શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે કિષ્કિંધાકાંડમ્ ।
અથ ષોડશસ્સર્ગઃ ।
તામેવં બ્રુવતીં તારાં તારાધિપનિભાનનામ્ ।
વાલી નિર્ભર્ત્સયામાસ વચનં ચેદમબ્રવીત્ ॥ 1 ॥
ગર્જતોઽસ્ય ચ સુસંભ્રશ્ચ ભ્રાતુઃ શત્રોર્વિશેષતઃ ।
મર્ષયિષ્યામ્યહં કેન કારણેન વરાનને ॥ 2 ॥
અધર્ષિતાનાં શૂરાણાં સમરેષ્વનિવર્તિનામ્ ।
ધર્ષણામર્ષણં ભીરુ મરણાદતિરિચ્યતે ॥ 3 ॥
સોઢું ન ચ સમર્થોઽહં યુદ્ધકામસ્ય સંયુગે ।
સુગ્રીવસ્ય ચ સમ્રંભં હીનગ્રીવસ્ય ગર્જતઃ ॥ 4 ॥
ન ચ કાર્યો વિષાદસ્તે રાઘવં પ્રતિ મત્કૃતે ।
ધર્મજ્ઞશ્ચ કૃતજ્ઞશ્ચ કથં પાપં કરિષ્યતિ ॥ 5 ॥
નિવર્તસ્વ સહ સ્ત્રીભિઃ કથં ભૂયોઽનુગચ્છસિ ।
સૌહૃદં દર્શિતં તારે મયિ ભક્તિઃ કૃતા ત્વયા ॥ 6 ॥
પ્રતિયોત્સ્યામ્યહં ગત્વા સુગ્રીવં જહિ સંભ્રમમ્ ।
દર્પમાત્રં વિનેષ્યામિ ન ચ પ્રાણૈર્વિમોક્ષ્યતે ॥ 7 ॥
અહં હ્યાજૌસ્થિતસ્યાસ્ય કરિષ્યામિ યથેપ્સિતમ્ ।
વૃક્ષૈર્મુષ્ટિપ્રહારૈશ્ચ પીડિતઃ પ્રતિયાસ્યતિ ॥ 8 ॥
ન મે ગર્વિતમાયસ્તં સહિષ્યતિ દુરાત્મવાન્ ।
કૃતં તારે સહાંયત્વં સૌહૃદં દર્શિતં મયિ ॥ 9 ॥
શાપિતાઽપિ મમ પ્રાણૈર્નિવર્તસ્વ જયેન ચ ।
અહં જિત્વા નિવર્તિષ્યે તમહં ભ્રાતરં રણે ॥ 10 ॥
તં તુ તારા પરિષ્વજ્ય વાલિનં પ્રિયવાદિની ।
ચકાર રુદતી મંદં દક્ષિણા સા પ્રદક્ષિણમ્ ॥ 11 ॥
તતઃ સ્વસ્ત્યયનં કૃત્વા મંત્રવિદ્વિજયૈષિણી ।
અંતઃપુરં સહ સ્ત્રીભિઃ પ્રવિષ્ટા શોકમોહિતા ॥ 12 ॥
પ્રવિષ્ટાયાં તુ તારાયાં સહ સ્ત્રીભિસ્સ્વમાલયમ્ ।
નગરાન્નિર્યયૌ ક્રુદ્ધો મહાસર્પ ઇવ શ્વસન્ ॥ 13 ॥
સ નિશ્શ્વસ્ય મહાતેજા વાલી પરમરોષણઃ ।
સર્વતશ્ચારયન્ દૃષ્ટિં શત્રુદર્શનકાંક્ષયા ॥ 14 ॥
સ દદર્શ તતશ્શ્રીમાન્ સુગ્રીવં હેમપિંગલમ્ ।
સુસંવીતમવષ્ટબ્ધં દીપ્યમાનમિવાનલમ્ ॥ 15 ॥
સ તં દૃષ્ટ્વા મહાવીર્યં સુગ્રીવં પર્યવસ્થિતમ્ ।
ગાઢં પરિદધે વાસો વાલી પરમરોષણઃ ॥ 16 ॥
સ વાલી ગાઢસંવીતો મુષ્ટિમુદ્યમ્ય વીર્યવાન્ ।
સુગ્રીવમેવાભિમુખો યયૌ યોદ્ધું કૃતક્ષણઃ ॥ 17 ॥
શ્લિષ્ટં મુષ્ટિં સમુદ્યમ્ય સંરબ્ધતરમાગતઃ ।
સુગ્રીવોઽપિ સમુદ્દિશ્ય વાલિનં હેમમાલિનમ્ ॥ 18 ॥
તં વાલી ક્રોધતામ્રાક્ષસ્સુગ્રીવં રણપંડિતમ્ ।
આપતંતં મહાવેગમિદં વચનમબ્રવીત્ ॥ 19 ॥
એષ મુષ્ટિર્મયાબદ્ધો ગાઢસ્સન્નિહિતાંગુલિઃ ।
મયા વેગવિમુક્તસ્તે પ્રાણાનાદાય યાસ્યતિ ॥ 20 ॥
એવમુક્તસ્તુ સુગ્રીવઃ ક્રુદ્ધો વાલિનમબ્રવીત્ ।
તવૈવ ચા હરન્પ્રાણાન્મુષ્ટિઃ પતતુ મૂર્ધનિ ॥ 21 ॥
તાડિતસ્તેન સંકૃદ્ધસ્સમભિક્રમ્ય વેગિતઃ ।
અભવચ્છોણિતોદ્ગારી સોત્પીડ ઇવ પર્વતઃ ॥ 22 ॥
સુગ્રીવેણ તુ નિસ્સંગં સાલમુત્પાટ્ય તેજસા ।
ગાત્રેષ્વભિહતો વાલી વજ્રેણેવ મહાગિરિઃ ॥ 23 ॥
સ તુ વાલી પ્રચલિતસ્સાલતાડનવિહ્વલઃ ।
ગુરુભારસમાક્રાંતો નૌ સાર્થ ઇવ સાગરે ॥ 24 ॥
તૌ ભીમબલવિક્રાંતૌ સુપર્ણસમવેગિનૌ ।
પ્રવૃદ્ધૌ ઘોરવપુષૌ ચંદ્રસૂર્યાવિવાંબરે ।
પરસ્પરમમિત્રઘ્નૌ ચ્છિદ્રાન્વેષણતત્પરૌ ॥ 25 ॥
તતોઽવર્ધત વાલી તુ બલવીર્યસમન્વિતઃ ।
સૂર્યપુત્રો મહાવીર્યસ્સુગ્રીવઃ પરિહીયતે ॥ 26 ॥
વાલિના ભગ્નદર્પસ્તુ સુગ્રીવો મંદવિક્રમઃ ।
વાલિનં પ્રતિ સામર્ષો દર્શયામાસ લાઘવમ્ ॥ 27 ॥
વૃક્ષૈઃ સ્સશાખૈ સ્સશિખૈર્વજ્રકોટિનિભૈર્નખૈઃ ॥ 28 ॥
મુષ્ટિભિર્જાનુભિઃ પદ્ભિર્બાહુભિશ્ચ પુનઃ પુનઃ ।
તયોર્યુદ્ધમભૂદ્ઘોરં વૃત્રવાસવયોરિવ ॥ 29 ॥
તૌ શોણિતાક્તૌ યુધ્યેતાં વાનરૌ વનચારિણૌ ।
મેઘાવિવ મહાશબ્દૈ સ્તર્જમાનૌ પરસ્પરમ્ ॥ 30 ॥
હીયમાનમથોઽપશ્યત્સુગ્રીવં વાનરેશ્વરમ્ ।
વીક્ષમાણં દિશશ્ચૈવ રાઘવસ્સ મુહુર્મુહુઃ ॥ 31 ॥
તતો રામો મહાતેજા આર્તં દૃષ્ટ્વા હરીશ્વરમ્ ।
શરં ચ વીક્ષતે વીરો વાલિનો વધકારણાત્ ॥ 32 ॥
તતો ધનુષિ સંધાય શરમાશીવિષોપમમ્ ।
પુરયામાસ તચ્ચાપં કાલચક્રમિવાંતકઃ ॥ 33 ॥
તસ્ય જ્યાતલઘોષેણ ત્રસ્તાઃ પત્રરથેશ્વરાઃ ।
પ્રદુદ્રુવુર્મૃગાશ્ચૈવ યુગાંત ઇવ મોહિતાઃ ॥ 34 ॥
મુક્તસ્તુ વજ્રનિર્ઘોષઃ પ્રદીપ્તાશનિસન્નિભઃ ।
રાઘવેણ મહાબાણો વાલિવક્ષસિ પાતિતઃ ॥ 35 ॥
તતસ્તેન મહાતેજા વીયૌટત્સિક્તઃ કપીશ્વરઃ ।
વેગેનાભિહતો વાલી નિપપાત મહીતલે ॥ 36 ॥
ઇંદ્રધ્વજ ઇવોદ્ધૂતઃ પૌર્ણમાસ્યાં મહીતલે ।
આશ્વયુક્સમયે માસિ ગતશ્રીકો વિચેતનઃ ॥ 37 ॥
નરોત્તમઃ કાલયુગાંતકોપમં શરોત્તમં કાંચનરૂપ્યભુષિતમ્ ।
સસર્જ દીપ્તં તમમિત્રમર્દનં સધૂમમગ્નિં મુખતો યથા હરઃ ॥ 38 ॥
અથોક્ષિતશ્શોણિતતોયવિસ્રવૈ સ્સુપુષ્પિતાશોક ઇવાનિલોદ્ધતઃ ।
વિચેતનો વાસવસૂનુરાહવે વિભ્રંશિતેંદ્રધ્વજવત્ક્ષિતિં ગતઃ ॥ 39 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે કિષ્કિંધાકાંડે ષોડશસ્સર્ગઃ ॥
