ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ସୁଂଦରକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ଏକାଦଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ଅଵଧୂୟ ଚ ତାଂ ବୁଦ୍ଧିଂ ବଭୂଵାଵସ୍ଥିତସ୍ତଦା ।
ଜଗାମ ଚାପରାଂ ଚିଂତାଂ ସୀତାଂ ପ୍ରତି ମହାକପିଃ ॥ 1 ॥
ନ ରାମେଣ ଵିୟୁକ୍ତା ସା ସ୍ଵପ୍ତୁମର୍ହତି ଭାମିନୀ ।
ନ ଭୋକ୍ତୁଂ ଵାପ୍ୟଲଂକର୍ତୁଂ ନ ପାନମୁପସେଵିତୁମ୍ ॥ 2 ॥
ନାନ୍ୟଂ ନରମୁପସ୍ଥାତୁଂ ସୁରାଣାମପି ଚେଶ୍ଵରମ୍ ।
ନ ହି ରାମସମଃ କଶ୍ଚିଦ୍ଵିଦ୍ୟତେ ତ୍ରିଦଶେଷ୍ଵପି ॥ 3 ॥
ଅନ୍ୟେୟମିତି ନିଶ୍ଚିତ୍ୟ ପାନଭୂମୌ ଚଚାର ସଃ ।
କ୍ରୀଡିତେନାପରାଃ କ୍ଲାଂତା ଗୀତେନ ଚ ତଥାଽପରାଃ ॥ 4 ॥
ନୃତ୍ତେନ ଚାପରାଃ କ୍ଲାଂତାଃ ପାନଵିପ୍ରହତାସ୍ତଥା ।
ମୁରଜେଷୁ ମୃଦଂଗେଷୁ ପୀଠିକାସୁ ଚ ସଂସ୍ଥିତାଃ ॥ 5 ॥
ତଥାଽଽସ୍ତରଣମୁଖ୍ୟେଷୁ ସଂଵିଷ୍ଟାଶ୍ଚାପରାଃ ସ୍ତ୍ରିୟଃ ।
ଅଂଗନାନାଂ ସହସ୍ରେଣ ଭୂଷିତେନ ଵିଭୂଷଣୈଃ ॥ 6 ॥
ରୂପସଲ୍ଲାପଶୀଲେନ ୟୁକ୍ତଗୀତାର୍ଥଭାଷିଣା ।
ଦେଶକାଲାଭିୟୁକ୍ତେନ ୟୁକ୍ତଵାକ୍ୟାଭିଧାୟିନା ॥ 7 ॥
ରତାଭିରତସଂସୁପ୍ତଂ ଦଦର୍ଶ ହରିୟୂଥପଃ ।
ତାସାଂ ମଧ୍ୟେ ମହାବାହୁଃ ଶୁଶୁଭେ ରାକ୍ଷସେଶ୍ଵରଃ ॥ 8 ॥
ଗୋଷ୍ଠେ ମହତି ମୁଖ୍ୟାନାଂ ଗଵାଂ ମଧ୍ୟେ ୟଥା ଵୃଷଃ ।
ସ ରାକ୍ଷସେଂଦ୍ରଃ ଶୁଶୁଭେ ତାଭିଃ ପରିଵୃତସ୍ସ୍ଵୟମ୍ ॥ 9 ॥
କରେଣୁଭିର୍ୟଥାଽରଣ୍ୟେ ପରିକୀର୍ଣୋ ମହାଦ୍ଵିପଃ ।
ସର୍ଵକାମୈରୁପେତାଂ ଚ ପାନଭୂମିଂ ମହାତ୍ମନଃ ॥ 10 ॥
ଦଦର୍ଶ ହରିଶାର୍ଦୂଲସ୍ତସ୍ୟ ରକ୍ଷଃପତେର୍ଗୃହେ ।
ମୃଗାଣାଂ ମହିଷାଣାଂ ଚ ଵରାହାଣାଂ ଚ ଭାଗଶଃ ॥ 11 ॥
