śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē sundarakāṇḍam ।
atha daśamassargaḥ ।
tatra divyōpamaṃ mukhyaṃ sphāṭikaṃ ratnabhūṣitam ।
avēkṣamāṇō hanumān dadarśa śayanāsanam ॥ 1 ॥
dāntakāñchanachitrāṅgairvaiḍūryaiścha varāsanaiḥ ।
mahārhāstaraṇōpētairupapannaṃ mahādhanaiḥ ॥ 2 ॥
tasya chaikatamē dēśē sō'gyramālāvibhūṣitam ।
dadarśa pāṇḍuraṃ Chatraṃ tārādhipatisannibham ॥ 3 ॥
jātarūpaparikṣiptaṃ chitrabhānusamaprabham ।
aśōkamālāvitataṃ dadarśa paramāsanam ॥ 4 ॥
vālavyajanahastābhirvījyamānaṃ samantataḥ ।
gandhaiścha vividhairjuṣṭaṃ varadhūpēna dhūpitam ॥ 5 ॥
paramāstaraṇāstīrṇamāvikājinasaṃvṛtam ।
dāmabhirvaramālyānāṃ samantādupaśōbhitam ॥ 6 ॥
tasmin jīmūtasaṅkāśaṃ pradīptōttamakuṇḍalam ।
lōhitākṣaṃ mahābāhuṃ mahārajatavāsasam ॥ 7 ॥
lōhitēnānuliptāṅgaṃ chandanēna sugandhinā ।
sandhyāraktamivākāśē tōyadaṃ sataṭidgaṇam ॥ 8 ॥
vṛtamābharaṇairdivyaiḥ surūpaṃ kāmarūpiṇam ।
savṛkṣavanagulmāḍhyaṃ prasuptamiva mandaram ॥ 9 ॥
krīḍitvōparataṃ rātrau varābharaṇabhūṣitam ।
priyaṃ rākṣasakanyānāṃ rākṣasānāṃ sukhāvaham ॥ 10 ॥
pītvā'pyuparataṃ chāpi dadarśa sa mahākapiḥ ।
bhāsvarē śayanē vīraṃ prasuptaṃ rākṣasādhipam ॥ 11 ॥
niḥśvasantaṃ yathā nāgaṃ rāvaṇaṃ vānararṣabhaḥ ।
āsādya paramōdvignassōpāsarpatsubhītavat ॥ 12 ॥
athā''rōhaṇamāsādya vēdikā'ntaramāśritaḥ ।
suptaṃ rākṣasaśārdūlaṃ prēkṣatē sma mahākapiḥ ॥ 13 ॥
śuśubhē rākṣasēndrasya svapataḥ śayanōttamam ।
gandhahastini saṃviṣṭē yathā prasravaṇaṃ mahat ॥ 14 ॥
kāñchanāṅgadasannadhdai cha dadarśa sa mahātmanaḥ ।
vikṣiptau rākṣasēndrasya bhujāvindradhvajōpamau ॥ 15 ॥
airāvataviṣāṇāgrairāpīḍanakṛtavraṇau ।
vajrōllikhitapīnāṃsau viṣṇuchakraparikṣatau ॥ 16 ॥
pīnau samasujātāṃsau saṅgatau balasaṃyutau ।
sulakṣaṇanakhāṅguṣṭhā svaṅgulītalalakṣitau ॥ 17 ॥
saṃhatau parighākārau vṛttau karikarōpamau ।
vikṣiptau śayanē śubhrē pañchaśīrṣāvivōragau ॥ 18 ॥
śaśakṣatajakalpēna suśītēna sugandhinā ।
chandanēna parārdhyēna svanuliptau svalaṅkṛtau ॥ 19 ॥
uttamastrīvimṛditau gandhōttamaniṣēvitau ।
yakṣapannagagandharvadēvadānavarāviṇau ॥ 20 ॥
dadarśa sa kapistatra bāhū śayanasaṃsthitau ।
mandarasyāntarē suptau mahāhī ruṣitāviva ॥ 21 ॥
tābhyāṃ sa paripūrṇābhyāṃ bhujābhyāṃ rākṣasēśvaraḥ ।
śuśubhē'chalasaṅkāśaḥ śṛṅgābhyāmiva mandaraḥ ॥ 22 ॥
chūtapunnāgasurabhirvakulōttamasaṃyutaḥ ।
mṛṣṭānnarasasaṃyuktaḥ pānagandhapuraskṛtaḥ ॥ 23 ॥
tasya rākṣasasiṃhasya niśchakrāma mahāmukhāt ।
śayānasya viniḥśvāsaḥ pūrayanniva tad gṛham ॥ 24 ॥
muktāmaṇivichitrēṇa kāñchanēna virājitam ।
makuṭēnāpavṛttēna kuṇḍalōjvalitānanam ॥ 25 ॥
raktachandanadigdhēna tathā hārēṇa śōbhinā ।
pīnāyataviśālēna vakṣasā'bhivirājitam ॥ 26 ॥
pāṇḍarēṇāpaviddhēna kṣaumēṇa kṣatajēkṣaṇam ।
mahārhēṇa susaṃvītaṃ pītēnōttamavāsasā ॥ 27 ॥
māṣarāśipratīkāśaṃ niśśvasantaṃ bhujaṅgavat ।
