ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ସୁଂଦରକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ତୃତୀୟସ୍ସର୍ଗଃ ।
ସ ଲଂବଶିଖରେ ଲଂବେ ଲଂବତୋୟଦସନ୍ନିଭେ ।
ସତ୍ତ୍ଵମାସ୍ଥାୟ ମେଧାଵୀ ହନୁମାନ୍ ମାରୁତାତ୍ମଜଃ ॥ 1 ॥
ନିଶି ଲଂକାଂ ମହାସତ୍ତ୍ଵୋ ଵିଵେଶ କପିକୁଂଜରଃ ।
ରମ୍ୟକାନନତୋୟାଢ୍ୟାଂ ପୁରୀଂ ରାଵଣପାଲିତାମ୍ ॥ 2 ॥
ଶାରଦାଂବୁଧରପ୍ରଖ୍ୟୈର୍ଭଵନୈରୁପଶୋଭିତାମ୍ ।
ସାଗରୋପମନିର୍ଘୋଷାଂ ସାଗରାନିଲସେଵିତାମ୍ ॥ 3 ॥
ସୁପୁଷ୍ଟବଲସଂପୁଷ୍ଟାଂ ୟଥୈଵ ଵିଟପାଵତୀମ୍ ।
ଚାରୁତୋରଣନିର୍ୟୂହାଂ ପାଂଡୁରଦ୍ଵାରତୋରଣାମ୍ ॥ 4 ॥
ଭୁଜଗାଚରିତାଂ ଗୁପ୍ତାଂ ଶୁଭାଂ ଭୋଗଵତୀମିଵ ।
ତାଂ ସ ଵିଦ୍ୟୁଦ୍ଘନାକୀର୍ଣାଂ ଜ୍ୟୋତିର୍ମାର୍ଗନିଷେଵିତାମ୍ ॥ 5 ॥
ମଂଦମାରୁତସଂଚାରାଂ ୟଥେଂଦ୍ରସ୍ୟାମରାଵତୀମ୍ ।
ଶାତକୁଂଭେନ ମହତା ପ୍ରାକାରେଣାଭିସଂଵୃତାମ୍ ॥ 6 ॥
କିଂକିଣୀଜାଲଘୋଷାଭିଃ ପତାକାଭିରଲଂକୃତାମ୍ ।
ଆସାଦ୍ୟ ସହସା ହୃଷ୍ଟଃ ପ୍ରାକାରମଭିପେଦିଵାନ୍ ॥ 7 ॥
ଵିସ୍ମୟାଵିଷ୍ଟହୃଦୟଃ ପୁରୀମାଲୋକ୍ୟ ସର୍ଵତଃ ।
ଜାଂବୂନଦମୟୈର୍ଦ୍ଵାରୈର୍ଵୈଡୂର୍ୟକୃତଵେଦିକୈଃ ॥ 8 ॥
ଵଜ୍ରସ୍ଫଟିକମୁକ୍ତାଭିର୍ମଣିକୁଟ୍ଟିମଭୂଷିତୈଃ ।
ତପ୍ତହାଟକନିର୍ୟୂହୈ ରାଜତାମଲପାଂଡୁରୈଃ ॥ 9 ॥
ଵୈଢୂର୍ୟକୃତସୋପାନୈଃ ସ୍ଫାଟିକାଂତରପାଂସୁଭିଃ ।
ଚାରୁସଂଜଵନୋପେତୈଃ ଖମିଵୋତ୍ପତିତୈଃ ଶୁଭୈଃ ॥ 10 ॥
କ୍ରୌଂଚବର୍ହିଣସଂଘୁଷ୍ଟୈଃ ରାଜହଂସ ନିଷେଵିତୈଃ ।
ତୂର୍ୟାଭରଣନିର୍ଘୋଷୈଃ ସର୍ଵତଃ ପ୍ରତିନାଦିତାମ୍ ॥ 11 ॥
ଵସ୍ଵୌକସାରାପ୍ରତିମାଂ ତାଂ ଵୀକ୍ଷ୍ୟ ନଗରୀଂ ତତଃ ।
ଖମିଵୋତ୍ପତିତୁଂ କାମାଂ ଜହର୍ଷ ହନୁମାନ୍ କପିଃ ॥ 12 ॥
ତାଂ ସମୀକ୍ଷ୍ୟ ପୁରୀଂ ରମ୍ୟାଂ ରାକ୍ଷସାଧିପତେଃ ଶୁଭାମ୍ ।
ଅନୁତ୍ତମାମୃଦ୍ଧିୟୁତାଂ ଚିଂତୟାମାସ ଵୀର୍ୟଵାନ୍ ॥ 13 ॥
ନେୟମନ୍ୟେନ ନଗରୀ ଶକ୍ୟା ଧର୍ଷୟିତୁଂ ବଲାତ୍ ।
ରକ୍ଷିତା ରାଵଣବଲୈରୁଦ୍ୟତାୟୁଧଧାରିଭିଃ ॥ 14 ॥
