ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ସୁଂଦରକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ଦଶମସ୍ସର୍ଗଃ ।
ତତ୍ର ଦିଵ୍ୟୋପମଂ ମୁଖ୍ୟଂ ସ୍ଫାଟିକଂ ରତ୍ନଭୂଷିତମ୍ ।
ଅଵେକ୍ଷମାଣୋ ହନୁମାନ୍ ଦଦର୍ଶ ଶୟନାସନମ୍ ॥ 1 ॥
ଦାଂତକାଂଚନଚିତ୍ରାଂଗୈର୍ଵୈଡୂର୍ୟୈଶ୍ଚ ଵରାସନୈଃ ।
ମହାର୍ହାସ୍ତରଣୋପେତୈରୁପପନ୍ନଂ ମହାଧନୈଃ ॥ 2 ॥
ତସ୍ୟ ଚୈକତମେ ଦେଶେ ସୋଽଗ୍ୟ୍ରମାଲାଵିଭୂଷିତମ୍ ।
ଦଦର୍ଶ ପାଂଡୁରଂ ଛତ୍ରଂ ତାରାଧିପତିସନ୍ନିଭମ୍ ॥ 3 ॥
ଜାତରୂପପରିକ୍ଷିପ୍ତଂ ଚିତ୍ରଭାନୁସମପ୍ରଭମ୍ ।
ଅଶୋକମାଲାଵିତତଂ ଦଦର୍ଶ ପରମାସନମ୍ ॥ 4 ॥
ଵାଲଵ୍ୟଜନହସ୍ତାଭିର୍ଵୀଜ୍ୟମାନଂ ସମଂତତଃ ।
ଗଂଧୈଶ୍ଚ ଵିଵିଧୈର୍ଜୁଷ୍ଟଂ ଵରଧୂପେନ ଧୂପିତମ୍ ॥ 5 ॥
ପରମାସ୍ତରଣାସ୍ତୀର୍ଣମାଵିକାଜିନସଂଵୃତମ୍ ।
ଦାମଭିର୍ଵରମାଲ୍ୟାନାଂ ସମଂତାଦୁପଶୋଭିତମ୍ ॥ 6 ॥
ତସ୍ମିନ୍ ଜୀମୂତସଂକାଶଂ ପ୍ରଦୀପ୍ତୋତ୍ତମକୁଂଡଲମ୍ ।
ଲୋହିତାକ୍ଷଂ ମହାବାହୁଂ ମହାରଜତଵାସସମ୍ ॥ 7 ॥
ଲୋହିତେନାନୁଲିପ୍ତାଂଗଂ ଚଂଦନେନ ସୁଗଂଧିନା ।
ସଂଧ୍ୟାରକ୍ତମିଵାକାଶେ ତୋୟଦଂ ସତଟିଦ୍ଗଣମ୍ ॥ 8 ॥
ଵୃତମାଭରଣୈର୍ଦିଵ୍ୟୈଃ ସୁରୂପଂ କାମରୂପିଣମ୍ ।
ସଵୃକ୍ଷଵନଗୁଲ୍ମାଢ୍ୟଂ ପ୍ରସୁପ୍ତମିଵ ମଂଦରମ୍ ॥ 9 ॥
କ୍ରୀଡିତ୍ଵୋପରତଂ ରାତ୍ରୌ ଵରାଭରଣଭୂଷିତମ୍ ।
ପ୍ରିୟଂ ରାକ୍ଷସକନ୍ୟାନାଂ ରାକ୍ଷସାନାଂ ସୁଖାଵହମ୍ ॥ 10 ॥
ପୀତ୍ଵାଽପ୍ୟୁପରତଂ ଚାପି ଦଦର୍ଶ ସ ମହାକପିଃ ।
