શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે યુદ્ધકાંડમ્ ।
અથ સપ્તતિતમસ્સર્ગઃ ।
નરાંતકંહતંદૃષ્ટવાચુક્રુશુર્નૈરૃતર્ષભાઃ ।
દેવાંતકસ્ત્રિમૂર્ધા ચ પૌલસ્ત્યશ્ચમહોદરઃ ॥ 1 ॥
આરૂઢોમેઘસંકાશંવારણેંદ્રંમહોદરઃ ।
વાલિપુત્રંમહાવીર્યમભિદુદ્રાવવીર્યવાન્ ॥ 2 ॥
ભ્રારાતૃવ્યસનસંતપ્તસ્તદાદેવાંતકોબલી ।
આદાયપરિઘંદીપ્તમંગદંસમભિદ્રવત્ ॥ 3 ॥
રથમાદિત્યસંકાશંયુક્તંપરમવાજિભિઃ ।
આસ્થાયત્રિશિરાવીરોવાલિપુત્રમથાભ્યયાત્ ॥ 4 ॥
સ ત્રિભિર્દેવદર્પઘ્નેર્નેરૃતીંદ્રેરભિદ્રુતઃ ।
વૃક્ષમુત્પાટયામાસમહાવિટપમંગદઃ ॥ 5 ॥
દેવાંતકાયતંવીરચ્શિક્ષેપસહસાંગદઃ ।
મહાવૃક્ષંમહાશાખંશક્રોદીપ્તમિવાશનિમ્ ॥ 6 ॥
સ વવર્ષ તતો વૃક્ષાન્ શિલાસઃચ કપિ કુન્જરઃ ।
તાન્ પ્રચિચ્ચેદ સમ્ક્રુદ્ધસ્ ત્રિશિરા નિશિતૈઃશરૈઃ ॥ 7 ॥
સ વવર્ષતતોવૃક્ષાન્ શૈલાશ્ચકપિકુંજરઃ ।
તાન્ પ્રચિચ્છેદસંકૃદ્ધસ્ત્રિશિરાનિશિતૈશ્શરૈઃ ॥ 8 ॥
પરિઘાગ્રેણતાન્ વૃક્ષાન્બભંજ ચ મહોદરઃ ।
ત્રિશિરાશ્ચાંગદંવીરમભિદુદ્રાવસાયકૈઃ ॥ 9 ॥
ગજેનસમભિદ્રુત્યવાલિપુત્રંમહોદરઃ ।
જઘાનોરસિસંકૃદ્ધસ્તોમરૈર્વજ્રસન્નિભૈઃ ॥ 10 ॥
દેવાંતકશ્ચસંકૃદ્ધઃપરિઘેણતદાંગદમ્ ।
ઉપગમ્યાભિહત્યાશુવ્યપચક્રામવેગવાન્ ॥ 11 ॥
સત્રિભિર્નૈરૃતશ્રેષ્ઠૈર્યુગતપત્સમભિદ્રુતઃ ।
ન વિવ્યથેમહાતેજાવાલિપુત્રઃપ્રતાપવાન્ ॥ 12 ॥
સ વેગવાન્મહાવેગંકૃત્વાપરમદુર્જયઃ ।
તલેનભૃશમુત્પત્યજઘાનાસ્યમહાગજમ્ ॥ 13 ॥
તસ્યતેનપ્રહારેણનાગરાજસ્યસંયુગે ।
પેતતુર્લોચનેતસ્યવિનનાદ સ વારણઃ ॥ 14 ॥
વિષાણંચાસ્યસઃનિષ્કૃષ્યવાલિપુત્રોમહાબલઃ ।
દેવાંતકમભિપ્લુત્યતાડયામાસસંયુગે ॥ 15 ॥
પરિઘ અભિહતસઃચ અપિ વાનર ઇંદ્ર આત્મજસ્ તદા ।
જાનુભ્યાં પતિતો ભૂમૌ પુનર્ એવ ઉત્પપાત હ ॥ 16 ॥
અથાશ્વસ્યમહાતેજાઃકૃચ્છ્રાદ્દેવાંતકોબલી ।
આવિધ્યપરિઘંવેગાદાજઘાનતદાંગદમ્ ॥ 17 ॥
પરિઘાભિહતશ્ચાપિવાનરેંદ્રાત્મજસ્તદા ।
