View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |
This document is in romanized sanskrit according to IAST standard.

VR 5.2 Sundara Kanda - Sarga 2

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē sundarakāṇḍam ।
atha dvitīyassargaḥ ।

sa sāgaramanādṛṣyamatikramya mahābalaḥ ।
trikūṭaśikharē laṅkāṃ sthitāṃ svasthō dadarśa ha ॥ 1 ॥

tataḥ pādapamuktēna puṣpavarṣēṇa vīryavān ।
abhivṛṣṭaḥ sthitastatra babhau puṣpamayō yathā ॥ 2 ॥

yōjanānāṃ śataṃ śrīmāṃstīrtvāpyuttamavikramaḥ ।
aniḥśvasan kapistatra na glānimadhigachChati ॥ 3 ॥

śatānyahaṃ yōjanānāṃ kramēyaṃ subahūnyapi ।
kiṃ punaḥ sāgarasyāntaṃ saṅkhyātaṃ śatayōjanam ॥ 4 ॥

sa tu vīryavatāṃ śrēṣṭhaḥ plavatāmapi chōttamaḥ ।
jagāma vēgavān laṅkāṃ laṅghayitvā mahōdadhim ॥ 5 ॥

śādvalāni cha nīlāni gandhavanti vanāni cha ।
gaṇḍavanti cha madhyēna jagāma nagavanti cha ॥ 6 ॥

śailāṃścha tarusañChannān vanārājīścha puṣpitāḥ ।
abhichakrāma tējasvī hanumān plavagarṣabhaḥ ॥ 7 ॥

sa tasminnachalē tiṣṭhanvanānyupavanāni cha ।
sa nagāgrē cha tāṃ laṅkāṃ dadarśa pavanātmajaḥ ॥ 8 ॥

saralān karṇikārāṃścha kharjūrāṃścha supuṣpitān ।
priyālūnmuchulindāṃścha kuṭajān kētakānapi ॥ 9 ॥

priyaṃṅgūn gandhapūrṇāṃścha nīpān saptachChadāṃstathā ।
āsanān kōvidārāṃścha karavīrāṃścha puṣpitān ॥ 10 ॥

puṣpabhāranibaddhāṃścha tathā mukulitānapi ।
pādapān vihagākīrṇān pavanādhūtamastakān ॥ 11 ॥

haṃsakāraṇḍavākīrṇā vāpīḥ padmōtmalāyutāḥ ।
ākrīḍān vividhān ramyāvan vividhāṃścha jalāśayān ॥ 12 ॥

santatān vividhairvṛkṣaiḥ sarvartuphalapuṣpitaiḥ ।
udyānāni cha ramyāṇi dadarśa kapikuñjaraḥ ॥ 13 ॥

samāsādya cha lakṣmīvān laṅkāṃ rāvaṇapālitām ।
parikhābhiḥ sapadmābhiḥ sōtpalābhiralaṅkṛtām ॥ 14 ॥

sītāpaharaṇārthēna rāvaṇēna surakṣitām ।
samantādvicharadbhiścha rākṣasairugradhanvibhiḥ ॥ 15 ॥

kāñchanēnāvṛtāṃ ramyāṃ prākārēṇa mahāpurīm ।
gṛhaiścha grahasaṅkāśaiḥ śāradāmbudasannibhaiḥ ॥ 16 ॥

pāṇḍurābhiḥ pratōlībhiruchchābhirabhisaṃvṛtām ।
aṭṭālakaśatākīrṇāṃ patākādhvajamālinīm ॥ 17 ॥

tōraṇaiḥ kāñchanairdivyairlatāpaṅtkivichitritaiḥ ।
dadarśa hanumān laṅkāṃ divi dēvapurīṃ yathā ॥ 18 ॥

girimūrdhniṃ sthitāṃ laṅkāṃ pāṇḍurairbhavanaiḥ śubhaiḥ ।
dadarśa sa kapiśrēṣṭhaḥ puramākāśagaṃ yathā ॥ 19 ॥

