaḥ prāpnuyānnēha vānaraḥ ।
tasya prāṇāntikō daṇḍō nātra kāryā vichāraṇā ॥ 33 ॥

harīṃścha vṛddhānupayātu sāṅgadō bhavānmamājñāmadhikṛtya niśchitām ।
iti vyavasthāṃ haripuṅgavēśvarō vidhāya vēśma pravivēśa vīryavān ॥ 34 ॥

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē kiṣkindhākāṇḍē ēkōnatriṃśassargaḥ ॥




Browse Related Categories: