શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે સુંદરકાંડમ્ ।
અથ દશમસ્સર્ગઃ ।
તત્ર દિવ્યોપમં મુખ્યં સ્ફાટિકં રત્નભૂષિતમ્ ।
અવેક્ષમાણો હનુમાન્ દદર્શ શયનાસનમ્ ॥ 1 ॥
દાંતકાંચનચિત્રાંગૈર્વૈડૂર્યૈશ્ચ વરાસનૈઃ ।
મહાર્હાસ્તરણોપેતૈરુપપન્નં મહાધનૈઃ ॥ 2 ॥
તસ્ય ચૈકતમે દેશે સોઽગ્ય્રમાલાવિભૂષિતમ્ ।
દદર્શ પાંડુરં છત્રં તારાધિપતિસન્નિભમ્ ॥ 3 ॥
જાતરૂપપરિક્ષિપ્તં ચિત્રભાનુસમપ્રભમ્ ।
અશોકમાલાવિતતં દદર્શ પરમાસનમ્ ॥ 4 ॥
વાલવ્યજનહસ્તાભિર્વીજ્યમાનં સમંતતઃ ।
ગંધૈશ્ચ વિવિધૈર્જુષ્ટં વરધૂપેન ધૂપિતમ્ ॥ 5 ॥
પરમાસ્તરણાસ્તીર્ણમાવિકાજિનસંવૃતમ્ ।
દામભિર્વરમાલ્યાનાં સમંતાદુપશોભિતમ્ ॥ 6 ॥
તસ્મિન્ જીમૂતસંકાશં પ્રદીપ્તોત્તમકુંડલમ્ ।
લોહિતાક્ષં મહાબાહું મહારજતવાસસમ્ ॥ 7 ॥
લોહિતેનાનુલિપ્તાંગં ચંદનેન સુગંધિના ।
સંધ્યારક્તમિવાકાશે તોયદં સતટિદ્ગણમ્ ॥ 8 ॥
વૃતમાભરણૈર્દિવ્યૈઃ સુરૂપં કામરૂપિણમ્ ।
સવૃક્ષવનગુલ્માઢ્યં પ્રસુપ્તમિવ મંદરમ્ ॥ 9 ॥
ક્રીડિત્વોપરતં રાત્રૌ વરાભરણભૂષિતમ્ ।
પ્રિયં રાક્ષસકન્યાનાં રાક્ષસાનાં સુખાવહમ્ ॥ 10 ॥
પીત્વાઽપ્યુપરતં ચાપિ દદર્શ સ મહાકપિઃ ।
ભાસ્વરે શયને વીરં પ્રસુપ્તં રાક્ષસાધિપમ્ ॥ 11 ॥
નિઃશ્વસંતં યથા નાગં રાવણં વાનરર્ષભઃ ।
આસાદ્ય પરમોદ્વિગ્નસ્સોપાસર્પત્સુભીતવત્ ॥ 12 ॥
અથાઽઽરોહણમાસાદ્ય વેદિકાઽંતરમાશ્રિતઃ ।
સુપ્તં રાક્ષસશાર્દૂલં પ્રેક્ષતે સ્મ મહાકપિઃ ॥ 13 ॥
શુશુભે રાક્ષસેંદ્રસ્ય સ્વપતઃ શયનોત્તમમ્ ।
ગંધહસ્તિનિ સંવિષ્ટે યથા પ્રસ્રવણં મહત્ ॥ 14 ॥
કાંચનાંગદસન્નધ્દૈ ચ દદર્શ સ મહાત્મનઃ ।
વિક્ષિપ્તૌ રાક્ષસેંદ્રસ્ય ભુજાવિંદ્રધ્વજોપમૌ ॥ 15 ॥
ઐરાવતવિષાણાગ્રૈરાપીડનકૃતવ્રણૌ ।
વજ્રોલ્લિખિતપીનાંસૌ વિષ્ણુચક્રપરિક્ષતૌ ॥ 16 ॥
પીનૌ સમસુજાતાંસૌ સંગતૌ બલસંયુતૌ ।
સુલક્ષણનખાંગુષ્ઠા સ્વંગુલીતલલક્ષિતૌ ॥ 17 ॥
સંહતૌ પરિઘાકારૌ વૃત્તૌ કરિકરોપમૌ ।
વિક્ષિપ્તૌ શયને શુભ્રે પંચશીર્ષાવિવોરગૌ ॥ 18 ॥
