શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે સુંદરકાંડમ્ ।
અથ એકાદશસ્સર્ગઃ ।
અવધૂય ચ તાં બુદ્ધિં બભૂવાવસ્થિતસ્તદા ।
જગામ ચાપરાં ચિંતાં સીતાં પ્રતિ મહાકપિઃ ॥ 1 ॥
ન રામેણ વિયુક્તા સા સ્વપ્તુમર્હતિ ભામિની ।
ન ભોક્તું વાપ્યલંકર્તું ન પાનમુપસેવિતુમ્ ॥ 2 ॥
નાન્યં નરમુપસ્થાતું સુરાણામપિ ચેશ્વરમ્ ।
ન હિ રામસમઃ કશ્ચિદ્વિદ્યતે ત્રિદશેષ્વપિ ॥ 3 ॥
અન્યેયમિતિ નિશ્ચિત્ય પાનભૂમૌ ચચાર સઃ ।
ક્રીડિતેનાપરાઃ ક્લાંતા ગીતેન ચ તથાઽપરાઃ ॥ 4 ॥
નૃત્તેન ચાપરાઃ ક્લાંતાઃ પાનવિપ્રહતાસ્તથા ।
મુરજેષુ મૃદંગેષુ પીઠિકાસુ ચ સંસ્થિતાઃ ॥ 5 ॥
તથાઽઽસ્તરણમુખ્યેષુ સંવિષ્ટાશ્ચાપરાઃ સ્ત્રિયઃ ।
અંગનાનાં સહસ્રેણ ભૂષિતેન વિભૂષણૈઃ ॥ 6 ॥
રૂપસલ્લાપશીલેન યુક્તગીતાર્થભાષિણા ।
દેશકાલાભિયુક્તેન યુક્તવાક્યાભિધાયિના ॥ 7 ॥
રતાભિરતસંસુપ્તં દદર્શ હરિયૂથપઃ ।
તાસાં મધ્યે મહાબાહુઃ શુશુભે રાક્ષસેશ્વરઃ ॥ 8 ॥
ગોષ્ઠે મહતિ મુખ્યાનાં ગવાં મધ્યે યથા વૃષઃ ।
સ રાક્ષસેંદ્રઃ શુશુભે તાભિઃ પરિવૃતસ્સ્વયમ્ ॥ 9 ॥
કરેણુભિર્યથાઽરણ્યે પરિકીર્ણો મહાદ્વિપઃ ।
સર્વકામૈરુપેતાં ચ પાનભૂમિં મહાત્મનઃ ॥ 10 ॥
દદર્શ હરિશાર્દૂલસ્તસ્ય રક્ષઃપતેર્ગૃહે ।
મૃગાણાં મહિષાણાં ચ વરાહાણાં ચ ભાગશઃ ॥ 11 ॥
તત્ર ન્યસ્તાનિ માંસાનિ પાનભૂમૌ દદર્શ સઃ ।
રૌક્મેષુ ચ વિશાલેષુ ભાજનેષ્વર્ધભક્ષિતાન્ ॥ 12 ॥
દદર્શ હરિશાર્દૂલો મયૂરાન્ કુક્કુટાંસ્તથા ।
વરાહવાર્ધ્રાણસકાન્ દધિસૌવર્ચલાયુતાન્ ॥ 13 ॥
શલ્યાન્ મૃગમયૂરાંશ્ચ હનુમાનન્વવૈક્ષત ।
ક્રકરાન્વિવિધાન્ સિદ્ધાંશ્ચકોરાનર્ધભક્ષિતાન્ ॥ 14 ॥
મહિષાનેકશલ્યાંશ્ચ છાગાંશ્ચ કૃતનિષ્ઠિતાન્ ।
લેહ્યાનુચ્ચાવચાન્પેયાન્ ભોજ્યાનિ વિવિધાનિ ચ ॥ 15 ॥
તથાઽઽમ્લલવણોત્તંસૈર્વિવિધૈરાગષાડબૈઃ ।
