શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે બાલકાંડમ્ ।
અથ એકોનત્રિંશસ્સર્ગઃ ।
અથ તસ્યાપ્રમેયસ્ય તદ્વનં પરિપૃચ્છતઃ ।
વિશ્વામિત્રો મહાતેજા વ્યાખ્યાતુમુપચક્રમે ॥ 1 ॥
ઇહ રામ મહાબાહો વિષ્ણુર્દેવવરઃ પ્રભુઃ ।
વર્ષાણિ સુબહૂનીહ તથા યુગશતાનિ ચ ॥ 2 ॥
તપશ્ચરણયોગાર્થમુવાસ સુમહાતપાઃ ।
એષ પૂર્વાશ્રમો રામ વામનસ્ય મહાત્મનઃ ॥ 3 ॥
સિદ્ધાશ્રમ ઇતિ ખ્યાતસ્સિદ્ધો હ્યત્ર મહાતપાઃ ।
એતસ્મિન્નેવ કાલે તુ રાજા વૈરોચનિર્બલિઃ ॥ 4 ॥
નિર્જિત્ય દૈવતગણાન્ સેંદ્રાંશ્ચ સમરુદ્ગણાન્ ।
કારયામાસ તદ્રાજ્યં ત્રિષુ લોકેષુ વિશ્રુતઃ ॥ 5 ॥
બલેસ્તુ યજમાનસ્ય દેવાસ્સાગ્નિપુરોગમાઃ ।
સમાગમ્ય સ્વયં ચૈવ વિષ્ણુમૂચુરિહાશ્રમે ॥ 6 ॥
બલિર્વૈરોચનિર્વિષ્ણો યજતે યજ્ઞમુત્તમમ્ ।
અસમાપ્તે ક્રતૌ તસ્મિન્ સ્વકાર્યમભિપદ્યતામ્ ॥ 7 ॥
યે ચૈનમભિવર્તંતે યાચિતાર ઇતસ્તતઃ ।
યચ્ચ યત્ર યથાવચ્ચ સર્વં તેભ્યઃ પ્રયચ્છતિ ॥ 8 ॥
સ ત્વં સુરહિતાર્થાય માયાયોગમુપાગતઃ ।
વામનત્વં ગતો વિષ્ણો કુરુ કલ્યાણમુત્તમમ્ ॥ 9 ॥
એતસ્મિન્નંતરે રામ કશ્યપોઽગ્નિસમપ્રભઃ ।
અદિત્યા સહિતો રામ દીપ્યમાન ઇવૌજસા ॥ 10 ॥
દેવીસહાયો ભગવાન્ દિવ્યં વર્ષસહસ્રકમ્ ।
વ્રતં સમાપ્ય વરદં તુષ્ટાવ મધુસૂદનમ્ ॥ 11 ॥
તપોમયં તપોરાશિં તપોમૂર્તિં તપાત્મકમ્ ।
તપસા ત્વાં સુતપ્તેન પશ્યામિ પુરુષોત્તમમ્ ॥ 12 ॥
શરીરે તવ પશ્યામિ જગત્સર્વમિદં પ્રભો ।
ત્વમનાદિરનિર્દેશ્યસ્ત્વામહં શરણં ગતઃ ॥ 13 ॥
તમુવાચ હરિઃ પ્રીતઃ કશ્યપં ધૂતકલ્મષમ્ ।
વરં વરય ભદ્રં તે વરાર્હોઽસિ મતો મમ ॥ 14 ॥
તચ્છ્રુત્વા વચનં તસ્ય મારીચઃ કશ્યપોઽબ્રવીત્ ।
અદિત્યા દેવતાનાં ચ મમ ચૈવાનુયાચતઃ ॥ 15 ॥
વરં વરદ સુપ્રીતો દાતુમર્હસિ સુવ્રત ।
પુત્રત્વં ગચ્છ ભગવન્નદિત્યા મમ ચાનઘ ॥ 16 ॥
ભ્રાતા ભવ યવીયાંસ્ત્વં શક્રસ્યાસુરસૂદન ।
