શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે અયોધ્યાકાંડમ્ ।
અથ સપ્તષષ્ટિતમસ્સર્ગઃ ।
આક્રંદિતનિરાનંદા સાસ્રકંઠજનાકુલા ।
અયોધ્યાયામવતતા સા વ્યતીયાય શર્વરી ॥ 1 ॥
વ્યતીતાયાં તુ શર્વર્યામાદિત્યસ્યોદયે તતઃ ।
સમેત્ય રાજકર્તારઃ સભામીયુર્દ્વિજાતયઃ ॥ 2 ॥
માર્કંડેયોઽથ મૌદ્ગલ્યો વામદેવશ્ચ કાશ્યપઃ ।
કાત્યાયનો ગૌતમશ્ચ જાબાલિશ્ચ મહાયશાઃ ॥ 3 ॥
એતે દ્વિજા સ્સહામાત્યૈઃ પૃથગ્વા ચ મુદીરયન્ ।
વસિષ્ઠમેવાભિમુખાઃ શ્રેષ્ઠં રાજપુરોહિતમ્ ॥ 4 ॥
અતીતા શર્વરી દુઃખં યા નો વર્ષશતોપમા ।
અસ્મિન્પંચત્વમાપન્ને પુત્રશોકેન પાર્થિવે ॥ 5 ॥
સ્વર્ગતશ્ચ મહારાજો રામશ્ચારણ્યમાશ્રિતઃ ।
લક્ષ્મણશ્ચાપિ તેજસ્વી રામેણૈવ ગતસ્સહ ॥ 6 ॥
ઉભૌ ભરતશત્રુઘ્નૌ કેકયેષુ પરંતપૌ ।
પુરે રાજગૃહે રમ્યે માતામહનિવેશને ॥ 7 ॥
ઇક્ષ્વાકૂણામિહાદ્યૈવ કશ્ચિદ્રાજા વિધીયતામ્ ।
અરાજકં હિ નો રાષ્ટ્રં વિનાશં સમવાપ્નુયાત્ ॥ 8 ॥
નારાજકે જનપદે વિદ્યુન્માલી મહાસ્વનઃ ।
અભિવર્ષતિ પર્જન્યો મહીં દિવ્યેન વારિણા ॥ 9 ॥
નારાજકે જનપદે બીજમુષ્ટિઃ પ્રકીર્યતે ।
નારાજકે પિતુઃ પુત્રો ભાર્યા વા વર્તતે વશે ॥ 10 ॥
નારાજકે ધનં ચાસ્તિ નાસ્તિ ભાર્યા પ્યરાજકે ।
ઇદ મત્યાહિતં ચાન્યત્કુતસ્સત્ય મરાજકે ॥ 11 ॥
નારાજકે જનપદે કારયંતિ સભાં નરાઃ ।
ઉદ્યાનાનિ ચ રમ્યાણિ હૃષ્ટાઃ પુણ્યગૃહાણિ ચ ॥ 12 ॥
નારાજકે જનપદે યજ્ઞશીલા દ્વિજાતયઃ ।
સત્રાણ્યન્વાસતે દાંતા બ્રાહ્મણા સ્સંશિતવ્રતાઃ ॥ 13 ॥
નારાજકે જનપદે મહાયજ્ઞેષુ યજ્વનઃ ।
બ્રાહ્મણા વસુસંપન્ના વિસૃજંત્યાપ્તદક્ષિણાઃ ॥ 14 ॥
નારાજકે જનપદે પ્રભૂતનટનર્તકાઃ ।
ઉત્સવાશ્ચ સમાજાશ્ચ વર્ધંતે રાષ્ટ્રવર્ધનાઃ ॥ 15 ॥
નારાજકે જનપદે સિદ્ધાર્થા વ્યવહારિણઃ ।
કથાભિરનુરજ્યંતે કથાશીલાઃ કથાપ્રિયૈઃ ॥ 16 ॥
નારાજકે જનપદે ઉદ્યાનાનિ સમાગતાઃ ।
સાયાહ્ને ક્રીડિતું યાંતિ કુમાર્યો હેમભૂષિતાઃ ॥ 17 ॥
નારાજકે જનપદે વાહનૈ શશીઘ્રગામિભિઃ ।
નરા નિર્યાંત્યરણ્યાનિ નારીભિસ્સહ કામિનઃ ॥ 18 ॥
નારાજકે જનપદે ધનવંતસ્સુરક્ષિતાઃ ।