ଭାସ୍ଵରେ ଶୟନେ ଵୀରଂ ପ୍ରସୁପ୍ତଂ ରାକ୍ଷସାଧିପମ୍ ॥ 11 ॥
ନିଃଶ୍ଵସଂତଂ ୟଥା ନାଗଂ ରାଵଣଂ ଵାନରର୍ଷଭଃ ।
ଆସାଦ୍ୟ ପରମୋଦ୍ଵିଗ୍ନସ୍ସୋପାସର୍ପତ୍ସୁଭୀତଵତ୍ ॥ 12 ॥
ଅଥାଽଽରୋହଣମାସାଦ୍ୟ ଵେଦିକାଽଂତରମାଶ୍ରିତଃ ।
ସୁପ୍ତଂ ରାକ୍ଷସଶାର୍ଦୂଲଂ ପ୍ରେକ୍ଷତେ ସ୍ମ ମହାକପିଃ ॥ 13 ॥
ଶୁଶୁଭେ ରାକ୍ଷସେଂଦ୍ରସ୍ୟ ସ୍ଵପତଃ ଶୟନୋତ୍ତମମ୍ ।
ଗଂଧହସ୍ତିନି ସଂଵିଷ୍ଟେ ୟଥା ପ୍ରସ୍ରଵଣଂ ମହତ୍ ॥ 14 ॥
କାଂଚନାଂଗଦସନ୍ନଧ୍ଦୈ ଚ ଦଦର୍ଶ ସ ମହାତ୍ମନଃ ।
ଵିକ୍ଷିପ୍ତୌ ରାକ୍ଷସେଂଦ୍ରସ୍ୟ ଭୁଜାଵିଂଦ୍ରଧ୍ଵଜୋପମୌ ॥ 15 ॥
ଐରାଵତଵିଷାଣାଗ୍ରୈରାପୀଡନକୃତଵ୍ରଣୌ ।
ଵଜ୍ରୋଲ୍ଲିଖିତପୀନାଂସୌ ଵିଷ୍ଣୁଚକ୍ରପରିକ୍ଷତୌ ॥ 16 ॥
ପୀନୌ ସମସୁଜାତାଂସୌ ସଂଗତୌ ବଲସଂୟୁତୌ ।
ସୁଲକ୍ଷଣନଖାଂଗୁଷ୍ଠା ସ୍ଵଂଗୁଲୀତଲଲକ୍ଷିତୌ ॥ 17 ॥
ସଂହତୌ ପରିଘାକାରୌ ଵୃତ୍ତୌ କରିକରୋପମୌ ।
ଵିକ୍ଷିପ୍ତୌ ଶୟନେ ଶୁଭ୍ରେ ପଂଚଶୀର୍ଷାଵିଵୋରଗୌ ॥ 18 ॥
ଶଶକ୍ଷତଜକଲ୍ପେନ ସୁଶୀତେନ ସୁଗଂଧିନା ।
ଚଂଦନେନ ପରାର୍ଧ୍ୟେନ ସ୍ଵନୁଲିପ୍ତୌ ସ୍ଵଲଂକୃତୌ ॥ 19 ॥
ଉତ୍ତମସ୍ତ୍ରୀଵିମୃଦିତୌ ଗଂଧୋତ୍ତମନିଷେଵିତୌ ।
ୟକ୍ଷପନ୍ନଗଗଂଧର୍ଵଦେଵଦାନଵରାଵିଣୌ ॥ 20 ॥
ଦଦର୍ଶ ସ କପିସ୍ତତ୍ର ବାହୂ ଶୟନସଂସ୍ଥିତୌ ।
ମଂଦରସ୍ୟାଂତରେ ସୁପ୍ତୌ ମହାହୀ ରୁଷିତାଵିଵ ॥ 21 ॥
ତାଭ୍ୟାଂ ସ ପରିପୂର୍ଣାଭ୍ୟାଂ ଭୁଜାଭ୍ୟାଂ ରାକ୍ଷସେଶ୍ଵରଃ ।
ଶୁଶୁଭେଽଚଲସଂକାଶଃ ଶୃଂଗାଭ୍ୟାମିଵ ମଂଦରଃ ॥ 22 ॥