શોકાર્તાનાં તુ દેવાનાં સાહાય્યં કર્તુમર્હસિ ॥ 17 ॥
અયં સિદ્ધાશ્રમો નામ પ્રસાદા ત્તે ભવિષ્યતિ ।
સિદ્ધે કર્મણિ દેવેશ ઉત્તિષ્ઠ ભગવન્નિતઃ ॥ 18 ॥
અથ વિષ્ણુર્મહાતેજા અદિત્યાં સમજાયત ।
વામનં રૂપમાસ્થાય વૈરોચનિમુપાગમત્ ॥ 19 ॥
ત્રીન્ ક્રમાનથ ભિક્ષિત્વા પ્રતિગૃહ્ય ચ માનદઃ ।
આક્રમ્ય લોકાન્ લોકાત્મા સર્વભૂતહિતે રતઃ ॥ 20 ॥
મહેંદ્રાય પુનઃ પ્રાદાન્નિયમ્ય બલિમોજસા ।
ત્રૈલોક્યં સ મહાતેજાશ્ચક્રે શક્રવશં પુનઃ ॥ 21 ॥
તેનૈષ પૂર્વમાક્રાંત આશ્રમશ્શ્રમનાશનઃ ।
મયાપિ ભક્તય તસ્યૈષ વામનસ્યોપભુજ્યતે ॥ 22 ॥
એતમાશ્રમમાયાંતિ રાક્ષસા વિઘ્નકારિણઃ ।
અત્રૈવ પુરુષવ્યાઘ્ર હંતવ્યા દુષ્ટચારિણઃ ॥ 23 ॥
અદ્ય ગચ્છામહે રામ સિદ્ધાશ્રમમનુત્તમમ્ ।
તદાશ્રમપદં તાત તવાપ્યેતદ્યથા મમ ॥ 24 ॥
પ્રવિશન્નાશ્રમપદં વ્યરોચત મહામુનિઃ ।
શશીવ ગતનીહારઃ પુનર્વસુસમન્વિતઃ ॥ 25 ॥
તં દૃષ્ટ્વા મુનયસ્સર્વે સિદ્ધાશ્રમનિવાસિનઃ ।
ઉત્પત્ત્યોત્પત્ત્ય સહસા વિશ્વામિત્રમપૂજયન્ ॥ 26 ॥
યથાર્હં ચક્રિરે પૂજાં વિશ્વામિત્રાય ધીમતે ।
તથૈવ રાજપુત્રાભ્યામકુર્વન્નતિથિક્રિયામ્ ॥ 27 ॥
મુહૂર્તમથ વિશ્રાંતૌ રાજપુત્રાવરિંદમૌ ।
પ્રાંજલી મુનિશાર્દૂલમૂચતૂ રઘુનંદનૌ ॥ 28 ॥
અદ્યૈવ દીક્ષાં પ્રવિશ ભદ્રં તે મુનિપુંગવ ।
સિદ્ધાશ્રમોઽયં સિદ્ધસ્સ્યાત્ સત્યમસ્તુ વચસ્તવ ॥ 29 ॥
એવમુક્તો મહાતેજા વિશ્વામિત્રો મહાન્ ઋષિઃ ।
પ્રવિવેશ તદા દીક્ષાં નિયતો નિયતેંદ્રિયઃ ॥ 30 ॥
કુમારાવપિ તાં રાત્રિમુષિત્વા સુસમાહિતૌ ।
પ્રભાતકાલે ચોત્થાય પૂર્વાં સંધ્યામુપાસ્ય ચ ॥ 31 ॥
સ્પૃષ્ટોદકૌ શુચી જપ્યં સમાપ્ય નિયમેન ચ ।
હુતાગ્નિહોત્રમાસીનં વિશ્વામિત્રમવંદતામ્ ॥ 32 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે બાલકાંડે એકોનત્રિંશસ્સર્ગઃ ॥