જાનુભ્યાંપતિતોબૂમૌપુનરેવોત્પપાત હ ॥ 18 ॥
તમુત્પતંતંત્રિશિરાસ્ત્રિભિર્બાણૈરજિહ્મગૈઃ ।
ઘોરૈર્હરિપતેઃપુત્રેંલલાટેઽભિજઘાન હ ॥ 19 ॥
તતોઽંગદંપરિક્ષિપ્તંત્રિભિર્નૈરૃતપુંગવૈઃ ।
હનૂમાનપિવિજ્ઞાયનીલશ્ચાપિપ્રતસ્થતુઃ ॥ 20 ॥
તશ્ચિક્ષેપશૈલાગ્રંનીલસ્ત્રિશિરસેતદા ।
તદ્રાવણસુતોધીમાબનિભેદનિશિતૈશ્શરૈઃ ॥ 21 ॥
તદ્બાણશતનિર્ભિન્નંવિદારિતશિલાતલમ્ ।
સવિસ્ફુલિંગંસજ્વાલંનિપપાતગિરેશશિરઃ ॥ 22 ॥
તતોજૃંભિતમાલોક્યહર્ષાદ્વેવાંતકસ્તદા ।
પરિઘેણાભિદુદ્રાવમારુતાત્મજમાહવે ॥ 23 ॥
તમાપતંતમુત્પ્લુત્યહનુમાન્મારુતાત્મજઃ ।
આજઘાનતદામૂર્ધ્નિવજ્રકલ્પેનમુષ્ટિના ॥ 24 ॥
શિરસિપ્રહરવનીરસ્તદાવાયુસુતોબલી ।
નાદેનાકંપયચ્ચૈવરાક્ષસાન્ સ મહાકપિઃ ॥ 25 ॥
મુષ્ટિનિષ્પિષ્ટવિભિન્નમૂર્ધાનિર્વાંતદંતાક્ષિવિલંબિજિવ્વાઃ ।
દેવાંતકોરાક્ષસરાજસૂનુર્ગતાસુરુત્વ્યાંસહસાપપાત ॥ 26 ॥
તસ્મિન્હતેરાક્ષસયોધમુખ્યેમહાબલેસંયતિદેવશત્રૌ ।
ક્રુદ્ધસ્ત્રિમૂર્ધાનિશિતાગ્રમુગ્રંવવર્ષનીલોરસિબાણવર્ષમ્ ॥ 27 ॥
મહોદરસ્તુસંકૃદ્ધઃકુંજરંપર્વતોપમમ્ ।
ભૂયસ્સમધિરુહ્યાશુમંદરંરમશિમાનિવ ॥ 28 ॥
તતોબાણમયંવર્ષંનીલસ્યોરસ્યપાતયત્ ।
ગિરૌવર્ષંતડિચ્ચક્રચાપવાનિવતોયદઃ ॥ 29 ॥
તતશ્શરૌઘેરભિવર્ષ્યમાણોવિભિન્નગાત્રઃકપિસૈન્યપાલઃ ।
નીલોબભૂવાથવિસૃષ્ટગાત્રોવિષ્ટંભિતસ્તેનમહાબલેન ॥ 30 ॥
તતસ્તુનીલઃપ્રતિલભ્યસંજ્ઞાંશૈલંસમુત્પાટ્યસવૃક્ષષંંડમ્ ।
તતસ્સમુત્પત્યભૃશોગ્રવેશોમહાદરંતેનજઘાનમૂર્ધ્નિ ॥ 31 ॥
તતઃ સ્સશૈલેદ્રનિપાતભગ્નોમહોદરસ્તેનમહાદ્વિપેન ।
વિપોથિતોભૂમિતલેગતાસુઃપપાતવજ્રાભિહતોયથાદ્રિઃ ॥ 32 ॥
પિતૃવ્યંનિહતંદૃષ્ટવાત્રિશિરાશ્ચાપમાદદે ।
હનૂમંતં ચ સંકૃદ્ધોવિવ્યાથનિશિતૈશ્શરૈઃ ॥ 33 ॥
સ વાયુસુનૂઃકુપિતશ્ચિક્ષેપશિખરંગિરેઃ ।
ત્રિશિરાસ્તચ્છરૈસ્તીક્ષ્ણૈર્બિભેદબહુધાબલી ॥ 34 ॥
તદ્વ્યર્થંશિખરંદૃષ્ટવાદ્રુમવર્ષંમહાકપિઃ ।