pālitāṃ rākṣasēndrēṇa nirmitāṃ viśvakarmaṇā ।
plavamānamivākāśē dadarśa hanumān purīm ॥ 20 ॥

vapraprākārajaghanāṃ vipulāmbunavāmbarām ।
śataghnīśūlakēśāntāmaṭṭālakavataṃsakām ॥ 21 ॥

manasēva kṛtāṃ laṅkāṃ nirmitāṃ viśvakarmaṇā ।
dvāramuttaramāsādya chintayāmāsa vānaraḥ ॥ 22 ॥

kailāsaśikharaprakhyāmālikhantīmivāmbaram ।
ḍīyamānāmivākāśamuchChritairbhavanōttamaiḥ ॥ 23 ॥

sampūrṇāṃ rākṣasairghōrairnāgairbhōgavatīmiva ।
achintyāṃ sukṛtāṃ spaṣṭāṃ kubērādhyuṣitāṃ purā ॥ 24 ॥

daṃṣṭribhirbahubhiḥ śūraiḥ śūlapaṭṭasapāṇibhiḥ ।
rakṣitāṃ rākṣasairghōrairguhāmāśīviṣairiva ॥ 25 ॥

tasyāścha mahatīṃ guptiṃ sāgaraṃ cha nirīkṣya saḥ ।
rāvaṇaṃ cha ripuṃ ghōraṃ chintayāmāsa vānaraḥ ॥ 26 ॥

āgatyāpīha harayō bhaviṣyanti nirarthakāḥ ।
na hi yuddhēna vai laṅkā śakyā jētuṃ surairapi ॥ 27 ॥

imāṃ tu viṣamāṃ durgāṃ laṅkāṃ rāvaṇapālitām ।
prāpyāpi sa mahābāhuḥ kiṃ kariṣyati rāghavaḥ ॥ 28 ॥

avakāśō nasāntvasya rākṣasēṣvabhigamyatē ।
na dānasya na bhēdasya naiva yuddhasya dṛśyatē ॥ 29 ॥

chaturṇāmēva hi gatirvānarāṇāṃ mahātmanām ।
vāliputrasya nīlasya mama rājñaścha dhīmataḥ ॥ 30 ॥

yāvajjānāmi vaidēhīṃ yadi jīvati vā na vā ।
tatraiva chintayiṣyāmi dṛṣṭvā tāṃ janakātmajām ॥ 31 ॥

tataḥ sa chintayāmāsa muhūrtaṃ kapikuñjaraḥ ।
giriśṛṅgē sthitastasmin rāmasyābhyudayē rataḥ ॥ 32 ॥

anēna rūpēṇa mayā na śakyā rakṣasāṃ purī ।
pravēṣṭuṃ rākṣasairguptā krūrairbalasamanvitaiḥ ॥ 33 ॥

ugraujasō mahāvīryā balavantaścha rākṣasāḥ ।
vañchanīyā mayā sarvē jānakīṃ parimārgatā ॥ 34 ॥

lakṣyālakṣyēṇa rūpēṇa rātrau laṅkā purī mayā ।
pravēṣṭuṃ prāptakālaṃ mē kṛtyaṃ sādhayituṃ mahat ॥ 35 ॥

tāṃ purīṃ tādṛśīṃ dṛṣṭvā durādharṣāṃ surāsuraiḥ ।
hanumān chintayāmāsa viniśchitya muhurmuhuḥ ॥ 36 ॥

kēnōpāyēna paśyēyaṃ maithilīṃ janakātmajām ।
adṛṣṭō rākṣasēndrēṇa rāvaṇēna durātmanā ॥ 37 ॥

na vinaśyētkathaṃ kāryaṃ rāmasya viditātmanaḥ ।
ēkāmēkaścha vaśyēyaṃ rahitē janakātmajām ॥ 38 ॥

bhūtāśchārthā vipadyantē dēśakālavirōdhitāḥ ।
viklabaṃ dūtamāsādya tamaḥ sūryōdayē yathā ॥ 39 ॥

