śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē sundarakāṇḍam ।
atha dvitīyassargaḥ ।
sa sāgaramanādṛṣyamatikramya mahābalaḥ ।
trikūṭaśikharē laṅkāṃ sthitāṃ svasthō dadarśa ha ॥ 1 ॥
tataḥ pādapamuktēna puṣpavarṣēṇa vīryavān ।
abhivṛṣṭaḥ sthitastatra babhau puṣpamayō yathā ॥ 2 ॥
yōjanānāṃ śataṃ śrīmāṃstīrtvāpyuttamavikramaḥ ।
aniḥśvasan kapistatra na glānimadhigachChati ॥ 3 ॥
śatānyahaṃ yōjanānāṃ kramēyaṃ subahūnyapi ।
kiṃ punaḥ sāgarasyāntaṃ saṅkhyātaṃ śatayōjanam ॥ 4 ॥
sa tu vīryavatāṃ śrēṣṭhaḥ plavatāmapi chōttamaḥ ।
jagāma vēgavān laṅkāṃ laṅghayitvā mahōdadhim ॥ 5 ॥
śādvalāni cha nīlāni gandhavanti vanāni cha ।
gaṇḍavanti cha madhyēna jagāma nagavanti cha ॥ 6 ॥
śailāṃścha tarusañChannān vanārājīścha puṣpitāḥ ।
abhichakrāma tējasvī hanumān plavagarṣabhaḥ ॥ 7 ॥
sa tasminnachalē tiṣṭhanvanānyupavanāni cha ।
sa nagāgrē cha tāṃ laṅkāṃ dadarśa pavanātmajaḥ ॥ 8 ॥
saralān karṇikārāṃścha kharjūrāṃścha supuṣpitān ।
priyālūnmuchulindāṃścha kuṭajān kētakānapi ॥ 9 ॥
priyaṃṅgūn gandhapūrṇāṃścha nīpān saptachChadāṃstathā ।
āsanān kōvidārāṃścha karavīrāṃścha puṣpitān ॥ 10 ॥
puṣpabhāranibaddhāṃścha tathā mukulitānapi ।
pādapān vihagākīrṇān pavanādhūtamastakān ॥ 11 ॥
haṃsakāraṇḍavākīrṇā vāpīḥ padmōtmalāyutāḥ ।
ākrīḍān vividhān ramyāvan vividhāṃścha jalāśayān ॥ 12 ॥
santatān vividhairvṛkṣaiḥ sarvartuphalapuṣpitaiḥ ।
udyānāni cha ramyāṇi dadarśa kapikuñjaraḥ ॥ 13 ॥
samāsādya cha lakṣmīvān laṅkāṃ rāvaṇapālitām ।
parikhābhiḥ sapadmābhiḥ sōtpalābhiralaṅkṛtām ॥ 14 ॥
sītāpaharaṇārthēna rāvaṇēna surakṣitām ।
samantādvicharadbhiścha rākṣasairugradhanvibhiḥ ॥ 15 ॥
kāñchanēnāvṛtāṃ ramyāṃ prākārēṇa mahāpurīm ।
gṛhaiścha grahasaṅkāśaiḥ śāradāmbudasannibhaiḥ ॥ 16 ॥
pāṇḍurābhiḥ pratōlībhiruchchābhirabhisaṃvṛtām ।
aṭṭālakaśatākīrṇāṃ patākādhvajamālinīm ॥ 17 ॥
tōraṇaiḥ kāñchanairdivyairlatāpaṅtkivichitritaiḥ ।
dadarśa hanumān laṅkāṃ divi dēvapurīṃ yathā ॥ 18 ॥
girimūrdhniṃ sthitāṃ laṅkāṃ pāṇḍurairbhavanaiḥ śubhaiḥ ।
dadarśa sa kapiśrēṣṭhaḥ puramākāśagaṃ yathā ॥ 19 ॥