વિસસર્જરણેતસ્મિન્રાવણસ્યસુતંપ્રતિ ॥ 35 ॥
તમાપતંતમાકાશેદ્રુમવર્ષંપ્રતાપવાન્ ।
ત્રિશિરાનિશિતૈર્બાણૈશ્ચિચ્છેદ ચ નનાદ ચ ॥ 36 ॥
હનૂમાનુતોપ્લુત્યહયંસ્ત્રીશિરસસ્તદા ।
વિદદારનખૈઃક્રુદ્ધોનાગેંદ્રંમૃગરાડિવ ॥ 37 ॥
તાં દૃષ્ટ્વા ઘોર સમ્કાશાં શક્તિં ભગ્નાં હનૂમતા ।
પ્રહૃષ્ટા વાનર ગણા વિનેદુર્ જલદા;ઇવ ॥ 38 ॥
દિવઃક્ષિપ્તામિવોલ્કાંતાંશક્તિંક્ષિપ્તામસંગતામ્ ।
ગૃહીત્વાહરિશાર્દૂલોબભંજ ચ નનાદ ચ ॥ 39 ॥
તાંદૃષ્ટવાઘોરસંકાશાંશક્તિંભગ્નાંહનૂમતા ।
પ્રહૃષ્ટાવાનરગણાવિનેદુર્જલદાઇવ ॥ 40 ॥
તઃખડગંસમુદ્યમ્યત્રિશિરારાક્ષસોત્તમઃ ।
નિજઘાનતદાવ્યૂઢેવાયુપુત્રસ્યવક્ષસિ ॥ 41 ॥
ખડગપ્રહારાભિહતોહનુમાન્મારુતાત્મજઃ ।
આજઘાનતિશિરસંતલેનોરસિવીર્યવાન્ ॥ 42 ॥
સતલાભિહતસ્તેનસ્રસ્તહસ્તાયુધોભુવિ ।
નિપપાતમહાતેજાસ્ત્રિશિરાસ્ત્યક્તચેતનઃ ॥ 43 ॥
સ તસ્યપતતઃખંગંતમાચ્છિદ્યમહાકપિઃ ।
નનાદગિરિસંકાશસ્ત્રાસયન્ સર્વનૈરૃતા ॥ 44 ॥
અમૃષ્યમાણસ્તંઘોષમુત્પપાતનિશાચરઃ ।
ઉત્પત્ય ચ હનૂમંતંતાડયામાસમુષ્ટિના ॥ 45 ॥
તેનમુષ્ટિપ્રહોરેણસંચુકોપમહાકપિઃ ।
કુપિતશ્ચનિજગ્રાહકિરીટેરાક્ષસર્ષભમ્ ॥ 46 ॥
સ તસ્યશીર્ષાણ્યસિનાશિતેનકિરીટજુષ્ટાનિસકુંડલાનિ ।
ક્રુદ્ધઃપ્રચિચ્છેદસુતોઽનિલસ્યત્વષ્ટુસ્સુતસ્યેવશિરાંસિશક્રઃ ॥ 47 ॥
તાન્યાયતાક્ષાણ્યગસન્નિભાનિપ્રદીપ્તવૈશ્વાનરલોચનાનિ ।
પેતુશિરાંસીંદ્રરિપોઃર્ધરણ્યાંજ્યોતીંષિમુક્તાનિયથાર્કમાર્ગાત્ ॥ 48 ॥
તસ્મિન્ ન્હતેદેવરિપૌત્રિશીર્ષેહનૂમતાશક્રપરાક્રમેણ ।
નેદુઃપ્લવંગાઃપ્રચચાલભૂમીરક્ષાંસ્યથોદુદ્રુવિરેસમંતાત્ ॥ 49 ॥
હતંત્રિશિરસંદૃષ્ટવાતથૈવચમહોદરમ્ ।
હતૌપ્રેક્ષયદુરાધર્ષૌદેવાંતકનરાંતકૌ ॥ 50 ॥
ચુકોપપરમામર્ષીમત્તોરાક્ષસપુંગવઃ ।
જગ્રાહાર્ચિષ્મતીંઘોરાંગદાંસર્વાયસીંશુભામ્ ॥ 51 ॥
હેમપટ્ટપરિક્ષિપ્તાંમાંસશોણિતફેનિલામ્ ।
વિરાજમાનાંવપુષાંશત્રુશોણિતરંજિતામ્ ॥ 52 ॥