શશક્ષતજકલ્પેન સુશીતેન સુગંધિના ।
ચંદનેન પરાર્ધ્યેન સ્વનુલિપ્તૌ સ્વલંકૃતૌ ॥ 19 ॥
ઉત્તમસ્ત્રીવિમૃદિતૌ ગંધોત્તમનિષેવિતૌ ।
યક્ષપન્નગગંધર્વદેવદાનવરાવિણૌ ॥ 20 ॥
દદર્શ સ કપિસ્તત્ર બાહૂ શયનસંસ્થિતૌ ।
મંદરસ્યાંતરે સુપ્તૌ મહાહી રુષિતાવિવ ॥ 21 ॥
તાભ્યાં સ પરિપૂર્ણાભ્યાં ભુજાભ્યાં રાક્ષસેશ્વરઃ ।
શુશુભેઽચલસંકાશઃ શૃંગાભ્યામિવ મંદરઃ ॥ 22 ॥
ચૂતપુન્નાગસુરભિર્વકુલોત્તમસંયુતઃ ।
મૃષ્ટાન્નરસસંયુક્તઃ પાનગંધપુરસ્કૃતઃ ॥ 23 ॥
તસ્ય રાક્ષસસિંહસ્ય નિશ્ચક્રામ મહામુખાત્ ।
શયાનસ્ય વિનિઃશ્વાસઃ પૂરયન્નિવ તદ્ ગૃહમ્ ॥ 24 ॥
મુક્તામણિવિચિત્રેણ કાંચનેન વિરાજિતમ્ ।
મકુટેનાપવૃત્તેન કુંડલોજ્વલિતાનનમ્ ॥ 25 ॥
રક્તચંદનદિગ્ધેન તથા હારેણ શોભિના ।
પીનાયતવિશાલેન વક્ષસાઽભિવિરાજિતમ્ ॥ 26 ॥
પાંડરેણાપવિદ્ધેન ક્ષૌમેણ ક્ષતજેક્ષણમ્ ।
મહાર્હેણ સુસંવીતં પીતેનોત્તમવાસસા ॥ 27 ॥
માષરાશિપ્રતીકાશં નિશ્શ્વસંતં ભુજંગવત્ ।
ગાંગે મહતિ તોયાંતે પ્રસુપ્તમિવ કુંજરમ્ ॥ 28 ॥
ચતુર્ભિઃ કાંચનૈર્દીપૈદ્ધીપ્યમાનચતુર્દિશમ્ ।
પ્રકાશીકૃતસર્વાંગં મેઘં વિદ્યુદ્ગણૈરિવ ॥ 29 ॥
પાદમૂલગતાશ્ચાપિ દદર્શ સુમહાત્મનઃ ।
પત્નીઃ સ પ્રિયભાર્યસ્ય તસ્ય રક્ષઃપતેર્ગૃહે ॥ 30 ॥
શશિપ્રકાશવદનાશ્ચારુકુંડલભૂષિતાઃ ।
અમ્લાનમાલ્યાભરણા દદર્શ હરિયૂથપઃ ॥ 31 ॥
નૃત્તવાદિત્રકુશલા રાક્ષસેંદ્રભુજાંકગાઃ ।
વરાભરણધારિણ્યો નિષણ્ણા દદૃશે હરિઃ ॥ 32 ॥
વજ્રવૈડૂર્યગર્ભાણિ શ્રવણાંતેષુ યોષિતામ્ ।
દદર્શ તાપનીયાનિ કુંડલાન્યંગદાનિ ચ ॥ 33 ॥
તાસાં ચંદ્રોપમૈર્વક્ત્રૈશ્શુભૈર્લલિતકુંડલૈઃ ।
વિરરાજ વિમાનં તન્નભસ્તારાગણૈરિવ ॥ 34 ॥
મદવ્યાયામખિન્નાસ્તા રાક્ષસેંદ્રસ્ય યોષિતઃ ।
તેષુ તેષ્વવકાશેષુ પ્રસુપ્તાસ્તનુમધ્યમાઃ ॥ 35 ॥
અંગહારૈસ્તથૈવાન્યા કોમલૈર્નૃત્તશાલિની ।
વિન્યસ્તશુભસર્વાંગી પ્રસુપ્તા વરવર્ણિની ॥ 36 ॥
કાચિદ્વીણાં પરિષ્વજ્ય પ્રસુપ્તા સંપ્રકાશતે ।
મહાનદીપ્રકીર્ણેવ નલિની પોતમાશ્રિતા ॥ 37 ॥
