ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ୟୁଦ୍ଧକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ଅଷ୍ଟପଂଚାଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ତତଃପ୍ରହସ୍ତଂନିର୍ୟାଂତଂଦୃଷ୍ଟଵାଭୀମପରାକ୍ରମମ୍ ।
ଉଵାଚସସ୍ମିତଂରାମୋଵିଭୀଷଣମରିଂଦମଃ ॥ 1 ॥
କଏଷସ୍ସୁମହାକାୟୋବଲେନମହତାଵୃତଃ ।
ଆଚକ୍ଷ୍ଵମେମହାବାହୋ ଵୀର୍ୟଵଂତଂନିଶାଚରମ୍ ॥ 2 ॥
ରାଘଵସ୍ୟଵଚଶ୍ଶ୍ରୁତ୍ଵାପ୍ରତ୍ୟୁଵାଚଵିଭୀଷଣଃ ॥ 3 ॥
ଏଷସେନାପତିସ୍ତସ୍ୟପ୍ରହସ୍ତୋନାମରାକ୍ଷସଃ ।
ଲଂକାୟାଂରାକ୍ଷସେଂଦ୍ରସ୍ୟତ୍ରିଭାଗବଲସମ୍ଵୃତଃ ॥ 4 ॥
ଵୀର୍ୟଵାନସ୍ତ୍ରଵିଚ୍ଛୂରଃସୁପ୍ରଖ୍ୟାଶ୍ଚପରାକ୍ରମେ ।
ତତଃପ୍ରହସ୍ତଂନିର୍ୟାଂତଂଭୀମଂଭୀମପରାକ୍ରମମ୍ ॥ 5 ॥
ଗର୍ଜଂତଂସୁମହାକାୟଂରାକ୍ଷସୈରଭିସମ୍ଵୃତମ୍ ।
ଦଦର୍ଶମହତୀସେନାଵାନରାଣାଂବଲୀୟସାମ୍ ॥ 6 ॥
ଅଭିସଂଜାତରୋଷାଣାଂପ୍ରହସ୍ତମଭିଗର୍ଜତାମ୍ ।
ଖଡଗଶକ୍ତ୍ୟୃଷ୍ଣିବାଣାଶ୍ଚଶୂଲାନିମୁସଲାନିଚ ॥ 7 ॥
ଗଦାଶ୍ଚପରିଘାଃପ୍ରାସାଵିଵିଧାଶ୍ଚପରିଶ୍ଵଧାଃ ।
ନୂଂଷିଚଵିଚିତ୍ରାଣିରାକ୍ଷସାନାଂଜୟୈଷିଣାମ୍ ॥ 8 ॥
ପ୍ରଗୃହୀତାନ୍ୟଶୋଭଂତଵାନରାନଭିଧାଵତାମ୍ ।
ଜଗୃହୁଃପାଦପାଂଶ୍ଚାପିପୁଷ୍ପିତାନ୍ଵାନରର୍ଷଭାଃ ॥ 9 ॥
ଶିଲାଶ୍ଚଵିପୁଲାଦୀର୍ଘାୟୋଦ୍ଧୁକାମାଃପ୍ଲଵଂଗମାଃ ।
ତେଷାମନ୍ୟୋନ୍ୟମାସାଦ୍ୟସଂଗ୍ରାମଃସୁମହାନଭୂତ୍ ॥ 10 ॥
ବହୂନାମଶ୍ମଵୃଷ୍ଟିଂଚଶରଵର୍ଷଂଚଵର୍ଷତାମ୍ ।
ବହଵୋରାକ୍ଷସାୟୁଦ୍ଧେବହୂନ୍ଵାନରୟୂଧପାନ୍ ॥ 11 ॥
ଵାନରାରାକ୍ଷସାଂଶ୍ଚାପିନିଜଘ୍ନୁର୍ବହଵୋବହୂନ୍ ।