તેજસાસંપ્રદીપ્તાગ્રાંરક્તમાલ્યવિભૂષિતામ્ ।
ઐરાવતમહાપદ્મસાર્વભૌમભયાવહામ્ ॥ 53 ॥
ગદામાદાયસંકૃદ્ધોમત્તોરાક્ષસપુંગવઃ ।
હરીન્ સમભિદુદ્રાવયુગાંતાનગિરિવજ્વલન્ ॥ 54 ॥
અથર્ષભસ્સમુત્પત્યવાનરોરાવણાનુજમ્ ।
મત્તાનીકમુપાગમ્યતસ્થૌતસ્યાગ્રતોબલી ॥ 55 ॥
તંપુરસ્તાત્ સ્થિતંદૃષ્ટવાવાનરંપર્વતોપમમ્ ।
આજઘાનોરસિક્રુદ્ધોગદયાવજ્રકલ્પયા ॥ 56 ॥
સ તયાઽભિહતસ્તેનગદયાવાનરર્ષભઃ ।
ભિન્નવક્ષાસ્સમાધૂતસ્સુસ્રાવરુધિરંબહુ ॥ 57 ॥
સ સંજ્ઞાંપ્રાપ્યસુચિરાદૃષભોવાનરર્ષભઃ ।
ક્રુદ્ધોવિસ્ફુરમાણૌષ્ઠોમહાપાર્શ્વમુદૈક્ષત ॥ 58 ॥
સ વેગવાન્ વેગવદભ્યુપેત્યતંરાક્ષસંવાનરવીરમુખ્યઃ ।
સમ્વર્ત્યમુષ્ટિંસહસાજઘાનબાહ્વંતરેશૈલનિકાશરૂપઃ ॥ 59 ॥
સ કૃત્તમૂલસ્સહસેવવૃક્ષઃક્ષિતૌપપાતક્ષતજોક્ષિતાંગઃ ।
તાંચાસ્યઘોરાંયમદંડકલ્પાંગદાંપ્રગૃહ્યાશુતદાનનાદ ॥ 60 ॥
મુહૂર્તમાસીત્સગતાસુકલ્પઃપ્રત્યાગતાત્માસહસાસુરારિઃ ।
ઉત્પત્યસંધ્યાભ્રસમાનવર્ણસ્તંવારિરાજાત્મજમાજઘાન ॥ 61 ॥
સ મૂર્ભિતોભૂમિતલેપપાતમુહૂર્તમુત્પત્યપુનસ્સસંજ્ઞઃ ।
તામેવતસ્યાદ્રિવરાદ્રિકલ્પાંગદાંસમાવિધ્યજઘાનસંખ્યે ॥ 62 ॥
મત્ત અનીકં મહા પાર્શ્વં જઘાન રણ મૂર્ધનિ ।
સ સ્વયા ગદયા ભિન્નો વિકીર્ણ દશન ઈક્ષણઃ ।
નિપપાત મહા પાર્શ્વો વજ્ર આહત;ઇવ અચલઃ ॥ 63 ॥
અભિદુદ્રાવવેગેનગદાંતસ્યમહાત્મનઃ ।
ગૃહીત્વાતાંગદાંભીમામાવિધ્ય ચ પુનઃપુનઃ ॥ 64 ॥
મત્તાનીકંમહાત્માનંજઘાનરણમૂર્ધનિ ।
સ સ્વયાગદયાભગ્નોવિદીર્ણદશનેક્ષણઃ ॥ 65 ॥
નિપપાતતતોમત્તોવજ્રાહતૈવાચલઃ ।
વિદીર્ણનયનેભૂમૌગતસત્ત્વેગતાયુષિ ॥ 66 ॥
પતિતેરાક્ષસેતસ્મિન્ વિદ્રુતંરાક્ષસંબલમ્ ।
તસ્મિન્ન્હતેભ્રાતરિરાવણસ્યતન્નૈરૃતાનાંબલમર્ણવાભમ્ ।
ત્યક્તાયુધંકેવલજીવિતાર્થંદુદ્રાવભિન્નાર્ણવસન્નિકાશમ્ ॥ 67 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે યુદ્ધકાંડે સપ્તતિતમસ્સર્ગઃ ॥