gāṅgē mahati tōyāntē prasuptamiva kuñjaram ॥ 28 ॥
chaturbhiḥ kāñchanairdīpaiddhīpyamānachaturdiśam ।
prakāśīkṛtasarvāṅgaṃ mēghaṃ vidyudgaṇairiva ॥ 29 ॥
pādamūlagatāśchāpi dadarśa sumahātmanaḥ ।
patnīḥ sa priyabhāryasya tasya rakṣaḥpatērgṛhē ॥ 30 ॥
śaśiprakāśavadanāśchārukuṇḍalabhūṣitāḥ ।
amlānamālyābharaṇā dadarśa hariyūthapaḥ ॥ 31 ॥
nṛttavāditrakuśalā rākṣasēndrabhujāṅkagāḥ ।
varābharaṇadhāriṇyō niṣaṇṇā dadṛśē hariḥ ॥ 32 ॥
vajravaiḍūryagarbhāṇi śravaṇāntēṣu yōṣitām ।
dadarśa tāpanīyāni kuṇḍalānyaṅgadāni cha ॥ 33 ॥
tāsāṃ chandrōpamairvaktraiśśubhairlalitakuṇḍalaiḥ ।
virarāja vimānaṃ tannabhastārāgaṇairiva ॥ 34 ॥
madavyāyāmakhinnāstā rākṣasēndrasya yōṣitaḥ ।
tēṣu tēṣvavakāśēṣu prasuptāstanumadhyamāḥ ॥ 35 ॥
aṅgahāraistathaivānyā kōmalairnṛttaśālinī ।
vinyastaśubhasarvāṅgī prasuptā varavarṇinī ॥ 36 ॥
kāchidvīṇāṃ pariṣvajya prasuptā samprakāśatē ।
mahānadīprakīrṇēva nalinī pōtamāśritā ॥ 37 ॥
anyā kakṣagatēnaiva maḍḍukēnāsitēkṣaṇā ।
prasuptā bhāminī bhāti bālaputrēva vatsalā ॥ 38 ॥
paṭahaṃ chārusarvāṅgī pīḍya śētē śubhastanī ।
chirasya ramaṇaṃ labdhvā pariṣvajyēva bhāminī ॥ 39 ॥
kāchidvaṃśaṃ pariṣvajya suptā kamalalōchanā ।
rahaḥ priyatamaṃ gṛhya sakāmēva cha kāminī ॥ 40 ॥
vipañchīṃ parigṛhyānyā niyatā nṛttaśālinī ।
nidrāvaśamanuprāptā saha kāntēva bhāminī ॥ 41 ॥
anyā kanakasaṅkāśairmṛdupīnairmanōramaiḥ ।
mṛdaṅgaṃ paripīḍyāṅgaiḥ prasuptā mattalōchanā ॥ 42 ॥
bhujapārśvāntarasthēna kakṣagēna kṛśōdarī ।
paṇavēva sahānindyā suptā madakṛtaśramā ॥ 43 ॥
ḍiṇḍimaṃ parigṛhyānyā tathaivāsaktaḍiṇḍimā ।
prasuptā taruṇaṃ vatsamupagūhyēva bhāminī ॥ 44 ॥
kāchidāḍambaraṃ nārī bhujasaṃyōgapīḍitam ।
kṛtvā kamalapatrākṣī prasuptā madamōhitā ॥ 45 ॥
kalaśīmapavidhyānyā prasuptā bhāti bhāminī ।
vasantē puṣpaśabalā mālēva parimārjitā ॥ 46 ॥
pāṇibhyāṃ cha kuchau kāchitsuvarṇakalaśōpamau ।
upagūhyābalā suptā nidrābalaparājitā ॥ 47 ॥
anyā kamalapatrākṣī pūrṇēndusadṛśānanā ।
anyāmāliṅgya suśrōṇīṃ prasuptā madavihvalā ॥ 48 ॥
ātōdyāni vichitrāṇi pariṣvajya varastriyaḥ ।
nipīḍya cha kuchaissuptā kāminyaḥ kāmukāniva ॥ 49 ॥
tāsāmēkāntavinyastē śayānāṃ śayanē śubhē ।
dadarśa rūpasampannāmaparāṃ sa kapiḥ striyam ॥ 50 ॥
muktāmaṇisamāyuktairbhūṣaṇaiḥ suvibhūṣitām ।
vibhūṣayantīmiva tatsvaśriyā bhavanōttamam ॥ 51 ॥
gaurīṃ kanakavarṇābhāmiṣṭāmantaḥ purēśvarīm ।
kapirmandōdarīṃ tatra śayānāṃ chārurūpiṇīm ॥ 52 ॥
sa tāṃ dṛṣṭvā mahābāhurbhūṣitāṃ mārutātmajaḥ ।
tarkayāmāsa sītēti rūpayauvanasampadā ॥ 53 ॥
harṣēṇa mahatā yuktō nananda hariyūthapaḥ ।
āsphōṭayāmāsa chuchumba puchChaṃ nananda chikrīḍa jagau jagāma ।
stambhānarōhannipapāta bhūmau nidarśayan svāṃ prakṛtiṃ kapīnām ॥ 54 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē sundarakāṇḍē daśamassargaḥ ॥