ଚୂତପୁନ୍ନାଗସୁରଭିର୍ଵକୁଲୋତ୍ତମସଂୟୁତଃ ।
ମୃଷ୍ଟାନ୍ନରସସଂୟୁକ୍ତଃ ପାନଗଂଧପୁରସ୍କୃତଃ ॥ 23 ॥
ତସ୍ୟ ରାକ୍ଷସସିଂହସ୍ୟ ନିଶ୍ଚକ୍ରାମ ମହାମୁଖାତ୍ ।
ଶୟାନସ୍ୟ ଵିନିଃଶ୍ଵାସଃ ପୂରୟନ୍ନିଵ ତଦ୍ ଗୃହମ୍ ॥ 24 ॥
ମୁକ୍ତାମଣିଵିଚିତ୍ରେଣ କାଂଚନେନ ଵିରାଜିତମ୍ ।
ମକୁଟେନାପଵୃତ୍ତେନ କୁଂଡଲୋଜ୍ଵଲିତାନନମ୍ ॥ 25 ॥
ରକ୍ତଚଂଦନଦିଗ୍ଧେନ ତଥା ହାରେଣ ଶୋଭିନା ।
ପୀନାୟତଵିଶାଲେନ ଵକ୍ଷସାଽଭିଵିରାଜିତମ୍ ॥ 26 ॥
ପାଂଡରେଣାପଵିଦ୍ଧେନ କ୍ଷୌମେଣ କ୍ଷତଜେକ୍ଷଣମ୍ ।
ମହାର୍ହେଣ ସୁସଂଵୀତଂ ପୀତେନୋତ୍ତମଵାସସା ॥ 27 ॥
ମାଷରାଶିପ୍ରତୀକାଶଂ ନିଶ୍ଶ୍ଵସଂତଂ ଭୁଜଂଗଵତ୍ ।
ଗାଂଗେ ମହତି ତୋୟାଂତେ ପ୍ରସୁପ୍ତମିଵ କୁଂଜରମ୍ ॥ 28 ॥
ଚତୁର୍ଭିଃ କାଂଚନୈର୍ଦୀପୈଦ୍ଧୀପ୍ୟମାନଚତୁର୍ଦିଶମ୍ ।
ପ୍ରକାଶୀକୃତସର୍ଵାଂଗଂ ମେଘଂ ଵିଦ୍ୟୁଦ୍ଗଣୈରିଵ ॥ 29 ॥
ପାଦମୂଲଗତାଶ୍ଚାପି ଦଦର୍ଶ ସୁମହାତ୍ମନଃ ।
ପତ୍ନୀଃ ସ ପ୍ରିୟଭାର୍ୟସ୍ୟ ତସ୍ୟ ରକ୍ଷଃପତେର୍ଗୃହେ ॥ 30 ॥
ଶଶିପ୍ରକାଶଵଦନାଶ୍ଚାରୁକୁଂଡଲଭୂଷିତାଃ ।
ଅମ୍ଲାନମାଲ୍ୟାଭରଣା ଦଦର୍ଶ ହରିୟୂଥପଃ ॥ 31 ॥
ନୃତ୍ତଵାଦିତ୍ରକୁଶଲା ରାକ୍ଷସେଂଦ୍ରଭୁଜାଂକଗାଃ ।
ଵରାଭରଣଧାରିଣ୍ୟୋ ନିଷଣ୍ଣା ଦଦୃଶେ ହରିଃ ॥ 32 ॥
ଵଜ୍ରଵୈଡୂର୍ୟଗର୍ଭାଣି ଶ୍ରଵଣାଂତେଷୁ ୟୋଷିତାମ୍ ।
ଦଦର୍ଶ ତାପନୀୟାନି କୁଂଡଲାନ୍ୟଂଗଦାନି ଚ ॥ 33 ॥
ତାସାଂ ଚଂଦ୍ରୋପମୈର୍ଵକ୍ତ୍ରୈଶ୍ଶୁଭୈର୍ଲଲିତକୁଂଡଲୈଃ ।
ଵିରରାଜ ଵିମାନଂ ତନ୍ନଭସ୍ତାରାଗଣୈରିଵ ॥ 34 ॥