શેરતે વિવૃતદ્વારાઃ કૃષિગોરક્ષજીવિનઃ ॥ 19 ॥
નારાજકે જનપદે બદ્ધઘંટાવિષાણિનઃ ।
અટંતિ રાજમાર્ગેષુ કુંજરા ષષ્ટિહાયનાઃ ॥ 20 ॥
નારાજકે જનપદે શરાન્સંતતમસ્યતામ્ ।
શ્રૂયતે તલનિર્ઘોષ ઇષ્વસ્ત્રાણામુપાસને ॥ 21 ॥
નારાજકે જનપદે વણિજો દૂરગામિનઃ ।
ગચ્છંતિ ક્ષેમમધ્વાનં બહુપણ્યસમાચિતાઃ ॥ 22 ॥
નારાજકે જનપદે ચરત્યેકચરો વશી ।
ભાવયન્નાત્મનાઽત્માનં યત્ર સાયંગૃહો મુનિઃ ॥ 23 ॥
નારાજકે જનપદે યોગક્ષેમં પ્રવર્તતે ।
નચાપ્યરાજકે સેના શત્રૂન્વિષહતે યુધિ ॥ 24 ॥
નારાજકે જનપદે હૃષ્ટૈઃ પરમવાજિભિઃ ।
નરાસ્સંયાંતિ સહસા રથૈશ્ચ પરિમંડિતાઃ ॥ 25 ॥
નારાજકે જનપદે નરાશ્શાસ્ત્રવિશારદાઃ ।
સંવદંતોઽવતિષ્ઠંતે વનેષૂપવનેષુ ચ ॥ 26 ॥
નારાજકે જનપદે માલ્યમોદકદક્ષિણાઃ ।
દેવતાભ્યર્ચનાર્થાય કલ્પ્યંતે નિયતૈર્જનૈઃ ॥ 27 ॥
નારાજકે જનપદે ચંદનાગરુરૂષિતાઃ ।
રાજપુત્રા વિરાજંતે વસંત ઇવ શાખિનઃ ॥ 28 ॥
યથા હ્યનુદકા નદ્યઃ યથા વાઽપ્યતૃણં વનમ્ ।
અગોપાલા યથા ગાવસ્તથા રાષ્ટ્રમરાજકમ્ ॥ 29 ॥
નારાજકે જનપદે સ્વકં ભવતિ કસ્યચિત્ ।
મત્સ્યા ઇવ નરા નિત્યં ભક્ષયંતિ પરસ્પરમ્ ॥ 30 ॥
યે હિ સંભિન્નમર્યાદા નાસ્તિકાશ્છિન્નસંશયાઃ ।
તેઽપિ ભાવાય કલ્પંતે રાજદંડનિપીડિતાઃ ॥ 31 ॥
યથા દૃષ્ટિ શ્શરીરસ્ય નિત્યમેવ પ્રવર્તતે ।
તથા નરેંદ્રો રાષ્ટ્રસ્ય પ્રભવસ્સત્યધર્મયોઃ ॥ 32 ॥
રાજા સત્યં ચ ધર્મશ્ચ રાજા કુલવતાં કુલમ્ ।
રાજા માતા પિતા ચૈવ રાજા હિતકરો નૃણામ્ ॥ 33 ॥
યમો વૈશ્રવણ શ્શક્રઃ વરુણશ્ચ મહાબલઃ ।
વિશેષ્યંતે નરેંદ્રેણ વૃત્તેન મહતા તતઃ ॥ 34 ॥
અહો તમ ઇવેદં સ્યાન્નપ્રજ્ઞાયેત કિંચન ।
રાજા ચે ન્ન ભવે લ્લોકે વિભજ સાધ્વસાધુની ॥ 35 ॥
જીવત્યપિ મહારાજે તવૈવ વચનં વયમ્ ।
નાતિક્રમામહે સર્વે વેલાં પ્રાપ્યેવ સાગરઃ ॥ 36 ॥
સ ન સ્સમીક્ષ્ય દ્વિજવર્ય વૃત્તં નૃપં વિના રાજ્યમરણ્યભૂતમ્ ।
કુમારમિક્ષ્વાકુસુતં વદાન્યં ત્વમેવ રાજાનમિહાભિષિંચ ॥ 37 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે અયોધ્યાકાંડે સપ્તષષ્ટિતમસ્સર્ગઃ ॥
