śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē kiṣkindhākāṇḍam ।
atha ṣōḍaśassargaḥ ।
tāmēvaṃ bruvatīṃ tārāṃ tārādhipanibhānanām ।
vālī nirbhartsayāmāsa vachanaṃ chēdamabravīt ॥ 1 ॥
garjatō'sya cha susambhraścha bhrātuḥ śatrōrviśēṣataḥ ।
marṣayiṣyāmyahaṃ kēna kāraṇēna varānanē ॥ 2 ॥
adharṣitānāṃ śūrāṇāṃ samarēṣvanivartinām ।
dharṣaṇāmarṣaṇaṃ bhīru maraṇādatirichyatē ॥ 3 ॥
sōḍhuṃ na cha samarthō'haṃ yuddhakāmasya saṃyugē ।
sugrīvasya cha samrambhaṃ hīnagrīvasya garjataḥ ॥ 4 ॥
na cha kāryō viṣādastē rāghavaṃ prati matkṛtē ।
dharmajñaścha kṛtajñaścha kathaṃ pāpaṃ kariṣyati ॥ 5 ॥
nivartasva saha strībhiḥ kathaṃ bhūyō'nugachChasi ।
sauhṛdaṃ darśitaṃ tārē mayi bhaktiḥ kṛtā tvayā ॥ 6 ॥
pratiyōtsyāmyahaṃ gatvā sugrīvaṃ jahi sambhramam ।
darpamātraṃ vinēṣyāmi na cha prāṇairvimōkṣyatē ॥ 7 ॥
ahaṃ hyājausthitasyāsya kariṣyāmi yathēpsitam ।
vṛkṣairmuṣṭiprahāraiścha pīḍitaḥ pratiyāsyati ॥ 8 ॥
na mē garvitamāyastaṃ sahiṣyati durātmavān ।
kṛtaṃ tārē sahāṃyatvaṃ sauhṛdaṃ darśitaṃ mayi ॥ 9 ॥
śāpitā'pi mama prāṇairnivartasva jayēna cha ।
ahaṃ jitvā nivartiṣyē tamahaṃ bhrātaraṃ raṇē ॥ 10 ॥
taṃ tu tārā pariṣvajya vālinaṃ priyavādinī ।
chakāra rudatī mandaṃ dakṣiṇā sā pradakṣiṇam ॥ 11 ॥
tataḥ svastyayanaṃ kṛtvā mantravidvijayaiṣiṇī ।
antaḥpuraṃ saha strībhiḥ praviṣṭā śōkamōhitā ॥ 12 ॥
praviṣṭāyāṃ tu tārāyāṃ saha strībhissvamālayam ।
nagarānniryayau kruddhō mahāsarpa iva śvasan ॥ 13 ॥
sa niśśvasya mahātējā vālī paramarōṣaṇaḥ ।
sarvataśchārayan dṛṣṭiṃ śatrudarśanakāṅkṣayā ॥ 14 ॥
sa dadarśa tataśśrīmān sugrīvaṃ hēmapiṅgalam ।
susaṃvītamavaṣṭabdhaṃ dīpyamānamivānalam ॥ 15 ॥
sa taṃ dṛṣṭvā mahāvīryaṃ sugrīvaṃ paryavasthitam ।
gāḍhaṃ paridadhē vāsō vālī paramarōṣaṇaḥ ॥ 16 ॥
sa vālī gāḍhasaṃvītō muṣṭimudyamya vīryavān ।
sugrīvamēvābhimukhō yayau yōddhuṃ kṛtakṣaṇaḥ ॥ 17 ॥
śliṣṭaṃ muṣṭiṃ samudyamya saṃrabdhataramāgataḥ ।
sugrīvō'pi samuddiśya vālinaṃ hēmamālinam ॥ 18 ॥
taṃ vālī krōdhatāmrākṣassugrīvaṃ raṇapaṇḍitam ।
āpatantaṃ mahāvēgamidaṃ vachanamabravīt ॥ 19 ॥
ēṣa muṣṭirmayābaddhō gāḍhassannihitāṅguliḥ ।
