śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē yuddhakāṇḍam ।
atha trinavatitamassargaḥ ।
tataḥpaulastyasachivāśrutvāchēndrajitōvadham ।
āchachakṣurabhijñāyadaśagrīvāyasavyathāḥ ॥ 1 ॥
yuddhēhatōmahārājalakṣmaṇēnatavātmajaḥ ।
vibhīṣaṇasahāyēnamiṣatānnōmahādyutiḥ ॥ 2 ॥
śūraṃśūrēṇasamgamyasamyugēṣvaparājitaḥ ।
lakṣmaṇēnahataśśūraḥputrastēmahēndrajit ॥ 3 ॥
gatassaparamānlōkānśaraissantāpyalakṣmaṇam ।
sa tampratibhayaṃśrutvāvadhamputrasyadāruṇam ॥ 4 ॥
ghōramindrajitaḥsaṅkhyēkaśmalamprāviśanmahat ।
upalabhyachirātsañjñāṃ rājārākṣasapuṅgava ॥ 5 ॥
putraśōkākulōdīnōvilalāpākulēndriyaḥ ।
hārākṣasachamūmukhyamamavatsamahābala ॥ 6 ॥
jitvēndraṅkathamadyatvaṃlakṣmaṇasyavaśaṅgataḥ ।
nanutvamiṣubhiḥkruddhōbhindyāḥkālāntakāvapi ॥ 7 ॥
mandarasyāpiśṛṅgāṇikimpunarlakṣmaṇaṃyudhi ।
adyavainasvatōrājābhūyōbahumatōmama ॥ 8 ॥
yēnādyatvammahābāhō saṃyuktaḥkāladharmaṇā ।
ēṣapanthāḥsuyōdhānāṃsarvāmaragaṇēṣvapi ॥ 9 ॥
yaḥkṛtēhanyatēbhartussapumānsvargamṛchChati ।
adyadēvagaṇāssarvēlōkapālāmaharṣayaḥ ॥ 10 ॥
hatamindrajitandṛṣṭavāsukhaṃsvapsyantinirbhayāḥ ।
adyalōkāstrayaḥ kṛtsnāpṛthivī cha sakānanā ॥ 11 ॥
ēkēnēndrajitāhīnāśūnyēvapratibhātimē ।
adyanairṛtakanyānāṃśrōṣyāmyantaḥpurēravam ॥ 12 ॥
karēṇusaṅghasyayathāninādaṅgirigahvarē ।
yauvarājyaṃ cha laṅkāṃ cha rakṣāṃsi cha parantapa ॥ 13 ॥
mātarammāṃ cha bhāryāśchakvagatō'sivihāyanaḥ ।
mamanāmatvayāvīragatasyayamasādanam ॥ 14 ॥
prētakāryāṇikāryāṇiviparītēhivartasē ।
sa tvañjīvatisugrīvēlakṣmaṇēna cha rāghavē ॥ 15 ॥
mamaśalyamanuddhṛtyakvagatō'sivihāyanaḥ ।
ēvamādivilāpārtaṃrāvaṇaṃrākṣasādhipam ॥ 16 ॥
āvivēśamahān kōpaḥputravyasanasambhavaḥ ।
prakṛtyākōpanaṃhyēnamputrasyapunarādhayaḥ ॥ 17 ॥
dīptaṃsandīpayāmāsurgharmē'rkamivaraśmayaḥ ।
lalāṭēbhrukuṭībhiśchasaṅgatābhirvyarōchata ॥ 18 ॥
yugāntēsahanakraistumahōrmibhirivōdadhiḥ ।
kōpādvijṛmbhamāṇasyavaktrādvyaktamivajvalan ॥ 19 ॥
utpapātasadhūmānagirvṛtrasyavadanādiva ।
sa putravadhasantaptaśśūraḥkrōdhavaśaṅgataḥ ॥ 20 ॥
samīkṣyarāvaṇōbuddhyāvaidēhyārōchayadvadham ।
tasyaprakṛtyāraktē cha raktēkrōthānagināpi cha ॥ 21 ॥
rāvaṇasyamahāghōrēdīptēnētrēbabhūvatuḥ ।
ghōramprakṛtyārūpantattasyakrōdhāgnimūrChitam ॥ 22 ॥
babhūvarūpaṅkruddhasyarudrasyēvadurāsadam ।