ମଦଵ୍ୟାୟାମଖିନ୍ନାସ୍ତା ରାକ୍ଷସେଂଦ୍ରସ୍ୟ ୟୋଷିତଃ ।
ତେଷୁ ତେଷ୍ଵଵକାଶେଷୁ ପ୍ରସୁପ୍ତାସ୍ତନୁମଧ୍ୟମାଃ ॥ 35 ॥
ଅଂଗହାରୈସ୍ତଥୈଵାନ୍ୟା କୋମଲୈର୍ନୃତ୍ତଶାଲିନୀ ।
ଵିନ୍ୟସ୍ତଶୁଭସର୍ଵାଂଗୀ ପ୍ରସୁପ୍ତା ଵରଵର୍ଣିନୀ ॥ 36 ॥
କାଚିଦ୍ଵୀଣାଂ ପରିଷ୍ଵଜ୍ୟ ପ୍ରସୁପ୍ତା ସଂପ୍ରକାଶତେ ।
ମହାନଦୀପ୍ରକୀର୍ଣେଵ ନଲିନୀ ପୋତମାଶ୍ରିତା ॥ 37 ॥
ଅନ୍ୟା କକ୍ଷଗତେନୈଵ ମଡ୍ଡୁକେନାସିତେକ୍ଷଣା ।
ପ୍ରସୁପ୍ତା ଭାମିନୀ ଭାତି ବାଲପୁତ୍ରେଵ ଵତ୍ସଲା ॥ 38 ॥
ପଟହଂ ଚାରୁସର୍ଵାଂଗୀ ପୀଡ୍ୟ ଶେତେ ଶୁଭସ୍ତନୀ ।
ଚିରସ୍ୟ ରମଣଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ପରିଷ୍ଵଜ୍ୟେଵ ଭାମିନୀ ॥ 39 ॥
କାଚିଦ୍ଵଂଶଂ ପରିଷ୍ଵଜ୍ୟ ସୁପ୍ତା କମଲଲୋଚନା ।
ରହଃ ପ୍ରିୟତମଂ ଗୃହ୍ୟ ସକାମେଵ ଚ କାମିନୀ ॥ 40 ॥
ଵିପଂଚୀଂ ପରିଗୃହ୍ୟାନ୍ୟା ନିୟତା ନୃତ୍ତଶାଲିନୀ ।
ନିଦ୍ରାଵଶମନୁପ୍ରାପ୍ତା ସହ କାଂତେଵ ଭାମିନୀ ॥ 41 ॥
ଅନ୍ୟା କନକସଂକାଶୈର୍ମୃଦୁପୀନୈର୍ମନୋରମୈଃ ।
ମୃଦଂଗଂ ପରିପୀଡ୍ୟାଂଗୈଃ ପ୍ରସୁପ୍ତା ମତ୍ତଲୋଚନା ॥ 42 ॥
ଭୁଜପାର୍ଶ୍ଵାଂତରସ୍ଥେନ କକ୍ଷଗେନ କୃଶୋଦରୀ ।
ପଣଵେଵ ସହାନିଂଦ୍ୟା ସୁପ୍ତା ମଦକୃତଶ୍ରମା ॥ 43 ॥
ଡିଂଡିମଂ ପରିଗୃହ୍ୟାନ୍ୟା ତଥୈଵାସକ୍ତଡିଂଡିମା ।
ପ୍ରସୁପ୍ତା ତରୁଣଂ ଵତ୍ସମୁପଗୂହ୍ୟେଵ ଭାମିନୀ ॥ 44 ॥
କାଚିଦାଡଂବରଂ ନାରୀ ଭୁଜସଂୟୋଗପୀଡିତମ୍ ।
କୃତ୍ଵା କମଲପତ୍ରାକ୍ଷୀ ପ୍ରସୁପ୍ତା ମଦମୋହିତା ॥ 45 ॥