ତତ୍ର ନ୍ୟସ୍ତାନି ମାଂସାନି ପାନଭୂମୌ ଦଦର୍ଶ ସଃ ।
ରୌକ୍ମେଷୁ ଚ ଵିଶାଲେଷୁ ଭାଜନେଷ୍ଵର୍ଧଭକ୍ଷିତାନ୍ ॥ 12 ॥
ଦଦର୍ଶ ହରିଶାର୍ଦୂଲୋ ମୟୂରାନ୍ କୁକ୍କୁଟାଂସ୍ତଥା ।
ଵରାହଵାର୍ଧ୍ରାଣସକାନ୍ ଦଧିସୌଵର୍ଚଲାୟୁତାନ୍ ॥ 13 ॥
ଶଲ୍ୟାନ୍ ମୃଗମୟୂରାଂଶ୍ଚ ହନୁମାନନ୍ଵଵୈକ୍ଷତ ।
କ୍ରକରାନ୍ଵିଵିଧାନ୍ ସିଦ୍ଧାଂଶ୍ଚକୋରାନର୍ଧଭକ୍ଷିତାନ୍ ॥ 14 ॥
ମହିଷାନେକଶଲ୍ୟାଂଶ୍ଚ ଛାଗାଂଶ୍ଚ କୃତନିଷ୍ଠିତାନ୍ ।
ଲେହ୍ୟାନୁଚ୍ଚାଵଚାନ୍ପେୟାନ୍ ଭୋଜ୍ୟାନି ଵିଵିଧାନି ଚ ॥ 15 ॥
ତଥାଽଽମ୍ଲଲଵଣୋତ୍ତଂସୈର୍ଵିଵିଧୈରାଗଷାଡବୈଃ ।
ହାରନୂପୁରକେୟୂରୈରପଵିଦ୍ଧୈର୍ମହାଧନୈଃ ॥ 16 ॥
ପାନଭାଜନଵିକ୍ଷିପ୍ତୈଃ ଫଲୈଶ୍ଚ ଵିଵିଧୈରପି ।
କୃତପୁଷ୍ପୋପହାରା ଭୂରଧିକଂ ପୁଷ୍ୟତି ଶ୍ରିୟମ୍ ॥ 17 ॥
ତତ୍ର ତତ୍ର ଚ ଵିନ୍ୟସ୍ତୈଃ ସୁଶ୍ଲିଷ୍ଟୈଶ୍ଶୟନାସନୈଃ ।
ପାନଭୂମିର୍ଵିନା ଵହ୍ନିଂ ପ୍ରଦୀପ୍ତେଵୋପଲକ୍ଷ୍ୟତେ ॥ 18 ॥
ବହୁପ୍ରକାରୈର୍ଵିଵିଧୈର୍ଵରସଂସ୍କାରସଂସ୍କୃତୈଃ ।
ମାଂସୈଃ କୁଶଲସଂପୃକ୍ତୈଃ ପାନଭୂମିଗତୈଃ ପୃଥକ୍ ॥ 19 ॥
ଦିଵ୍ୟାଃ ପ୍ରସନ୍ନା ଵିଵିଧାଃ ସୁରାଃ କୃତସୁରା ଅପି ।
ଶର୍କରାଽସଵମାଧ୍ଵୀକପୁଷ୍ପାସଵଫଲାସଵାଃ ॥ 20 ॥
ଵାସଚୂର୍ଣୈଶ୍ଚ ଵିଵିଧୈର୍ମୃଷ୍ଟାସ୍ତୈସ୍ତୈଃ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ।
ସଂତତା ଶୁଶୁଭେ ଭୂମିର୍ମାଲ୍ୟୈଶ୍ଚ ବହୁସଂସ୍ଥିତୈଃ ॥ 21 ॥
ହିରଣ୍ମୟୈଶ୍ଚ ଵିଵିଧୈର୍ଭାଜନୈଃ ସ୍ଫାଟିକୈରପି ।
ଜାଂବୂନଦମୟୈଶ୍ଚାନ୍ୟୈଃ କରକୈରଭିସଂଵୃତା ॥ 22 ॥
ରାଜତେଷୁ ଚ କୁଂଭେଷୁ ଜାଂବୂନଦମୟେଷୁ ଚ ।
ପାନଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ତଦା ଭୂରି କପିସ୍ତତ୍ର ଦଦର୍ଶ ହ ॥ 23 ॥