ଶୂଲୈଃପ୍ରମଥିତାଃକେଚିତ୍କେଚିଚ୍ଚପରମାୟୁଧୈଃ ॥ 12 ॥
ପରିଘୈରାହତାଃକେଚିତ୍କେଚିଚ୍ଛିନ୍ନାଃପରଶ୍ଵଧୈଃ ।
ନିରୁଚ୍ଛଵାସାଃକୃତାଃ କେଚିତ୍ପତିତାଧରଣୀତଲେ ॥ 13 ॥
ଵିଭିନ୍ନହୃଦୟାଃକେଚିଦିଷୁସଂଧାନସଂଦିତାଃ ।
କେଚିଵ୍ଦିଧାକୃତାଃଖଡଗୈଃସ୍ଫୁରଂତଃପତିତାଭୁଵି ॥ 14 ॥
ଵାନରାରାକ୍ଷସୈଶ୍ଶୂଲୈପାର୍ଶ୍ଵତଶ୍ଚାଵଦାରିତାଃ ।
ଵାନରୈଶ୍ଚାପିସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୈରାକ୍ଷସୌଘାଃସମଂତତଃ ॥ 15 ॥
ପାଦପୈର୍ଗିରିଶୃଂଗୈଶ୍ଚସଂପିଷ୍ଟାଵସୁଧାତଲେ ।
ଵଜ୍ରସ୍ପର୍ଶତଲୈର୍ହସ୍ସ୍ସୈର୍ମୁଷ୍ଟିଭିଶ୍ଚହତାଭୃଶମ୍ ॥ 16 ॥
ଵେମୁଶ୍ଶୋଣିତମାସ୍ୟେଭ୍ୟୋଵିଶୀର୍ଣଦଶନେକ୍ଷଣାଃ ।
ଆର୍ତସ୍ଵନଂଚସ୍ଵନତାଂସିଂହନାଦଂଚନର୍ଦତାମ୍ ॥ 17 ॥
ବଭୂଵତୁମୁଲଶ୍ଶବ୍ଦୋହରୀଣାଂରକ୍ଷସାଂୟୁଧି ।
ଵାନରାରାକ୍ଷସାଃକ୍ରୁଦ୍ଧାଵୀରମାର୍ଗମନୁଵ୍ରତାଃ ॥ 18 ॥
ଵିଵୃତ୍ତନୟନାଃକ୍ରୂରାଶ୍ଚକ୍ରୁଃକର୍ମାଣ୍ୟଭୀତଵତ୍ ।
ନରାଂତକଃକୁଂଭହନୁର୍ମହାନାଦସ୍ସମୁନ୍ନତଃ ॥ 19 ॥
ଏତେପ୍ରହସ୍ତସଚିଵାସ୍ସର୍ଵେଜଘ୍ନୁର୍ଵନୌକସଃ ।
ତେଷାମାପତତାଂଶୀଘ୍ରଂନିଘ୍ନତାଂଚାପିଵାନରାନ୍ ॥ 20 ॥
ଦ୍ଵିଵିଦୋଗିରିଶୃଂଗେଣଜଘାନୈକଂନରାଂତକମ୍ ।
ଦୁର୍ମୁଖଃପୁନରୁତ୍ଥାୟକପିସ୍ସଵିପୁଲଦ୍ରୁମମ୍ ॥ 21 ॥
ରାକ୍ଷସଂକ୍ଷିପ୍ରହସ୍ତସ୍ତୁସମୁନ୍ନତମପୋଥୟତ୍ ।
ଜାଂବଵାଂସ୍ତୁସୁସଂକ୍ରୁଦ୍ଧଃପ୍ରଗୃହ୍ୟମହତୀଂଶିଲାମ୍ ॥ 22 ॥
ପାତୟାମାସତେଜସ୍ଵୀମହାନାଦସ୍ୟଵକ୍ଷସି ।
ଅଥକୁଂଭହନୁସ୍ତତ୍ରତାରେଣାସାଦ୍ୟଵୀର୍ୟଵାନ୍ ॥ 23 ॥
ଵୃକ୍ଷେଣାଭିହତୋମୂର୍ଧ୍ନିପ୍ରାଣାନ୍ସଂତ୍ୟାଜୟଦ୍ରଣେ ।
ଅମୃଷ୍ୟମାଣସ୍ତତ୍କର୍ମପ୍ରହସ୍ତୋରଥମାଶ୍ରିତଃ ॥ 24 ॥
