ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ୟୁଦ୍ଧକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ଦ୍ଵିତୀୟସ୍ସର୍ଗଃ ।
ତଂତୁଶୋକପରିଦ୍ୟୂନଂରାମଂଦଶରଥାତ୍ମଜମ୍ ।
ଉଵାଚଵଚନଂଶ୍ରୀମାନ୍ ସୁଗ୍ରୀଵଶ୍ଶୋକନାଶନମ୍ ॥ 1 ॥
କିଂ ତ୍ଵୟା ତପ୍ୟତେ ଵୀର ୟଥାନ୍ୟଃ ପ୍ରାକୃତସ୍ତଥା ।
ମୈଵଂ ଭୂସ୍ତ୍ୟଜ ସତାପଂ କୃତଘ୍ନ ଇଵ ସୌହୃଦମ୍ ॥ 2 ॥
ସଂତାପସ୍ୟଚତେସ୍ଥାନଂନହିପଶ୍ୟାମିରାଘଵ ।
ପ୍ରଵୃତ୍ତାଵୁପଲବ୍ଧାୟାଂଜ୍ଞାତେଚନିଲୟେରିପୋଃ ॥ 3 ॥
ମତିମାନ୍ଶାସ୍ତ୍ରଵିତ୍ପ୍ରାଜ୍ଞଃପଂଡିତଶ୍ଚାସିରାଘଵ ।
ତ୍ୟଜେମାଂପାପିକାଂବୁଦ୍ଧିଂକୃତାତ୍ମେଵାର୍ଥଦୂଷଣୀମ୍ ॥ 4 ॥
ସମୁଦ୍ରଂଲଂଘୟିତ୍ଵାତୁମହାନକ୍ରସମାକୁଲମ୍ ।
ଲଂକାମାରୋହୟିଷ୍ୟାମୋହନିଷ୍ୟାମଶ୍ଚତେରିପୁମ୍ ॥ 5 ॥
ନିରୁତ୍ସାହସ୍ୟଦୀନସ୍ୟଶୋକପର୍ୟାକୁଲାତ୍ମନଃ ।
ସର୍ଵାର୍ଥାଵ୍ୟଵସୀଦଂତିଵ୍ୟସନଂଚାଧିଗଚ୍ଛତି ॥ 6 ॥
ଇମେଶୂରାସ୍ସମର୍ଥାଶ୍ଚସର୍ଵନୋହରିୟୂଥପାଃ ।
ତ୍ଵତ୍ପ୍ରିୟାର୍ଥଂକୃତୋତ୍ସାହାଃପ୍ରଵେଷ୍ଟୁମପିପାଵକମ୍ ।
ଏଷାଂହର୍ଷେଣଜାନାମିତର୍କଶ୍ଚାସ୍ମିନ୍ ଦୃଢୋମମ ॥ 7 ॥
ଵିକ୍ରମେଣସମାନେଷ୍ୟେସୀତାଂହତ୍ଵାୟଥାରିପୁମ୍ ।
ରାଵଣଂପାପକର୍ମାଣଂତଥାତ୍ଵଂକର୍ତୁମର୍ହସି ॥ 8 ॥
ସେତୁରତ୍ରୟଥାବଧ୍ୟେଦ୍ୟଥାପଶ୍ୟେମତାଂପୁରୀମ୍ ।
ତସ୍ୟରାକ୍ଷସରାଜସ୍ୟତଥାତ୍ଵଂକୁରୁରାଘଵ ॥ 9 ॥
ଦୃଷ୍ଟଵାତାଂତୁପୁରୀଂଲଂକାଂତ୍ରିକୂଟଶିଖରେସ୍ଥିତାମ୍ ।
ହତଂଚରାଵଣଂୟୁଦ୍ଧେଦର୍ଶନାଵଧାରୟ ॥ 10 ॥
ଅବଧ୍ଵାସାଗରେସେତୁଂଘୋରେଚତୁଵରୁଣାଲୟେ ।
ଲଂକାଂନମର୍ଦିତୁଂଶକ୍ୟାସେଂଦ୍ରୈରପିସୁରାସୁରୈଃ ॥ 11 ॥
ସେତୁର୍ବଦ୍ଧସ୍ସମୁଦ୍ରେଚୟାଵଲ୍ଲଂକାସ୍ସମୀପତଃ ॥ 12 ॥
ସର୍ଵଂତୀର୍ଣଂଚମେସୈନ୍ୟଂଜିତମିତ୍ୟୁପଧାରୟ ।