pālitāṃ rākṣasēndrēṇa nirmitāṃ viśvakarmaṇā ।
plavamānamivākāśē dadarśa hanumān purīm ॥ 20 ॥
vapraprākārajaghanāṃ vipulāmbunavāmbarām ।
śataghnīśūlakēśāntāmaṭṭālakavataṃsakām ॥ 21 ॥
manasēva kṛtāṃ laṅkāṃ nirmitāṃ viśvakarmaṇā ।
dvāramuttaramāsādya chintayāmāsa vānaraḥ ॥ 22 ॥
kailāsaśikharaprakhyāmālikhantīmivāmbaram ।
ḍīyamānāmivākāśamuchChritairbhavanōttamaiḥ ॥ 23 ॥
sampūrṇāṃ rākṣasairghōrairnāgairbhōgavatīmiva ।
achintyāṃ sukṛtāṃ spaṣṭāṃ kubērādhyuṣitāṃ purā ॥ 24 ॥
daṃṣṭribhirbahubhiḥ śūraiḥ śūlapaṭṭasapāṇibhiḥ ।
rakṣitāṃ rākṣasairghōrairguhāmāśīviṣairiva ॥ 25 ॥
tasyāścha mahatīṃ guptiṃ sāgaraṃ cha nirīkṣya saḥ ।
rāvaṇaṃ cha ripuṃ ghōraṃ chintayāmāsa vānaraḥ ॥ 26 ॥
āgatyāpīha harayō bhaviṣyanti nirarthakāḥ ।
na hi yuddhēna vai laṅkā śakyā jētuṃ surairapi ॥ 27 ॥
imāṃ tu viṣamāṃ durgāṃ laṅkāṃ rāvaṇapālitām ।
prāpyāpi sa mahābāhuḥ kiṃ kariṣyati rāghavaḥ ॥ 28 ॥
avakāśō nasāntvasya rākṣasēṣvabhigamyatē ।
na dānasya na bhēdasya naiva yuddhasya dṛśyatē ॥ 29 ॥
chaturṇāmēva hi gatirvānarāṇāṃ mahātmanām ।
vāliputrasya nīlasya mama rājñaścha dhīmataḥ ॥ 30 ॥
yāvajjānāmi vaidēhīṃ yadi jīvati vā na vā ।
tatraiva chintayiṣyāmi dṛṣṭvā tāṃ janakātmajām ॥ 31 ॥
tataḥ sa chintayāmāsa muhūrtaṃ kapikuñjaraḥ ।
giriśṛṅgē sthitastasmin rāmasyābhyudayē rataḥ ॥ 32 ॥
anēna rūpēṇa mayā na śakyā rakṣasāṃ purī ।
pravēṣṭuṃ rākṣasairguptā krūrairbalasamanvitaiḥ ॥ 33 ॥
ugraujasō mahāvīryā balavantaścha rākṣasāḥ ।
vañchanīyā mayā sarvē jānakīṃ parimārgatā ॥ 34 ॥
lakṣyālakṣyēṇa rūpēṇa rātrau laṅkā purī mayā ।
pravēṣṭuṃ prāptakālaṃ mē kṛtyaṃ sādhayituṃ mahat ॥ 35 ॥
tāṃ purīṃ tādṛśīṃ dṛṣṭvā durādharṣāṃ surāsuraiḥ ।
hanumān chintayāmāsa viniśchitya muhurmuhuḥ ॥ 36 ॥
kēnōpāyēna paśyēyaṃ maithilīṃ janakātmajām ।
adṛṣṭō rākṣasēndrēṇa rāvaṇēna durātmanā ॥ 37 ॥
na vinaśyētkathaṃ kāryaṃ rāmasya viditātmanaḥ ।
ēkāmēkaścha vaśyēyaṃ rahitē janakātmajām ॥ 38 ॥
bhūtāśchārthā vipadyantē dēśakālavirōdhitāḥ ।
viklabaṃ dūtamāsādya tamaḥ sūryōdayē yathā ॥ 39 ॥
arthānarthāntarē buddhirniśchitāpi na śōbhatē ।
ghātayanti hi kāryāṇi dūtāḥ paṇḍitamāninaḥ ॥ 40 ॥