ଚକାର କଦନଂ ଘୋରଂ ଧନୁଷ୍ ପାଣିର୍ ଵନ ଓକସାମ୍ ।
ଆଵର୍ତ;ଇଵ ସମ୍ଜଜ୍ନେ;ଉଭୟୋହ୍ ସେନୟୋସ୍ ତଦା ॥ 25 ॥
କ୍ଷୁଭିତସ୍ୟାପ୍ରମେୟସ୍ୟସାଗରସ୍ୟେଵନିସ୍ସ୍ଵନଃ ।
ମହତାହିଶରୌଘେଣପ୍ରହସ୍ତୋୟୁଦ୍ଧକୋଵିଦଃ ॥ 26 ॥
ଅର୍ଦୟାମାସସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋଵାନରାନ୍ ପରମାହଵେ ।
ଵାନରାଣାଂଶରୀରୈଶ୍ଚରାକ୍ଷସାନାଂଚମେଦିନୀ ॥ 27 ॥
ବଭୂନ୍ଵିଚିତାଘୋରାଃପତିତୈରିଵପର୍ଵତୈ ।
ସାମହୀରୁଧିରୌଘେଣପ୍ରଚ୍ଛନ୍ନାସଂପ୍ରକାଶତେ ॥ 28 ॥
ସଂଛନ୍ନାମାଧଵେମାସିପଲାଶୈରିଵପୁଷ୍ପିତୈଃ ।
ହତଵୀରୌଘଵସ୍ରାଂତୁଭଗ୍ନାୟୁଧମହାଦ୍ରୁମାମ୍ ॥ 29 ॥
ଶୋଣିତ ଓଘ ମହା ତୋୟାଂ ୟମ ସାଗର ଗାମିନୀମ୍ ।
ୟକୃତ୍ ପ୍ଲୀହ ମହା ପନ୍କାଂ ଵିନିକୀର୍ଣ ଅଂତ୍ର ଶୈବଲାମ୍ ॥ 30 ॥
ଭିନ୍ନକାୟଶିରୋମୀନାମଂଗାଵୟଵଶାଦ୍ଵଲାମ୍ ।
ଗୃଧ୍ରହଂସଗଣାକୀର୍ଣାଂକଂକସାରସସେଵିତାମ୍ ॥ 31 ॥
ମେଦଃଫେନସମାକୀର୍ଣାମାର୍ତସଂତିତସ୍ଵନାମ୍ ।
ତାଂକାପୁରଷୁଦୁସ୍ତାରାଂୟୁଦ୍ଧଭୂମିମୟୀଂନଦୀମ୍ ॥ 32 ॥
ନଦୀମିଵଘନାପାୟେହଂସସାରସସେଵିତାମ୍ ।
ରାକ୍ଷସାଃକପିମୁଖ୍ୟାଶ୍ଚତେରୁସ୍ତାଂଦୁସ୍ତରାଂନଦୀମ୍ ॥ 33 ॥
ୟଥା ପଦ୍ମ ରଜୋ ଧ୍ଵସ୍ତାଂ ନଲିନୀଂ ଗଜ ୟୂଥପାଃ ।
ତତଃ ସୃଜଂତଂ ବାଣ ଓଘାନ୍ ପ୍ରହସ୍ତଂ ସ୍ୟଂଦନେ ସ୍ଥିତମ୍ ॥ 34 ॥
ଦଦର୍ଶ ତରସା ନୀଲୋ ଵିନିଘ୍ନଂତଂ ପ୍ଲଵଂ ଗମାନ୍ ।
ଉଦ୍ଧୂତ ଇଵ ଵାୟୁଃ ଖେ ମହାଦଭ୍ରବଲଂ ବଲାତ୍ ॥ 35 ॥
ସମୀକ୍ଷ୍ୟାଭିଦ୍ରୁତଂୟୁଦ୍ଧେପ୍ରହସ୍ତୋଵାହିନୀପତିଃ ।
ରଥେନାଦିତ୍ୟଵର୍ଣେନନୀଲମେଵାଭିଦୁଦ୍ରୁଵେ ॥ 36 ॥
ସଧନୁର୍ଧନ୍ଵିନାଂଶ୍ରେଷ୍ଠୋଵିକୃଷ୍ୟପରମାହଵେ ॥ 37 ॥