କୁମୁଦାଂଗଦୟୋର୍ଵାପି ସୁଷେଣସ୍ୟ ମହାକପେଃ ।
ପ୍ରସିଦ୍ଧେୟଂ ଭଵେଦ୍ଭୂମିର୍ମୈଂଦଦ୍ଵିଵିଦୟୋରପି ॥ 15 ॥
ଵିଵସ୍ଵତସ୍ତନୂଜସ୍ୟ ହରେଶ୍ଚ କୁଶପର୍ଵଣଃ ।
ଋକ୍ଷସ୍ୟ କେତୁମାଲସ୍ୟ ମମ ଚୈଵ ଗତିର୍ଭଵେତ୍ ॥ 16 ॥
ସମୀକ୍ଷ୍ୟ ତୁ ମହାବାହୂ ରାଘଵସ୍ୟ ପରାକ୍ରମମ୍ ।
ଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ୟ ଚ ଵିକ୍ରାଂତମଭଵତ୍ ପ୍ରୀତିମାନ୍ କପିଃ ॥ 17 ॥
ତାଂ ରତ୍ନଵସନୋପେତାଂ କୋଷ୍ଠାଗାରାଵତଂସକାମ୍ ।
ୟଂତ୍ରାଗାରସ୍ତନୀମୃଦ୍ଧାଂ ପ୍ରମଦାମିଵ ଭୂଷିତାମ୍ ॥ 18 ॥
ତାଂ ନଷ୍ଟତିମିରାଂ ଦୀପ୍ତୈର୍ଭାସ୍ଵରୈଶ୍ଚ ମହାଗୃହୈଃ ।
ନଗରୀଂ ରାକ୍ଷସେଂଦ୍ରସ୍ୟ ସ ଦଦର୍ଶ ମହାକପିଃ ॥ 19 ॥
ଥ ସା ହରିଶାର୍ଦୂଲଂ ପ୍ରଵିଶଂତଂ ମହାବଲମ୍ ।
ନଗରୀ ସ୍ଵେନ ରୂପେଣ ଦଦର୍ଶ ପଵନାତ୍ମଜମ୍ ॥ 20 ॥
ସା ତଂ ହରିଵରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଲଂକା ରାଵଣପାଲିତା ।
ସ୍ଵୟମେଵୋତ୍ଥିତା ତତ୍ର ଵିକୃତାନନଦର୍ଶନା ॥ 21 ॥
ପୁରସ୍ତାତ୍କପିଵର୍ୟସ୍ୟ ଵାୟୁସୂନୋରତିଷ୍ଠତ ।
ମୁଂଚମାନା ମହାନାଦମବ୍ରଵୀତ୍ପଵନାତ୍ମଜମ୍ ॥ 22 ॥
କସ୍ତ୍ଵଂ କେନ ଚ କାର୍ୟେଣ ଇହ ପ୍ରାପ୍ତୋ ଵନାଲୟ ।
କଥୟସ୍ଵେହ ୟତ୍ତତ୍ତ୍ଵଂ ୟାଵତ୍ପ୍ରାଣା ଧରଂତି ତେ ॥ 23 ॥
ନ ଶକ୍ୟଂ ଖଲ୍ଵିୟଂ ଲଂକା ପ୍ରଵେଷ୍ଟୁଂ ଵାନର ତ୍ଵୟା ।
ରକ୍ଷିତା ରାଵଣବଲୈରଭିଗୁପ୍ତା ସମଂତତଃ ॥ 24 ॥
ଅଥ ତାମବ୍ରଵୀଦ୍ଵୀରୋ ହନୁମାନଗ୍ରତଃ ସ୍ଥିତାମ୍ ।
କଥୟିଷ୍ୟାମି ତେ ତତ୍ତ୍ଵଂ ୟନ୍ମାଂ ତ୍ଵଂ ପରିପୃଚ୍ଛସି ॥ 25 ॥
କା ତ୍ଵଂ ଵିରୂପନୟନା ପୁରଦ୍ଵାରେଽଵତିଷ୍ଠସି ।
କିମର୍ଥଂ ଚାପି ମାଂ ରୁଦ୍ଧ୍ଵା ନିର୍ଭର୍ତ୍ସୟସି ଦାରୁଣା ॥ 26 ॥
ହନୁମଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଲଂକା ସା କାମରୂପିଣୀ ।
ଉଵାଚ ଵଚନଂ କ୍ରୁଦ୍ଧା ପରୁଷଂ ପଵନାତ୍ମଜମ୍ ॥ 27 ॥
ଅହଂ ରାକ୍ଷସରାଜସ୍ୟ ରାଵଣସ୍ୟ ମହାତ୍ମନଃ ।
ଆଜ୍ଞାପ୍ରତୀକ୍ଷା ଦୁର୍ଧର୍ଷା ରକ୍ଷାମି ନଗରୀମିମାମ୍ ॥ 28 ॥