na vinaśyētkathaṃ kāryaṃ vaiklabyaṃ na kathaṃ bhavēt ।
laṅghanaṃ cha samudrasya kathaṃ nu na vṛthā bhavēt ॥ 41 ॥
mayi dṛṣṭē tu rakṣōbhī rāmasya viditātmanaḥ ।
bhavēdvyarthamidaṃ kāryaṃ rāvaṇānarthamichChataḥ ॥ 42 ॥
na hi śakyaṃ kvachit sthātumavijñātēna rākṣasaiḥ ।
api rākṣasarūpēṇa kimutānyēna kēnachit ॥ 43 ॥
vāyurapyatra nājñātaścharēditi matirmama ।
na hya styaviditaṃ kiñchidrākṣasānāṃ balīyasām ॥ 44 ॥
ihāhaṃ yadi tiṣṭhāmi svēna rūpēṇa saṃvṛtaḥ ।
vināśamupayāsyāmi bharturarthaścha hīyatē ॥ 45 ॥
tadahaṃ svēna rūpēṇa rajanyāṃ hrasvatāṃ gataḥ ।
laṅkāmabhipatiṣyāmi rāghavasyārthasiddhayē ॥ 46 ॥
rāvaṇasya purīṃ rātrau praviśya sudurāsadām ।
vichinvan bhavanaṃ sarvaṃ drakṣyāmi janakātmajām ॥ 47 ॥
iti sañchintya hanumān sūryasyāstamayaṃ kapiḥ ।
āchakāṅkṣē tadā vīrō vaidēhyā darśanōtsukaḥ ॥ 48 ॥
sūryē chāstaṃ gatē rātrau dēhaṃ saṅkṣipya mārutiḥ ।
pṛṣadaṃśakamātraḥ san babhūvādbhutadarśanaḥ ॥ 49 ॥
pradōṣakālē hanumāṃstūrṇamutplutya vīryavān ।
pravivēśa purīṃ ramyāṃ suvibhaktamahāpathām ॥ 50 ॥
prāsādamālāvitatāṃ stambhaiḥ kāñchanarājataiḥ ।
śātakumbhamayairjālairgantharvanagarōpamām ॥ 51 ॥
saptabhaumāṣṭabhaumaiścha sa dadarśa mahāpurīm ।
talaiḥ sphāṭikasaṅkīrṇaiḥ kārtasvaravibhūṣitaiḥ ॥ 52 ॥
vaiḍūryamaṇichitraiścha muktājālavibhūṣitaiḥ ।
talaiḥ śuśubhirē tāni bhavanānyatra rakṣasām ॥ 53 ॥
kāñchanāni cha chitrāṇi tōraṇāni cha rakṣasām ।
laṅkāmudyōtayāmāsuḥ sarvataḥ samalaṅkṛtām ॥ 54 ॥
achintyāmadbhutākārāṃ dṛṣṭavā laṅkāṃ mahākapiḥ ।
āsīdviṣaṇṇō hṛṣṭaścha vaidēhyā darśanōtsukaḥ ॥ 55 ॥
sa pāṇḍurāviddhavimānamālinīṃ mahārhajāmbūnadajālatōraṇām ।
yaśasvinīṃ rāvaṇabāhupālitāṃ kṣapācharairbhīmabalaiḥ samāvṛtām ॥ 56 ॥
chandrō'pi sāchivyamivāsya kurvaṃstārāgaṇairmadhyagatō virājan ।
jyōtsnāvitānēna vitatya lōka muttiṣṭhatē naikasahasraraśmiḥ ॥ 57 ॥
śaṅkhaprabhaṃ kṣīramṛṇālavarṇa mudgachChamānaṃ vyavabhāsamānam ।
dadarśa chandraṃ sa haripravīraḥ pōplūyamānaṃ sarasīva haṃsam ॥ 58 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē sundarakāṇḍē dvitīyassargaḥ ॥