ନୀଲାୟଵ୍ୟସୃଜଦ୍ବାଣାନ୍ପ୍ରହସ୍ତୋଵାହିନୀପତିଃ ।
ତେପ୍ରାପ୍ୟଵିଶିଖାନୀଲଂଵିନିର୍ଭିଦ୍ୟସମାହିତାଃ ॥ 38 ॥
ମହୀଂଜଗ୍ମୁର୍ମହାଵେଗାରୁଷିତାଇଵପନ୍ନଗାଃ ।
ନୀଲଃଶରୈରଭିହତୋନିଶିତୈର୍ଜ୍ଵଲନୋପମୈଃ ॥ 39 ॥
ସତଂପରମଦୁର୍ଧର୍ଷମାପତଂତଂମହାକପିଃ ।
ପ୍ରହସ୍ତଂତାଡୟାମାସଵୃକ୍ଷମୁତ୍ପାଟ୍ୟଵୀର୍ୟଵାନ୍ ॥ 40 ॥
ସତେନାଭିହତଃକ୍ରୁଦ୍ଧୋନଦନ୍ରାକ୍ଷସପୁଂଗଵଃ ।
ଵଵର୍ଷଶରଵର୍ଷାଣିପ୍ଲଵଂଗାନାଂଚମୂପତୌ ॥ 41 ॥
ତସ୍ୟବାଣଗଣାନ୍ଘାରାନ୍ରାକ୍ଷସସ୍ୟମହାବଲଃ ।
ଅପାରୟନ୍ଵାରୟିତୁଂପ୍ରତ୍ୟଗୃହ୍ଣାନ୍ନିମୀଲିତଃ ॥ 42 ॥
ୟଥୈଵଗୋଵୃଷୋଵର୍ଷଂଶାରଦଂଶୀଘ୍ରମାଗତମ୍ ।
ଏଵମେଵପ୍ରହସ୍ତସ୍ୟଶରଵର୍ଷଂଦୁରାସଦମ୍ ॥ 43 ॥
ନିମୀଲିତାକ୍ଷସ୍ସହସାନୀଲସ୍ସେହେଦୁରାସଦାନ୍ ।
ରୋଷିତଶ୍ଶରଵର୍ଷେଣସାଲେନମହତାମହାନ୍ ।
ପ୍ରଜଘାନହୟାନନୀଲଃପ୍ରହସ୍ତସ୍ୟମହାବଲଃ ॥ 44 ॥
ତତନ୍ସଚାପମୁଦ୍ଗୃହ୍ୟପ୍ରହସ୍ତସ୍ୟମହାବଲଃ ।
ବଭଂଜତରସାନୀଲୋନନାଦଚପୁନଃପୁନଃ ॥ 45 ॥
ଵିଧନୁସ୍ତୁକୃତସ୍ତେନପ୍ରହସ୍ତୋଵାହିନୀପତିଃ ।
ପ୍ରଗୃହ୍ୟମୁସଲଂଘୋରଂସ୍ୟଂଦନାଦଵପୁପ୍ଲୁଵେ ॥ 46 ॥
ତାଵୁଭୌଵାହିନୀମୁଖ୍ୟୌଜାତଵୈରୌତରସ୍ଵିନୌ ।
ସ୍ଥିତୌକ୍ଷତଜଗଦିଗ୍ଧାଂଗୌପ୍ରଭିନ୍ନାଵିଵକୁଂଜରୌ ॥ 47 ॥
ଉଲ୍ଲିଖଂତୌସୁତୀକ୍ଷ୍ଣାଭିର୍ଦଂଷ୍ଟ୍ରାଭିରିତରେତରମ୍ ।
ସିଂହଶାର୍ଦୂଲସଦୃଶୌସିଂହଶାର୍ଦୂଲଚେଷ୍ଟିତୌ ॥ 48 ॥
ଵିକ୍ରାଂତଵିଜୟୌଵୀରୌସମରେଷ୍ନ୍ଵିଵର୍ତିନୌ ।
କାଂକ୍ଷମାଣୌୟଶଃପ୍ରାପ୍ତୁଂଵୃତ୍ରଵାସଵୟୋସ୍ସହ ॥ 49 ॥
ଆଜଘାନତଦାନୀଲଂଲଲାଟେମୁସଲେନସଃ ।
ପ୍ରହସ୍ତଃପରମାୟତ୍ତସ୍ତତସ୍ସୁସ୍ରାଵଶୋଣିତମ୍ ॥ 50 ॥