હારનૂપુરકેયૂરૈરપવિદ્ધૈર્મહાધનૈઃ ॥ 16 ॥
પાનભાજનવિક્ષિપ્તૈઃ ફલૈશ્ચ વિવિધૈરપિ ।
કૃતપુષ્પોપહારા ભૂરધિકં પુષ્યતિ શ્રિયમ્ ॥ 17 ॥
તત્ર તત્ર ચ વિન્યસ્તૈઃ સુશ્લિષ્ટૈશ્શયનાસનૈઃ ।
પાનભૂમિર્વિના વહ્નિં પ્રદીપ્તેવોપલક્ષ્યતે ॥ 18 ॥
બહુપ્રકારૈર્વિવિધૈર્વરસંસ્કારસંસ્કૃતૈઃ ।
માંસૈઃ કુશલસંપૃક્તૈઃ પાનભૂમિગતૈઃ પૃથક્ ॥ 19 ॥
દિવ્યાઃ પ્રસન્ના વિવિધાઃ સુરાઃ કૃતસુરા અપિ ।
શર્કરાઽસવમાધ્વીકપુષ્પાસવફલાસવાઃ ॥ 20 ॥
વાસચૂર્ણૈશ્ચ વિવિધૈર્મૃષ્ટાસ્તૈસ્તૈઃ પૃથક્ પૃથક્ ।
સંતતા શુશુભે ભૂમિર્માલ્યૈશ્ચ બહુસંસ્થિતૈઃ ॥ 21 ॥
હિરણ્મયૈશ્ચ વિવિધૈર્ભાજનૈઃ સ્ફાટિકૈરપિ ।
જાંબૂનદમયૈશ્ચાન્યૈઃ કરકૈરભિસંવૃતા ॥ 22 ॥
રાજતેષુ ચ કુંભેષુ જાંબૂનદમયેષુ ચ ।
પાનશ્રેષ્ઠં તદા ભૂરિ કપિસ્તત્ર દદર્શ હ ॥ 23 ॥
સોઽપશ્યચ્છાતકુંભાનિ સીધોર્મણિમયાનિ ચ ।
રાજતાનિ ચ પૂર્ણાનિ ભાજનાનિ મહાકપિઃ ॥ 24 ॥
ક્વચિદલ્પાવશેષાણિ ક્વચિત્પીતાનિ સર્વશઃ ।
ક્વચિન્નૈવ પ્રપીતાનિ પાનાનિ સ દદર્શ હ ॥ 25 ॥
ક્વચિદ્ ભક્ષ્યાંશ્ચ વિવિધાન્ ક્વચિત્પાનાનિ ભાગશઃ ।
ક્વચિદન્નાવશેષાણિ પશ્યન્વૈ વિચચાર હ ॥ 26 ॥
ક્વચિત્પ્રભિન્નૈઃ કરકૈઃ ક્વચિદાલોલિતૈર્ઘટૈઃ ।
ક્વચિત્સંપૃક્તમાલ્યાનિ જલાનિ ચ ફલાનિ ચ ॥ 27 ॥
શયનાન્યત્ર નારીણાં શુભ્રાણિ બહુધા પુનઃ ।
પરસ્પરં સમાશ્લિષ્ય કાશ્ચિત્સુપ્તા વરાંગનાઃ ॥ 28 ॥
કાશ્ચિચ્ચ વસ્ત્રમન્યસ્યાસ્સ્વપંત્યાઃ પરિધાય ચ ।
આહૃત્ય ચાબલાઃ સુપ્તા નિદ્રાબલપરાજિતાઃ ॥ 29 ॥
તાસામુચ્છવાસવાતેન વસ્ત્રં માલ્યં ચ ગાત્રજમ્ ।
નાત્યર્થં સ્પંદતે ચિત્રં પ્રાપ્ય મંદમિવાનિલમ્ ॥ 30 ॥
ચંદનસ્ય ચ શીતસ્ય શીધોર્મધુરસસ્ય ચ ।
વિવિધસ્ય ચ માલ્યસ્ય ધૂપસ્ય વિવિધસ્ય ચ ॥ 31 ॥
બહુધા મારુતસ્તત્ર ગંધં વિવિધમુદ્વહન્ ।
સ્નાનાનાં ચંદનાનાં ચ ધૂપાનાં ચૈવ મૂર્છિતઃ ॥ 32 ॥