tasyakruddhasyanētrābhyāmprāpatannāśrṛbindavaḥ ॥ 23 ॥
dīpābhyāmivadīptābhyāṃsārchiṣassnēhabindavaḥ ।
dantāvanidaśatastasyaśrūyatēdaśanasvanaḥ ॥ 24 ॥
yantrasyāvēṣṭyamāṇasya mahatō dānavairiva ।
kālānagirivasaṅkruddhōyāṃyāndiśamavaikṣata ॥ 25 ॥
tasyāntasyāmbhayatrastārākṣasāssanviliyalirē ।
tamantakamivakruddhañcharācharachikhādiṣum ॥ 26 ॥
vīkṣamāṇandiśassarvārākṣasānōpachakramuḥ ।
tataḥparamasaṅkruddhōrāvaṇōrākṣasādhipaḥ ॥ 27 ॥
abravīdrakṣasāmmadhyēsaṃstambhayiṣurāhavē ।
mayāvarṣasahasrāṇicharitvāparamantapaḥ ॥ 28 ॥
tēṣutēṣvavakāśēṣusvayambhūḥparitōṣitaḥ ।
tasyaivatapasōvyuṣṭyāprasādāchChasvayambhuvaḥ ॥ 29 ॥
nāsurēbhyō na dēvēbhyōbhayammamakadāchana ।
kavachambrahmadattammēyadādityasamaprabham ॥ 30 ॥
dēvāsuravimardhēṣu na bhinnaṃvajramuṣṭibhiḥ ।
tēnamāmadyasamyuktaṃrathasthamihasamyugē ॥ 31 ॥
pratīyātkō'dyamāmājausākṣādapipurandaraḥ ।
ttadātiprasannēnasaśaraṅkārmukammahat ॥ 32 ॥
dēvāsuravimardhēṣumamadattaṃsvayambhuvā ।
adyatūryaśatairbhīmandhanurutthāpyatāmmama ॥ 33 ॥
rāmalakṣmaṇayōrēvavadhāyaparamāhavē ।
sa putravadhasantaptaḥkrūraḥkrōdhavaśaṅgataḥ ॥ 34 ॥
samīkṣyarāvaṇōbuddhyāsītāṃhantuṃvyavasyata ।
pratyavēkṣyatāmrākṣassughōrōghōradarśanaḥ ॥ 35 ॥
dīnōdīnasvarānsarvāṃstānuvāchaniśācharān ।
māyayāmamavatsēnavañchanārthaṃvanaukasām ॥ 36 ॥
kiñchidēvahatantatrasītēyamitidarśitam ।
tadidantathyamēvāhaṅkariṣyēpriyamātmanaḥ ॥ 37 ॥
vaidēhīnnāśayiṣyāmikṣatrabandhumanuvratām ।
ityēvamuktvāsachivānkhaṅgamāśuparāmṛśat ॥ 38 ॥
utplutyaguṇasampannaṃvimalāmbaravarchasam ।
niṣpapāta sa vēgēnasabhāryaḥsachivairvṛtaḥ ॥ 39 ॥
rāvaṇaḥputraśōkēnabhṛśamākulachētanaḥ ।
saṅkruddhaḥkhaḍagamādāyasahasāyatramaithilī ॥ 40 ॥
vrajantaṃrākṣasamprēkṣyasiṃhanādaṃvichakruśuḥ ।
ūchuśchānyōnyamāliṅgyasaṅkruddhamprēkṣyarākṣasam ॥ 41 ॥
adyainantāvubhaudṛṣṭavābhrātaraupravyadhiṣyataḥ ।
lōkapālāhichatvāraḥkruddhēnānēnatarjitāḥ ॥ 42 ॥
bahavaḥśatravaśchānyēsamyugēṣvabhipātitāḥ ।
triṣulōkēṣuratnānibhuṅaktēchāhṛtyarāvaṇaḥ ॥ 43 ॥
vikramē cha balēchaivanāstyasyasadṛśōbhuvi ।
tēṣāṃsañjalpamānāmaśōkavanikāṅgatām ॥ 44 ॥
abhidudrāvavaidēhīṃrāvaṇaḥkrōdhamūrChitaḥ ।
vāryamāṇaḥsusaṅkruddhaḥsuhṛdbhirhitabuddhibhiḥ ॥ 45 ॥
abhyadhāvatasaṅkruddhaḥkhēgrahōrōhiṇīmiva ।
maithilīrakṣyamāṇāturākṣasīraninditā ॥ 46 ॥