ତତଃଶୋଣିତଦିଗ୍ଧାଂଗଃପ୍ରଗୃହ୍ୟସୁମହାତରୁମ୍ ।
ପ୍ରହସ୍ତସ୍ୟୋରସିକ୍ରୁଦ୍ଧୋଵିସସର୍ଜମହାକପିଃ ॥ 51 ॥
ତମଚିଂତ୍ୟପ୍ରହାରଂସପ୍ରଗୃହ୍ୟମୁସଲଂମହତ୍ ।
ଅଭିଦୁଦ୍ରାଵବଲିନଂବଲାନନୀଲଂପ୍ଲଵଂଗମମ୍ ॥ 52 ॥
ତମୁଗ୍ରଵେଗଂସଂରବ୍ଧମାପତଂତଂମହାକପିଃ ।
ତତସ୍ସଂପ୍ରେକ୍ଷ୍ୟଜଗ୍ରାହମହାଵେଗୋମହାଶିଲାମ୍ ॥ 53 ॥
ତସ୍ୟୟୁଦ୍ଧାଭିକାମସ୍ୟମୃଥେମୁସଲୟୋଧିନ ।
ପ୍ରହସ୍ତସ୍ୟଶିଲାଂନୀଲୋମୂର୍ଧ୍ନିତୂର୍ଣମପାତୟତ୍ ॥ 54 ॥
ସାତେନକପିମୁଖ୍ୟେନଵିମୁକ୍ତାମହତୀଶିଲା ।
ବିଭେଦବହୁଧାଘୋରାପ୍ରହସ୍ତସ୍ୟଶିରସ୍ତଦା ॥ 55 ॥
ଵିଭିନ୍ନ ଶିରସସ୍ ତସ୍ୟ ବହୁ ସୁସ୍ରାଵ ଶୋଣିତମ୍ ।
ଶରୀରାଦ୍ ଅପି ସୁସ୍ରାଵ ଗିରେହ୍ ପ୍ରସ୍ରଵଣଂ ୟଥା ॥ 56 ॥
ଵିଭିନ୍ନଶିରସସ୍ତସ୍ୟବହୁସୁସ୍ରାଵଶୋଣିତମ୍ ।
ଶରୀରାଦପିସୁସ୍ରାଵଗିରେଃପ୍ରସ୍ରଵଣଂୟଥା ॥ 57 ॥
ହତେପ୍ରହସ୍ତେନୀଲେନତଦକଂପ୍ୟଂମହାବଲମ୍ ।
ରାକ୍ଷସାନାମହୃଷ୍ଟାନାଂଲଂକାମଭିଜଗାମହ ॥ 58 ॥
ନଶେକୁସ୍ସମଵସ୍ଥାତୁଂନିହତେଵାହିନୀପତୌ ।
ସେତୁବଂଧଂସମାସାଦ୍ୟଵିଶୀର୍ଣଂସଲିଲଂୟଥା ॥ 59 ॥
ହତେତସ୍ମିଂଶ୍ଚମୂମୁଖ୍ୟେରାକ୍ଷସାସ୍ତେନିରୁଦ୍ୟମାଃ ।
ରକ୍ଷଃପତିଗୃହଂଗତ୍ଵାଧ୍ୟାନମୂକତ୍ଵମାସ୍ଥିତାଃ ॥ 60 ॥
ପ୍ରାପ୍ତାଶ୍ଶୋକାର୍ଣଵଂତୀଵ୍ରଂନିସ୍ସଜ୍ଞୌଇଵତେଽଭଵନ୍ ।
ତତସ୍ତୁନୀଲୋଵିଜୟୀମହାବଲଃପ୍ରଶସ୍ୟମାନଃସୁକୃତେନକର୍ମଣା ।
ସମେତ୍ୟରାମେଣସଲକ୍ଷ୍ମଣେନପ୍ରହୃଷ୍ଟରୂପସ୍ତୁବଭୂଵୟୂଥପଃ ॥ 61 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ୟୁଦ୍ଧକାଂଡେ ଅଷ୍ଟପଂଚାଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