arthānarthāntarē buddhirniśchitāpi na śōbhatē ।
ghātayanti hi kāryāṇi dūtāḥ paṇḍitamāninaḥ ॥ 40 ॥

na vinaśyētkathaṃ kāryaṃ vaiklabyaṃ na kathaṃ bhavēt ।
laṅghanaṃ cha samudrasya kathaṃ nu na vṛthā bhavēt ॥ 41 ॥

mayi dṛṣṭē tu rakṣōbhī rāmasya viditātmanaḥ ।
bhavēdvyarthamidaṃ kāryaṃ rāvaṇānarthamichChataḥ ॥ 42 ॥

na hi śakyaṃ kvachit sthātumavijñātēna rākṣasaiḥ ।
api rākṣasarūpēṇa kimutānyēna kēnachit ॥ 43 ॥

vāyurapyatra nājñātaścharēditi matirmama ।
na hya styaviditaṃ kiñchidrākṣasānāṃ balīyasām ॥ 44 ॥

ihāhaṃ yadi tiṣṭhāmi svēna rūpēṇa saṃvṛtaḥ ।
vināśamupayāsyāmi bharturarthaścha hīyatē ॥ 45 ॥

tadahaṃ svēna rūpēṇa rajanyāṃ hrasvatāṃ gataḥ ।
laṅkāmabhipatiṣyāmi rāghavasyārthasiddhayē ॥ 46 ॥

rāvaṇasya purīṃ rātrau praviśya sudurāsadām ।
vichinvan bhavanaṃ sarvaṃ drakṣyāmi janakātmajām ॥ 47 ॥

iti sañchintya hanumān sūryasyāstamayaṃ kapiḥ ।
āchakāṅkṣē tadā vīrō vaidēhyā darśanōtsukaḥ ॥ 48 ॥

sūryē chāstaṃ gatē rātrau dēhaṃ saṅkṣipya mārutiḥ ।
pṛṣadaṃśakamātraḥ san babhūvādbhutadarśanaḥ ॥ 49 ॥

pradōṣakālē hanumāṃstūrṇamutplutya vīryavān ।
pravivēśa purīṃ ramyāṃ suvibhaktamahāpathām ॥ 50 ॥

prāsādamālāvitatāṃ stambhaiḥ kāñchanarājataiḥ ।
śātakumbhamayairjālairgantharvanagarōpamām ॥ 51 ॥

saptabhaumāṣṭabhaumaiścha sa dadarśa mahāpurīm ।
talaiḥ sphāṭikasaṅkīrṇaiḥ kārtasvaravibhūṣitaiḥ ॥ 52 ॥

vaiḍūryamaṇichitraiścha muktājālavibhūṣitaiḥ ।
talaiḥ śuśubhirē tāni bhavanānyatra rakṣasām ॥ 53 ॥

kāñchanāni cha chitrāṇi tōraṇāni cha rakṣasām ।
laṅkāmudyōtayāmāsuḥ sarvataḥ samalaṅkṛtām ॥ 54 ॥

achintyāmadbhutākārāṃ dṛṣṭavā laṅkāṃ mahākapiḥ ।
āsīdviṣaṇṇō hṛṣṭaścha vaidēhyā darśanōtsukaḥ ॥ 55 ॥

sa pāṇḍurāviddhavimānamālinīṃ mahārhajāmbūnadajālatōraṇām ।
yaśasvinīṃ rāvaṇabāhupālitāṃ kṣapācharairbhīmabalaiḥ samāvṛtām ॥ 56 ॥

chandrō'pi sāchivyamivāsya kurvaṃstārāgaṇairmadhyagatō virājan ।
jyōtsnāvitānēna vitatya lōka muttiṣṭhatē naikasahasraraśmiḥ ॥ 57 ॥

śaṅkhaprabhaṃ kṣīramṛṇālavarṇa mudgachChamānaṃ vyavabhāsamānam ।
dadarśa chandraṃ sa haripravīraḥ pōplūyamānaṃ sarasīva haṃsam ॥ 58 ॥

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē sundarakāṇḍē dvitīyassargaḥ ॥




Browse Related Categories: