શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે યુદ્ધકાંડમ્ ।
અથ અષ્ટાવિંશત્યધિકશતતમસ્સર્ગઃ ।
અયોધ્યાંતુસમાલોક્યચિંતયામાસરાઘવઃ ।
પ્રિયકામઃપ્રિયંરામસ્તતસ્ત્વરિતવિક્રમઃ ॥ 1 ॥
ચિંતયિત્વાતતોદૃષ્ટિંવાનરેષુન્યપાતયત્ ।
ઉવાચધીમાંસ્તેજસ્વીહનૂમંતંપ્લવંગમમ્ ॥ 2 ॥
અયોધ્યાંત્વરિતોગત્વાશીઘ્રંપ્લવગસત્તમ ।
જાનીહિકછચિત્કુશલીજનોનૃપતિમંદિરે ॥ 3 ॥
શૃંગબેરિપુરંપ્રાપ્યગુહંગહનગોચરમ્ ।
નિષાદાધિપતિંબ્રૂહિકુશલંવચનાન્મમ ॥ 4 ॥
શ્રુત્વાતુમાંકુશલિનમરોગંવિગતજ્વરમ્ ।
ભવિષ્યતિગુહઃપ્રીતસ્સમમાત્મસમસ્સખા ॥ 5 ॥
અયોધ્યાયાશ્ચતેમાર્ગંપ્રવૃત્તિંભરતસ્ય ચ ।
નિવેદયિષ્યતિપ્રીતોનિષાદાધિપતિર્ગુહઃ ॥ 6 ॥
ભરતસ્તુત્વયાવાચ્યઃકુશલંવચનાન્મમ ।
સિદ્ધાર્થંશંસમાંતસ્મૈસભાર્યંસહલક્ષ્મણમ્ ॥ 7 ॥
હરણંચાપિવૈદેહ્યારાવણેનબલીયસા ।
સુગ્રીવેણ ચ સમ્વાદંવાલિનશ્ચવધંરણે ॥ 8 ॥
મૈથિલ્યન્વેષણંચૈવયથાચાધિગતાત્વયા ।
લંઘયિત્વામહાતોયમાપગાપતિમવ્યયમ્ ॥ 9 ॥
ઉપયાનંસમુદ્રસ્યસાગરસ્ય ચ દર્શનમ્ ।
યથા ચ કારિતસ્સેતૂરાવણશ્ચયથાહતઃ ॥ 10 ॥
વરદાનંમહેંદ્રેણબ્રહ્મણાવરુણેન ચ ।
મહાદેવપ્રસાદાચ્છપિત્રામમસમાગમમ્ ॥ 11 ॥
ઉપયાતં ચ માંસૌમ્ય ભરતાયનિવેદય ।
સહરાક્ષસરાજેનહરીણામીશ્વરેણ ચ ॥ 12 ॥
જિત્વાશત્રુગણાન્રામઃપ્રાપ્યચાનુત્તમંયશઃ ।
ઉપાયાનંસમૃદ્ધાર્થસ્સહમિત્રૈર્મહાબલૈઃ ॥ 13 ॥
એતચ્છ્રુત્વાયમાકારંભજતેભરતસ્તતઃ ।
સ ચ તેવેદિતવ્યઃસ્યાત્સર્વંયચ્છાપિમાંપ્રતિ ॥ 14 ॥
જ્ઞેયાઃસર્વે ચ વૃત્તાંતાઃભરતસ્યેંગિતાનિ ચ ।
તત્ત્વેનમુખવર્ણેનદૃષ્ટ્યાવ્યાભાષિતેન ચ ॥ 15 ॥
સર્વકાલસમૃદ્ધંહિહસ્ત્યશ્વરથસંકુલમ્ ।
પિતૃપૈતામહંરાજ્યંકસ્યનાવર્તયેન્મનઃ ॥ 16 ॥
સંગત્યાભરત્શ્રીમાન્ રાજ્યેનાર્થીસ્વયંભવેત્ ।
પ્રશાસ્તુવસુધાંસર્વામખિલાંરઘુનંદનઃ ॥ 17 ॥
તસ્યબુદ્ધિં ચ વિજ્ઞાયવ્યવસાયં ચ વાનર ।
યાવન્નદૂરંયાતાઃસ્મક્ષિપ્રમાગંતુમર્હસિ ॥ 18 ॥
ઇતિપ્રતિસમાદિષ્ટોહનૂમાન્મારુતાત્મજઃ ।
માનુષઃધારયનૃપમયોધ્યાંત્વરિતોયયૌ ॥ 19 ॥
અતોત્પપાતવેગેનહનૂમાન્મારુતાત્મજઃ ।
ગરુત્માનિવવેગેનજિઘૃક્ષન્પન્નગોત્તમમ્ ॥ 20 ॥
લંઘયિત્વાપિતૃપથંવિહગેંદ્રાલયંશુભમ્ ।
ગંગાયમુનયોર્ભીમંસમતીત્યસમાગમમ્ ॥ 21 ॥
શૃંગબેરપુરંપ્રાપ્યગુહમાસાદ્યવીર્યવાન્ ।
સ વાચાશુભયાહૃષ્ટોહનુમાનિદમબ્રવીત્ ॥ 22 ॥
સખાતુતવકાકુત્સ્થોરામસ્સત્યપરાક્રમઃ ।
સસીતસ્સહસૌમિત્રિસ્સત્વાંકુશલમબ્રવીત્ ॥ 23 ॥
પંચમીમદ્યરજનીમુષિત્વાવચનાન્મુનેઃ ।
ભરદ્વાજાભ્યનુજ્ઞાતંદ્રક્ષ્યસ્યદ્યૈવરાઘવમ્ ॥ 24 ॥
એવમુક્ત્વામહાતેજાસ્સંપ્રહૃષ્ટતનૂરુહઃ ।
ઉત્પપાતમહાવેગાદ્વેગવાન્વિચારયન્ ॥ 25 ॥
સોઽપશ્યદ્રામતીર્થં ચ નદીંવાલુકિનીંતથા ।
વરૂથીંગોમતીંચૈવભીમંશાલવનંતથા ॥ 26 ॥
પ્રજાશ્ચબહુસાહસ્રીઃસ્ફીતાન્જનપદાનપિ ।
સઃગત્વાદૂરમધ્વાનંત્વરિતઃકપિકુંજરઃ ॥ 27 ॥
આસસાદદ્રુમાન્ ફુલ્લાન્નંદિગ્રામસમીપગાન્ ।
સ્ત્રીભિસ્સપુત્રૈર્વૃદ્ધૈશ્ચરમમાણૈઃસ્વલંકૃતૈઃ ।
સુરાધિપસ્યોપવનેયથાચૈત્રરથેદ્રુમાન્ ॥ 28 ॥
ક્રોશમાત્રેત્વયોધ્યાયાચશીરકૃષ્ણાજિનંબરમ્ ॥ 29 ॥
દદર્શભરતંદીનંકૃશમાશ્રમવાસિનમ્ ।
જટિલંમલદિગ્ધાંગંભ્રાતૃવ્યસનકર્શિતમ્ ॥ 30 ॥
ફલમૂલાશિનંદાંતંતાપસંધર્મચારિણમ્ ।
સમુન્નતજટાભારંવલ્કલાજિનવાસસમ્ ॥ 31 ॥
નિયતંભાવિતાત્માનંબ્રહ્મર્ષિસમતેજસમ્ ।
પાદુકેતેપુરસ્કૃત્યપ્રશાસંતંવસુંધરામ્ ॥ 32 ॥
ચાતુર્વર્ણસ્યલોકસ્યત્રાતારંમહતોભયાત્ ।
ઉપસ્થિતમમાત્યૈશ્ચશુચિભિશ્ચપુરોહિતૈઃ ॥ 33 ॥
બલમુખ્યૈશ્ચયુક્તૈશ્ચકાષાયાંબરદારિભિઃ ।
નહિતેરાજપુત્રંતંચીરકૃષ્ણાજિનાંબરમ્ ॥ 34 ॥
પરિભોક્તુંવ્યવસ્યંતિપૌરાવૈધર્મવત્સલાઃ ।
તમ્ધર્મમિવધર્મજ્ઞંદેહવંતમિવાપરમ્ ॥ 35 ॥
ઉવાચપ્રાંજલિર્વાક્યંહનૂમાન્મારુતાત્મજઃ ।
વસંતંદંડકારણ્યેયંત્વંચીરજટાધરમ્ ॥ 36 ॥
અનુશોચસિકાકુત્સ્થં સ ત્વાંકૌશલમબ્રવીત્ ।
પ્રિયમાખ્યામિતેદેવશોકંત્યજસુદારુણમ્ ॥ 37 ॥
અસ્મિન્મુહૂર્તેભ્રાત્રાત્વંરામેણસહસંગતઃ ।
નિહત્યરાવણંરામઃપ્રતિલભ્ય ચ મૈથિલીમ્ ॥ 38 ॥
ઉપયાતિસમૃદ્ધાર્થઃસહમિત્રૈર્મહાબલૈઃ ।
લક્ષ્મણશ્ચમહાતેજાવૈદેહી ચ યશસ્વિની ॥ 39 ॥
સીતાસમગ્રારામેણમહેંદ્રેણશચીયથા ।
એવમુક્તોહનુમતાભરતઃકૈકયીસુતઃ ॥ 40 ॥
પપાતસહસાહૃષ્ટોહર્ષાન્મોહમુપાગમત્ ।
તતોમુહૂર્તાદુત્થાયપ્રત્યાશ્વસ્ય ચ રાઘવઃ ॥ 41 ॥
હનૂમંતમુવાચેદંભરતઃપ્રિયવાદિનમ્ ।
અશોકજૈઃપ્રીતિમયૈઃકપિમાલિંગ્યસંભ્રમાત્ ॥ 42 ॥
સિષેચભરતઃશ્રીમાન્વિપુલૈરશ્રુબિંધુભિઃ ।
દેવોવામાનુષોવાત્વમનુક્રોશાદિહાગતઃ ॥ 43 ॥
પ્રિયાખ્યાનસ્યતેસૌમ્યદદામિબ્રુવતઃપ્રિયમ્ ।
ગવાંશતસહસ્રં ચ ગ્રામાણાં ચ શતંપરમ્ ॥ 44 ॥
સકુંડલાશ્શુભાચારાભાર્યાઃકન્યાસ્તુષોડશ ।
હેમવર્ણાસ્સુનાસોરૂશ્શશિસૌમ્યાનનાઃસ્ત્રિયઃ ॥ 45 ॥
સર્વાભરણસંપન્નાસ્સંપન્નાઃકુલજાતિભિઃ ।
નિશમ્યરામાગમનંનૃપાત્મજઃકપિપ્રવીરસ્યતદાદ્ભુતોપમમ્ ।
પ્રહર્ષિતોરામદિદૃક્ષ્યાઽભવત્પુનશ્ચહર્ષાદિદમબ્રવીદ્વચઃ ॥ 46 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે યુદ્ધકાંડે અષ્ટાવિંશત્યધિકશતતમસ્સર્ગઃ ॥