କଲଶୀମପଵିଧ୍ୟାନ୍ୟା ପ୍ରସୁପ୍ତା ଭାତି ଭାମିନୀ ।
ଵସଂତେ ପୁଷ୍ପଶବଲା ମାଲେଵ ପରିମାର୍ଜିତା ॥ 46 ॥
ପାଣିଭ୍ୟାଂ ଚ କୁଚୌ କାଚିତ୍ସୁଵର୍ଣକଲଶୋପମୌ ।
ଉପଗୂହ୍ୟାବଲା ସୁପ୍ତା ନିଦ୍ରାବଲପରାଜିତା ॥ 47 ॥
ଅନ୍ୟା କମଲପତ୍ରାକ୍ଷୀ ପୂର୍ଣେଂଦୁସଦୃଶାନନା ।
ଅନ୍ୟାମାଲିଂଗ୍ୟ ସୁଶ୍ରୋଣୀଂ ପ୍ରସୁପ୍ତା ମଦଵିହ୍ଵଲା ॥ 48 ॥
ଆତୋଦ୍ୟାନି ଵିଚିତ୍ରାଣି ପରିଷ୍ଵଜ୍ୟ ଵରସ୍ତ୍ରିୟଃ ।
ନିପୀଡ୍ୟ ଚ କୁଚୈସ୍ସୁପ୍ତା କାମିନ୍ୟଃ କାମୁକାନିଵ ॥ 49 ॥
ତାସାମେକାଂତଵିନ୍ୟସ୍ତେ ଶୟାନାଂ ଶୟନେ ଶୁଭେ ।
ଦଦର୍ଶ ରୂପସଂପନ୍ନାମପରାଂ ସ କପିଃ ସ୍ତ୍ରିୟମ୍ ॥ 50 ॥
ମୁକ୍ତାମଣିସମାୟୁକ୍ତୈର୍ଭୂଷଣୈଃ ସୁଵିଭୂଷିତାମ୍ ।
ଵିଭୂଷୟଂତୀମିଵ ତତ୍ସ୍ଵଶ୍ରିୟା ଭଵନୋତ୍ତମମ୍ ॥ 51 ॥
ଗୌରୀଂ କନକଵର୍ଣାଭାମିଷ୍ଟାମଂତଃ ପୁରେଶ୍ଵରୀମ୍ ।
କପିର୍ମଂଦୋଦରୀଂ ତତ୍ର ଶୟାନାଂ ଚାରୁରୂପିଣୀମ୍ ॥ 52 ॥
ସ ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହାବାହୁର୍ଭୂଷିତାଂ ମାରୁତାତ୍ମଜଃ ।
ତର୍କୟାମାସ ସୀତେତି ରୂପୟୌଵନସଂପଦା ॥ 53 ॥
ହର୍ଷେଣ ମହତା ୟୁକ୍ତୋ ନନଂଦ ହରିୟୂଥପଃ ।
ଆସ୍ଫୋଟୟାମାସ ଚୁଚୁଂବ ପୁଚ୍ଛଂ ନନଂଦ ଚିକ୍ରୀଡ ଜଗୌ ଜଗାମ ।
ସ୍ତଂଭାନରୋହନ୍ନିପପାତ ଭୂମୌ ନିଦର୍ଶୟନ୍ ସ୍ଵାଂ ପ୍ରକୃତିଂ କପୀନାମ୍ ॥ 54 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ସୁଂଦରକାଂଡେ ଦଶମସ୍ସର୍ଗଃ ॥