ନ ଶକ୍ୟା ମାମଵଜ୍ଞାୟ ପ୍ରଵେଷ୍ଟୁଂ ନଗରୀ ତ୍ଵୟା ।
ଅଦ୍ୟ ପ୍ରାଣୈଃ ପରିତ୍ୟକ୍ତଃ ସ୍ଵପ୍ସ୍ୟସେ ନିହତୋ ମୟା ॥ 29 ॥
ଅହଂ ହି ନଗରୀ ଲଂକା ସ୍ଵୟମେଵ ପ୍ଲଵଂଗମ ।
ସର୍ଵତଃ ପରିରକ୍ଷାମି ହ୍ୟେତତ୍ତେ କଥିତଂ ମୟା ॥ 30 ॥
ଲଂକାୟା ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ହନୁମାନ୍ ମାରୁତାତ୍ମଜଃ ।
ୟତ୍ନଵାନ୍ସ ହରିଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ସ୍ଥିତଶ୍ଶୈଲ ଇଵାପରଃ ॥ 31 ॥
ସ ତାଂ ସ୍ତ୍ରୀରୂପଵିକୃତାଂ ଦୃଷ୍ଟଵା ଵାନରପୁଂଗଵଃ ।
ଆବଭାଷେଽଥ ମେଧାଵୀ ସତ୍ତ୍ଵଵାନ୍ ପ୍ଲଵଗର୍ଷଭଃ ॥ 32 ॥
ଦ୍ରକ୍ଷ୍ୟାମି ନଗରୀଂ ଲଂକାଂ ସାଟ୍ଟପ୍ରାକାରତୋରଣାମ୍ ।
ନିର୍ଵିଶଂକମିମଂଲୋକଂ ପଶ୍ୟଂତ୍ୟାସ୍ତଵସାଂପ୍ରତମ୍ ।
ଇତ୍ୟର୍ଥମିହ ସଂପ୍ରାପ୍ତଃ ପରଂ କୌତୂହଲଂ ହି ମେ ॥ 33 ॥
ଵନାନ୍ୟୁପଵନାନୀହ ଲଂକାୟାଃ କାନନାନି ଚ ।
ସର୍ଵତୋ ଗୃହମୁଖ୍ୟାନି ଦ୍ରଷ୍ଟୁମାଗମନଂ ହି ମେ ॥ 34 ॥
ତସ୍ୟ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଲଂକା ସା କାମରୂପିଣୀ ।
ଭୂୟ ଏଵ ପୁନର୍ଵାକ୍ୟଂ ବଭାଷେ ପରୁଷାକ୍ଷରମ୍ ॥ 35 ॥
ମାମନିର୍ଜିତ୍ୟ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧେ ରାକ୍ଷସେଶ୍ଵରପାଲିତାମ୍ ।
ନ ଶକ୍ୟମଦ୍ୟ ତେ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ପୁରୀୟଂ ଵାନରାଧମ ॥ 36 ॥
ତତଃ ସ କପିଶାର୍ଦୂଲସ୍ତାମୁଵାଚ ନିଶାଚରୀମ୍ ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୁରୀମିମାଂ ଭଦ୍ରେ ପୁନର୍ୟାସ୍ୟେ ୟଥାଗତମ୍ ॥ 37 ॥
ତତଃ କୃତ୍ଵା ମହାନାଦଂ ସା ଵୈ ଲଂକା ଭୟାଵହମ୍ ।
ତଲେନ ଵାନରଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ତାଡୟାମାସ ଵେଗିତା ॥ 38 ॥
ତତଃ ସ କପିଶାର୍ଦୂଲୋ ଲଂକୟା ତାଡିତୋ ଭୃଶମ୍ ।
ନନାଦ ସୁମହାନାଦଂ ଵୀର୍ୟଵାନ୍ ପଵନାତ୍ମଜଃ ॥ 39 ॥
ତତଃ ସଂଵର୍ତୟାମାସ ଵାମହସ୍ତସ୍ୟ ସୋଽଂଗୁଲୀଃ ।