mayā vēgavimuktastē prāṇānādāya yāsyati ॥ 20 ॥
ēvamuktastu sugrīvaḥ kruddhō vālinamabravīt ।
tavaiva chā haranprāṇānmuṣṭiḥ patatu mūrdhani ॥ 21 ॥
tāḍitastēna saṅkṛddhassamabhikramya vēgitaḥ ।
abhavachChōṇitōdgārī sōtpīḍa iva parvataḥ ॥ 22 ॥
sugrīvēṇa tu nissaṅgaṃ sālamutpāṭya tējasā ।
gātrēṣvabhihatō vālī vajrēṇēva mahāgiriḥ ॥ 23 ॥
sa tu vālī prachalitassālatāḍanavihvalaḥ ।
gurubhārasamākrāntō nau sārtha iva sāgarē ॥ 24 ॥
tau bhīmabalavikrāntau suparṇasamavēginau ।
pravṛddhau ghōravapuṣau chandrasūryāvivāmbarē ।
parasparamamitraghnau chChidrānvēṣaṇatatparau ॥ 25 ॥
tatō'vardhata vālī tu balavīryasamanvitaḥ ।
sūryaputrō mahāvīryassugrīvaḥ parihīyatē ॥ 26 ॥
vālinā bhagnadarpastu sugrīvō mandavikramaḥ ।
vālinaṃ prati sāmarṣō darśayāmāsa lāghavam ॥ 27 ॥
vṛkṣaiḥ ssaśākhai ssaśikhairvajrakōṭinibhairnakhaiḥ ॥ 28 ॥
muṣṭibhirjānubhiḥ padbhirbāhubhiścha punaḥ punaḥ ।
tayōryuddhamabhūdghōraṃ vṛtravāsavayōriva ॥ 29 ॥
tau śōṇitāktau yudhyētāṃ vānarau vanachāriṇau ।
mēghāviva mahāśabdai starjamānau parasparam ॥ 30 ॥
hīyamānamathō'paśyatsugrīvaṃ vānarēśvaram ।
vīkṣamāṇaṃ diśaśchaiva rāghavassa muhurmuhuḥ ॥ 31 ॥
tatō rāmō mahātējā ārtaṃ dṛṣṭvā harīśvaram ।
śaraṃ cha vīkṣatē vīrō vālinō vadhakāraṇāt ॥ 32 ॥
tatō dhanuṣi sandhāya śaramāśīviṣōpamam ।
purayāmāsa tachchāpaṃ kālachakramivāntakaḥ ॥ 33 ॥
tasya jyātalaghōṣēṇa trastāḥ patrarathēśvarāḥ ।
pradudruvurmṛgāśchaiva yugānta iva mōhitāḥ ॥ 34 ॥
muktastu vajranirghōṣaḥ pradīptāśanisannibhaḥ ।
rāghavēṇa mahābāṇō vālivakṣasi pātitaḥ ॥ 35 ॥
tatastēna mahātējā vīyauṭatsiktaḥ kapīśvaraḥ ।
vēgēnābhihatō vālī nipapāta mahītalē ॥ 36 ॥
indradhvaja ivōddhūtaḥ paurṇamāsyāṃ mahītalē ।
āśvayuksamayē māsi gataśrīkō vichētanaḥ ॥ 37 ॥
narōttamaḥ kālayugāntakōpamaṃ śarōttamaṃ kāñchanarūpyabhuṣitam ।
sasarja dīptaṃ tamamitramardanaṃ sadhūmamagniṃ mukhatō yathā haraḥ ॥ 38 ॥
athōkṣitaśśōṇitatōyavisravai ssupuṣpitāśōka ivānilōddhataḥ ।
vichētanō vāsavasūnurāhavē vibhraṃśitēndradhvajavatkṣitiṃ gataḥ ॥ 39 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē kiṣkindhākāṇḍē ṣōḍaśassargaḥ ॥