ସୋଽପଶ୍ୟଚ୍ଛାତକୁଂଭାନି ସୀଧୋର୍ମଣିମୟାନି ଚ ।
ରାଜତାନି ଚ ପୂର୍ଣାନି ଭାଜନାନି ମହାକପିଃ ॥ 24 ॥
କ୍ଵଚିଦଲ୍ପାଵଶେଷାଣି କ୍ଵଚିତ୍ପୀତାନି ସର୍ଵଶଃ ।
କ୍ଵଚିନ୍ନୈଵ ପ୍ରପୀତାନି ପାନାନି ସ ଦଦର୍ଶ ହ ॥ 25 ॥
କ୍ଵଚିଦ୍ ଭକ୍ଷ୍ୟାଂଶ୍ଚ ଵିଵିଧାନ୍ କ୍ଵଚିତ୍ପାନାନି ଭାଗଶଃ ।
କ୍ଵଚିଦନ୍ନାଵଶେଷାଣି ପଶ୍ୟନ୍ଵୈ ଵିଚଚାର ହ ॥ 26 ॥
କ୍ଵଚିତ୍ପ୍ରଭିନ୍ନୈଃ କରକୈଃ କ୍ଵଚିଦାଲୋଲିତୈର୍ଘଟୈଃ ।
କ୍ଵଚିତ୍ସଂପୃକ୍ତମାଲ୍ୟାନି ଜଲାନି ଚ ଫଲାନି ଚ ॥ 27 ॥
ଶୟନାନ୍ୟତ୍ର ନାରୀଣାଂ ଶୁଭ୍ରାଣି ବହୁଧା ପୁନଃ ।
ପରସ୍ପରଂ ସମାଶ୍ଲିଷ୍ୟ କାଶ୍ଚିତ୍ସୁପ୍ତା ଵରାଂଗନାଃ ॥ 28 ॥
କାଶ୍ଚିଚ୍ଚ ଵସ୍ତ୍ରମନ୍ୟସ୍ୟାସ୍ସ୍ଵପଂତ୍ୟାଃ ପରିଧାୟ ଚ ।
ଆହୃତ୍ୟ ଚାବଲାଃ ସୁପ୍ତା ନିଦ୍ରାବଲପରାଜିତାଃ ॥ 29 ॥
ତାସାମୁଚ୍ଛଵାସଵାତେନ ଵସ୍ତ୍ରଂ ମାଲ୍ୟଂ ଚ ଗାତ୍ରଜମ୍ ।
ନାତ୍ୟର୍ଥଂ ସ୍ପଂଦତେ ଚିତ୍ରଂ ପ୍ରାପ୍ୟ ମଂଦମିଵାନିଲମ୍ ॥ 30 ॥
ଚଂଦନସ୍ୟ ଚ ଶୀତସ୍ୟ ଶୀଧୋର୍ମଧୁରସସ୍ୟ ଚ ।
ଵିଵିଧସ୍ୟ ଚ ମାଲ୍ୟସ୍ୟ ଧୂପସ୍ୟ ଵିଵିଧସ୍ୟ ଚ ॥ 31 ॥
ବହୁଧା ମାରୁତସ୍ତତ୍ର ଗଂଧଂ ଵିଵିଧମୁଦ୍ଵହନ୍ ।
ସ୍ନାନାନାଂ ଚଂଦନାନାଂ ଚ ଧୂପାନାଂ ଚୈଵ ମୂର୍ଛିତଃ ॥ 32 ॥
ପ୍ରଵଵୌ ସୁରଭିର୍ଗଂଧୋ ଵିମାନେ ପୁଷ୍ପକେ ତଦା ।
ଶ୍ୟାମାଵଦାତାସ୍ତତ୍ରାନ୍ୟାଃ କାଶ୍ଚିତ୍କୃଷ୍ଣା ଵରାଂଗନାଃ ॥ 33 ॥
କାଶ୍ଚିତ୍ କାଂଚନଵର୍ଣାଂଗ୍ୟଃ ପ୍ରମଦା ରାକ୍ଷସାଲୟେ ।
ତାସାଂ ନିଦ୍ରାଵଶତ୍ଵାଚ୍ଚ ମଦନେନ ଵିମୂର୍ଛିତମ୍ ॥ 34 ॥
ପଦ୍ମିନୀନାଂ ପ୍ରସୁପ୍ତାନାଂ ରୂପମାସୀଦ୍ୟଥୈଵ ହି ।
ଏଵଂ ସର୍ଵମଶେଷେଣ ରାଵଣାଂତଃ ପୁରଂ କପିଃ ॥ 35 ॥
ଦଦର୍ଶ ସୁମହାତେଜାଃ ନ ଦଦର୍ଶ ଚ ଜାନକୀମ୍ ।
ନିରୀକ୍ଷମାଣଶ୍ଚ ତଦା ତାଃ ସ୍ତ୍ରିୟଃ ସ ମହାକପିଃ ॥ 36 ॥