ମୁଷ୍ଟିନାଽଽଭିଜଘାନୈନାଂ ହନୁମାନ୍ କ୍ରୋଧମୂର୍ଛିତଃ ॥ 40 ॥
ସ୍ତ୍ରୀ ଚେତି ମନ୍ୟମାନେନ ନାତିକ୍ରୋଧଃ ସ୍ଵୟଂ କୃତଃ ।
ସା ତୁ ତେନ ପ୍ରହାରେଣ ଵିହ୍ଵଲାଂଗୀ ନିଶାଚରୀ ॥ 41 ॥
ପପାତ ସହସା ଭୂମୌ ଵିକୃତାନନଦର୍ଶନା ।
ତତସ୍ତୁ ହନୁମାନ୍ ପ୍ରାଜ୍ଞସ୍ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିନିପାତିତାମ୍ ॥ 42 ॥
କୃପାଂ ଚକାର ତେଜସ୍ଵୀ ମନ୍ୟମାନଃ ସ୍ତ୍ରିୟଂ ତୁ ତାମ୍ ।
ତତୋ ଵୈ ଭୃଶସଂଵିଗ୍ନା ଲଂକା ସା ଗଦ୍ଗଦାକ୍ଷରମ୍ ॥ 43 ॥
ଉଵାଚାଗର୍ଵିତଂ ଵାକ୍ୟଂ ହନୂମଂତଂ ପ୍ଲଵଂଗମମ୍ ।
ପ୍ରସୀଦ ସୁମହାବାହୋ ତ୍ରାୟସ୍ଵ ହରିସତ୍ତମ ॥ 44 ॥
ସମୟେ ସୌମ୍ୟ ତିଷ୍ଠଂତି ସତ୍ତ୍ଵଵଂତୋ ମହାବଲାଃ ।
ଅହଂ ତୁ ନଗରୀ ଲଂକା ସ୍ଵୟମେଵ ପ୍ଲଵଂଗମ ॥ 45 ॥
ନିର୍ଜିତାହଂ ତ୍ଵୟା ଵୀର ଵିକ୍ରମେଣ ମହାବଲ ।
ଇଦଂ ତୁ ତଥ୍ୟଂ ଶୃଣୁ ଵୈ ବ୍ରୁଵଂତ୍ୟା ମେ ହରୀଶ୍ଵର ॥ 46 ॥
ସ୍ଵୟଂଭୁଵା ପୁରା ଦତ୍ତଂ ଵରଦାନଂ ୟଥା ମମ ।
ୟଦା ତ୍ଵାଂ ଵାନରଃ କଶ୍ଚିଦ୍ଵିକ୍ରମାଦ୍ଵଶମାନୟେତ୍ ॥ 47 ॥
ତଦା ତ୍ଵୟା ହି ଵିଜ୍ଞେୟଂ ରକ୍ଷସାଂ ଭୟମାଗତମ୍ ।
ସ ହି ମେ ସମୟଃ ସୌମ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତୋଽଦ୍ୟ ତଵ ଦର୍ଶନାତ୍ ॥ 48 ॥
ସ୍ଵୟଂଭୂ ଵିହିତଃ ସତ୍ୟୋ ନ ତସ୍ୟାସ୍ତି ଵ୍ୟତିକ୍ରମଃ ।
ସୀତାନିମିତ୍ତଂ ରାଜ୍ଞସ୍ତୁ ରାଵଣସ୍ୟ ଦୁରାତ୍ମନଃ ॥ 49 ॥
ରକ୍ଷସାଂ ଚୈଵ ସର୍ଵେଷାଂ ଵିନାଶଃ ସମୁପାଗତଃ ।
ତତ୍ପ୍ରଵିଶ୍ୟ ହରିଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୀଂ ରାଵଣପାଲିତାମ୍ ॥ 50 ॥
ଵିଧତ୍ସ୍ଵ ସର୍ଵକାର୍ୟାଣି ୟାନି ୟାନୀହ ଵାଂଛସି ।
ପ୍ରଵିଶ୍ୟ ଶାପୋପହତାଂ ହରୀଶ୍ଵର ଶୁଭାଂ ପୁରୀଂ ରାକ୍ଷସମୁଖ୍ୟପାଲିତାମ୍ ।
ୟଦୃଚ୍ଛୟା ତ୍ଵଂ ଜନକାତ୍ମଜାଂ ସତୀଂ ଵିମାର୍ଗ ସର୍ଵତ୍ର ଗତୋ ୟଥାସୁଖମ୍ ॥ 51 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ସୁଂଦରକାଂଡେ ତୃତୀୟସ୍ସର୍ଗଃ ॥