ଇମେହିସମରେଵୀରାହରୟଃକାମରୂପିଣ ॥ 13 ॥
ତଦଲଂଵିକ୍ଲବାଂବୁଦ୍ଧିଂ ରାଜନ ସର୍ଵାର୍ଥନାଶନୀମ୍ ।
ପୁରୁଷସ୍ୟହିଲୋକେଽସ୍ମିନ୍ ଶୋକଶ୍ଶୌର୍ୟାପକର୍ଷଣଃ ॥ 14 ॥
ୟତ୍ତୁକାର୍ୟଂମନୁଷ୍ୟେଣଶୌଂଡୀର୍ୟମଵଲଂବତା ।
ଅସ୍ମିନ୍ କାଲେମହାପ୍ରାଜ୍ଞସତ୍ତ୍ଵମାତିଷ୍ଠତେଜସା ॥ 15 ॥
ଶୂରାଣାଂହିମନୁଷ୍ୟାଣାଂତ୍ଵଦ୍ଵିଧାନାଂମହାତ୍ମନାମ୍ ।
ଵିନଷ୍ଟେଵାପ୍ରଣଷ୍ଟେଵାଶୋକସ୍ସର୍ଵାର୍ଥନାଶନଃ ॥ 16 ॥
ତତ୍ତ୍ଵଂବୁଦ୍ଧିମତାଂଶ୍ରେଷ୍ଠସ୍ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥକୋଵିଦଃ ।
ମଦ୍ଵିଧୈସ୍ସଚିଵୈସ୍ସାର୍ଥମରିଂଜେତୁମିହାର୍ହସି ॥ 17 ॥
ନହିପଶ୍ୟାମ୍ୟହଂକଂଚିତ୍ ତ୍ରିଷୁଲୋକେଷୁରାଘଵ ।
ଗୃହୀତଧନୁଷେୟସ୍ତେତିଷ୍ଠେଦଭିମୁଖୋରଣେ ॥ 18 ॥
ଵାନରେଷୁସମାସକ୍ତଂନତେକାର୍ୟଂଵିପତ୍ସ୍ୟତେ ।
ଅଚିରାଦ୍ଦ୍ରକ୍ଷ୍ୟସେସୀତାଂତୀର୍ତ୍ଵାସାଗରମକ୍ଷ୍ୟମ୍ ॥ 19 ॥
ତଦଲଂଶୋକମାଲଂବ୍ୟକ୍ରୋଧମାଲଂବଭୂପତେ ।
ନିଶ୍ଚେଷ୍ଟାଃକ୍ଷତ୍ରିୟାମଂଦାସ୍ସର୍ଵେଚଂଡସ୍ୟବିଭ୍ୟତି ॥ 20 ॥
ଲଂଘନାର୍ଥଂଚଘୋରସ୍ୟସମୁଦ୍ରସ୍ୟନଦୀଂପତେଃ ।
ସହାସ୍ମାଭିରିହୋପେତସ୍ସୂକ୍ଷ୍ମବୁଦ୍ଧିର୍ଵିଚାରୟ ॥ 21 ॥
ଲଂଘିତେତସ୍ୟତୈସ୍ସୈନ୍ୟଂଜିତମିତ୍ୟୁପଧାରୟ ।
ସର୍ଵଂତୀର୍ଣଂଚମେସୈନ୍ୟଂଜିତମିତ୍ୟଵଧାର୍ୟତାମ୍ ॥ 22 ॥
ଇମେହିହରୟଶ୍ଶୂରାସ୍ସମରେକାମରୂପିଣଃ ।
ତାନରୀନ୍ଵିଧମିଷ୍ୟଂତିଶିଲାପାଦପଵୃଷ୍ଟିଭିଃ ॥ 23 ॥
କଥଂଚିତ୍ସଂତରିଷ୍ୟାମସ୍ତେଵୟଂଵରୁଣାଲୟମ୍ ।
ହତମିତ୍ୟେଵତଂମନ୍ୟେୟୁଦ୍ଧେଶତ୍ରୁନିବର୍ହଣ ॥ 24 ॥
କିମୁକ୍ତ୍ଵାବହୁଧାଚାପିସର୍ଵଥାଵିଜୟୀଭଵାନ୍ ।
ନିମିତ୍ତାନିଚପଶ୍ୟାମିମନୋମେସଂପ୍ରହୃଷ୍ୟତି ॥ 25 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ୟୁଦ୍ଧକାଂଡେ ଦ୍ଵିତୀୟସ୍ସର୍ଗଃ ॥