dadarśarākṣasaṅkruddhannistriṃśavaradhāriṇam ।
tanniśāmyasavistriṃśaṃvyathitājanakātmajā ॥ 47 ॥
nivāryamāṇambahuśaḥsuhṛdbhiranivartinam ।
sītāduḥkhasamāviṣṭāvilapantīdamabravīt ॥ 48 ॥
yathāyammāmabhikruddhaḥsamabhidravatisvayam ।
vadhiṣyatisanāthāmmāmanāthāmivadurmatiḥ ॥ 49 ॥
bahuśaśchōdayāmāsabhartārammāmanuvratām ।
bhāryābhavaramasvētipratyākhyātōdhruvammayā ॥ 50 ॥
sō'yammāmanupasthānēvyaktannairāśyamāgataḥ ।
krōdhamōhasamāviṣṭōnihantummāṃsamudyataḥ ॥ 51 ॥
athavātaunaravyāghraubhrātaraurāmalakṣmaṇau ।
mannimittamanāryēṇasamarē'dyanipātitau ॥ 52 ॥
bhairavōhimahānnādōrākṣasānāṃśrutōmayā ।
bahūnāmihahṛṣṭānāntathāvikrōśatāmpriyam ॥ 53 ॥
ahōdhiṅmannimittō'yaṃvināśōrājaputrayōḥ ।
athavāputraśōkēnāhatyārāmalakṣmaṇau ॥ 54 ॥
vidhamiṣyatimāṃraudrōrākṣasaḥpāpaniśchayaḥ ।
hanūmatastutadvākyaṃ na kṛtaṅkṣudrayāmayā ॥ 55 ॥
yadyahantasyapṛṣṭhēvatadāyāsamanirjitā ।
nādyaivamanuśōchēyambharturaṅkagatāsatī ॥ 56 ॥
manyētuhṛdayantasyāḥkausalyāyāḥphaliṣyati ।
ēkaputrāyadāputraṃvinaṣṭaṃśrōṣyatēyudhi ॥ 57 ॥
sāhijanma cha bālyaṃ cha yauvanaṃ cha mahātmanaḥ ।
dharmakāryāṇirūpaṃ cha rudatīsaṃsmariṣyati ॥ 58 ॥
nirāśānihatēputrēdattvāśrāddhamachētanā ।
agnimāvēkṣyatēnūnamāpōvāpipravēkṣyati ॥ 59 ॥
dhigastukubjāmasatīmmantharāmpāpaniśchayām ।
yannimittamimaṃśōkaṅkausalyāpratipatsyatē ॥ 60 ॥
ityēvammaithilīndṛṣṭavāvilapantīntapasvinīm ।
rōhiṇīmivachandrēṇavināgrahavaśaṅgatām ॥ 61 ॥
ētasminnantarētasyāmātyaḥśīlavān śuchiḥ ।
supārśvōnāmamēdhāvīrāvaṇaṃrakṣasēśvaram ॥ 62 ॥
nivāryamāṇaḥsachivairidaṃvachanamabravīt ।
kathannāmadaśagrīva sākṣadvaiśravaṇānuja ॥ 63 ॥
hantumichChasivaidēhīṅkrōdhāddharmamapāsya cha ।
vēdavidyāvratasnātaḥsvakarmaniratastathā ॥ 64 ॥
striyaḥkasmādvadhaṃvīramanyasērākṣasēśvara ।
maithilīṃrūpasampannāmpratyavēkṣasvapārthiva ॥ 65 ॥
tasminnēvasahāsmābhirāhēvakrōdhamutsṛja ।
abhyutthānantvamadyaivakṛṣṇapakṣachaturdhaśīm ॥ 66 ॥
kṛtvāniryāhyamāvāsyāṃvijayāyabalairvṛtaḥ ।
śūraḥdhīmān rathīkhaḍagīrathapravamāsthitaḥ ॥ 67 ॥
hatvādāśarathiṃrāmambhavān prāpsyasimaithilīm ।
sa taddurātmāsuhṛdānivēditaṃvachaḥsudharmyampratigṛhyarāvaṇaḥ ।
gṛhañjagāmathatataśchavīryavān punaḥsabhāṃ cha prayayausuhṛdvṛtaḥ ॥ 68 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē yuddhakāṇḍē trinavatitamassargaḥ ॥