પ્રવવૌ સુરભિર્ગંધો વિમાને પુષ્પકે તદા ।
શ્યામાવદાતાસ્તત્રાન્યાઃ કાશ્ચિત્કૃષ્ણા વરાંગનાઃ ॥ 33 ॥
કાશ્ચિત્ કાંચનવર્ણાંગ્યઃ પ્રમદા રાક્ષસાલયે ।
તાસાં નિદ્રાવશત્વાચ્ચ મદનેન વિમૂર્છિતમ્ ॥ 34 ॥
પદ્મિનીનાં પ્રસુપ્તાનાં રૂપમાસીદ્યથૈવ હિ ।
એવં સર્વમશેષેણ રાવણાંતઃ પુરં કપિઃ ॥ 35 ॥
દદર્શ સુમહાતેજાઃ ન દદર્શ ચ જાનકીમ્ ।
નિરીક્ષમાણશ્ચ તદા તાઃ સ્ત્રિયઃ સ મહાકપિઃ ॥ 36 ॥
જગામ મહતીં ચિંતાં ધર્મસાધ્વસશંકિતઃ ।
પરદારાવરોધસ્ય પ્રસુપ્તસ્ય નિરીક્ષણમ્ ॥ 37 ॥
ઇદં ખલુ મમાત્યર્થં ધર્મલોપં કરિષ્યતિ ।
ન હિ મે પરદારાણાં દૃષ્ટિર્વિષયવર્તિની ॥ 38 ॥
અયં ચાત્ર મયા દૃષ્ટઃ પરદારાપરિગ્રહઃ ।
તસ્ય પ્રાદુરભૂચ્ચિંતા પુનરન્યા મનસ્વિનઃ ॥ 39 ॥
નિશ્ચિતૈકાંતચિત્તસ્ય કાર્યનિશ્ચયદર્શિની ।
કામં દૃષ્ટા મયા સર્વા વિશ્વસ્તા રાવણસ્ત્રિયઃ ॥ 40 ॥
ન હિ મે મનસઃ કિંચિદ્વૈકૃત્યમુપજાયતે ।
મનો હિ હેતુઃ સર્વેષામિંદ્રિયાણાં પ્રવર્તને ॥ 41 ॥
શુભાશુભાસ્વવસ્થાસુ તચ્ચ મે સુવ્યવસ્થિતમ્ ।
નાન્યત્ર હિ મયા શક્યા વૈદેહી પરિમાર્ગિતુમ્ ॥ 42 ॥
સ્ત્રિયો હિ સ્ત્રીષુ દૃશ્યંતે સદા સંપરિમાર્ગણે ।
યસ્ય સત્ત્વસ્ય યા યોનિસ્તસ્યાં તત્પરિમાર્ગ્યતે ।
ન શક્યા પ્રમદા નષ્ટા મૃગીષુ પરિમાર્ગિતુમ્ ॥ 43 ॥
તદિદં માર્ગિતં તાવચ્છુદ્ધેન મનસા મયા ॥ 44 ॥
રાવણાંતઃપુરં સર્વં દૃશ્યતે ન તુ જાનકી ।
દેવગંધર્વકન્યાશ્ચ નાગકન્યાશ્ચ વીર્યવાન્ ॥ 45 ॥
અવેક્ષમાણો હનુમાન્નૈવાપશ્યત જાનકીમ્ ।
તામપશ્યન્કપિસ્તત્ર પશ્યઞ્શ્ચાન્યા પરસ્ત્રિયઃ ॥ 46 ॥
અપક્રમ્ય તદા વીરઃ પ્રધ્યાતુમુપચક્રમે ।
સ ભૂયસ્તુ પરં શ્રીમાન્ મારુતિર્યત્નમાસ્થિતઃ ॥ 47 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે સુંદરકાંડે એકાદશસ્સર્ગઃ ॥