અન્યા કક્ષગતેનૈવ મડ્ડુકેનાસિતેક્ષણા ।
પ્રસુપ્તા ભામિની ભાતિ બાલપુત્રેવ વત્સલા ॥ 38 ॥
પટહં ચારુસર્વાંગી પીડ્ય શેતે શુભસ્તની ।
ચિરસ્ય રમણં લબ્ધ્વા પરિષ્વજ્યેવ ભામિની ॥ 39 ॥
કાચિદ્વંશં પરિષ્વજ્ય સુપ્તા કમલલોચના ।
રહઃ પ્રિયતમં ગૃહ્ય સકામેવ ચ કામિની ॥ 40 ॥
વિપંચીં પરિગૃહ્યાન્યા નિયતા નૃત્તશાલિની ।
નિદ્રાવશમનુપ્રાપ્તા સહ કાંતેવ ભામિની ॥ 41 ॥
અન્યા કનકસંકાશૈર્મૃદુપીનૈર્મનોરમૈઃ ।
મૃદંગં પરિપીડ્યાંગૈઃ પ્રસુપ્તા મત્તલોચના ॥ 42 ॥
ભુજપાર્શ્વાંતરસ્થેન કક્ષગેન કૃશોદરી ।
પણવેવ સહાનિંદ્યા સુપ્તા મદકૃતશ્રમા ॥ 43 ॥
ડિંડિમં પરિગૃહ્યાન્યા તથૈવાસક્તડિંડિમા ।
પ્રસુપ્તા તરુણં વત્સમુપગૂહ્યેવ ભામિની ॥ 44 ॥
કાચિદાડંબરં નારી ભુજસંયોગપીડિતમ્ ।
કૃત્વા કમલપત્રાક્ષી પ્રસુપ્તા મદમોહિતા ॥ 45 ॥
કલશીમપવિધ્યાન્યા પ્રસુપ્તા ભાતિ ભામિની ।
વસંતે પુષ્પશબલા માલેવ પરિમાર્જિતા ॥ 46 ॥
પાણિભ્યાં ચ કુચૌ કાચિત્સુવર્ણકલશોપમૌ ।
ઉપગૂહ્યાબલા સુપ્તા નિદ્રાબલપરાજિતા ॥ 47 ॥
અન્યા કમલપત્રાક્ષી પૂર્ણેંદુસદૃશાનના ।
અન્યામાલિંગ્ય સુશ્રોણીં પ્રસુપ્તા મદવિહ્વલા ॥ 48 ॥
આતોદ્યાનિ વિચિત્રાણિ પરિષ્વજ્ય વરસ્ત્રિયઃ ।
નિપીડ્ય ચ કુચૈસ્સુપ્તા કામિન્યઃ કામુકાનિવ ॥ 49 ॥
તાસામેકાંતવિન્યસ્તે શયાનાં શયને શુભે ।
દદર્શ રૂપસંપન્નામપરાં સ કપિઃ સ્ત્રિયમ્ ॥ 50 ॥
મુક્તામણિસમાયુક્તૈર્ભૂષણૈઃ સુવિભૂષિતામ્ ।
વિભૂષયંતીમિવ તત્સ્વશ્રિયા ભવનોત્તમમ્ ॥ 51 ॥
ગૌરીં કનકવર્ણાભામિષ્ટામંતઃ પુરેશ્વરીમ્ ।
કપિર્મંદોદરીં તત્ર શયાનાં ચારુરૂપિણીમ્ ॥ 52 ॥
સ તાં દૃષ્ટ્વા મહાબાહુર્ભૂષિતાં મારુતાત્મજઃ ।
તર્કયામાસ સીતેતિ રૂપયૌવનસંપદા ॥ 53 ॥
હર્ષેણ મહતા યુક્તો નનંદ હરિયૂથપઃ ।
આસ્ફોટયામાસ ચુચુંબ પુચ્છં નનંદ ચિક્રીડ જગૌ જગામ ।
સ્તંભાનરોહન્નિપપાત ભૂમૌ નિદર્શયન્ સ્વાં પ્રકૃતિં કપીનામ્ ॥ 54 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે સુંદરકાંડે દશમસ્સર્ગઃ ॥