ଜଗାମ ମହତୀଂ ଚିଂତାଂ ଧର୍ମସାଧ୍ଵସଶଂକିତଃ ।
ପରଦାରାଵରୋଧସ୍ୟ ପ୍ରସୁପ୍ତସ୍ୟ ନିରୀକ୍ଷଣମ୍ ॥ 37 ॥
ଇଦଂ ଖଲୁ ମମାତ୍ୟର୍ଥଂ ଧର୍ମଲୋପଂ କରିଷ୍ୟତି ।
ନ ହି ମେ ପରଦାରାଣାଂ ଦୃଷ୍ଟିର୍ଵିଷୟଵର୍ତିନୀ ॥ 38 ॥
ଅୟଂ ଚାତ୍ର ମୟା ଦୃଷ୍ଟଃ ପରଦାରାପରିଗ୍ରହଃ ।
ତସ୍ୟ ପ୍ରାଦୁରଭୂଚ୍ଚିଂତା ପୁନରନ୍ୟା ମନସ୍ଵିନଃ ॥ 39 ॥
ନିଶ୍ଚିତୈକାଂତଚିତ୍ତସ୍ୟ କାର୍ୟନିଶ୍ଚୟଦର୍ଶିନୀ ।
କାମଂ ଦୃଷ୍ଟା ମୟା ସର୍ଵା ଵିଶ୍ଵସ୍ତା ରାଵଣସ୍ତ୍ରିୟଃ ॥ 40 ॥
ନ ହି ମେ ମନସଃ କିଂଚିଦ୍ଵୈକୃତ୍ୟମୁପଜାୟତେ ।
ମନୋ ହି ହେତୁଃ ସର୍ଵେଷାମିଂଦ୍ରିୟାଣାଂ ପ୍ରଵର୍ତନେ ॥ 41 ॥
ଶୁଭାଶୁଭାସ୍ଵଵସ୍ଥାସୁ ତଚ୍ଚ ମେ ସୁଵ୍ୟଵସ୍ଥିତମ୍ ।
ନାନ୍ୟତ୍ର ହି ମୟା ଶକ୍ୟା ଵୈଦେହୀ ପରିମାର୍ଗିତୁମ୍ ॥ 42 ॥
ସ୍ତ୍ରିୟୋ ହି ସ୍ତ୍ରୀଷୁ ଦୃଶ୍ୟଂତେ ସଦା ସଂପରିମାର୍ଗଣେ ।
ୟସ୍ୟ ସତ୍ତ୍ଵସ୍ୟ ୟା ୟୋନିସ୍ତସ୍ୟାଂ ତତ୍ପରିମାର୍ଗ୍ୟତେ ।
ନ ଶକ୍ୟା ପ୍ରମଦା ନଷ୍ଟା ମୃଗୀଷୁ ପରିମାର୍ଗିତୁମ୍ ॥ 43 ॥
ତଦିଦଂ ମାର୍ଗିତଂ ତାଵଚ୍ଛୁଦ୍ଧେନ ମନସା ମୟା ॥ 44 ॥
ରାଵଣାଂତଃପୁରଂ ସର୍ଵଂ ଦୃଶ୍ୟତେ ନ ତୁ ଜାନକୀ ।
ଦେଵଗଂଧର୍ଵକନ୍ୟାଶ୍ଚ ନାଗକନ୍ୟାଶ୍ଚ ଵୀର୍ୟଵାନ୍ ॥ 45 ॥
ଅଵେକ୍ଷମାଣୋ ହନୁମାନ୍ନୈଵାପଶ୍ୟତ ଜାନକୀମ୍ ।
ତାମପଶ୍ୟନ୍କପିସ୍ତତ୍ର ପଶ୍ୟଞ୍ଶ୍ଚାନ୍ୟା ପରସ୍ତ୍ରିୟଃ ॥ 46 ॥
ଅପକ୍ରମ୍ୟ ତଦା ଵୀରଃ ପ୍ରଧ୍ୟାତୁମୁପଚକ୍ରମେ ।
ସ ଭୂୟସ୍ତୁ ପରଂ ଶ୍ରୀମାନ୍ ମାରୁତିର୍ୟତ୍ନମାସ୍ଥିତଃ ॥ 47 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ସୁଂଦରକାଂଡେ ଏକାଦଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
