શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે અયોધ્યાકાંડમ્ ।
અથ સપ્તનવતિતમસ્સર્ગઃ ।
સુસંરબ્ધં તુ સૌમિત્રિં લક્ષ્મણં ક્રોધમૂર્છિતમ્ ।
રામસ્તુ પરિસાંત્વ્યાથ વચનં ચેદમબ્રવીત્ ॥ 1 ॥
કિમત્ર ધનુષા કાર્યમસિના વા સચર્મણા ।
મહેષ્વાસે મહાપ્રાજ્ઞે ભરતે સ્વયમાગતે ॥ 2 ॥
પિતુસ્સત્યં પ્રતિશ્રુત્ય હત્વા ભરતમાગતમ્ ।
કિં કરિષ્યામિ રાજ્યેન સાપવાદેન લક્ષ્મણ ॥ 3 ॥
યદ્દ્રવ્યં બાંધવાનાં વા મિત્રાણાં વા ક્ષયે ભવેત્ ।
નાહં તત્પ્રતિગૃહ્ણીયાં ભક્ષાન્વિષકૃતાનિવ ॥ 4 ॥
ધર્મમર્થં ચ કામં ચ પૃથિવીં ચાપિ લક્ષ્મણ ।
ઇચ્છામિ ભવતામર્થે એતત્ પ્રતિશૃણોમિ તે ॥ 5 ॥
ભ્રાત્રૂણાં સંગ્રહાર્થં ચ સુખાર્થં ચાપિ લક્ષ્મણ ।
રાજ્યમપ્યહમિચ્છામિ સત્યેનાઽયુધમાલભે ॥ 6 ॥
નેયં મમ મહી સૌમ્ય દુર્લભા સાગરાંબરા ।
ન હીચ્છેયમધર્મેણ શક્રત્વમપિ લક્ષ્મણ ॥ 7 ॥
યદ્વિના ભરતં ત્વાં ચ શત્રુઘ્નં ચાપિ માનદ ।
ભવેન્મમ સુખં કિંચિદ્ભસ્મ તત્કુરુતાં શિખી ॥ 8 ॥
મન્યેઽહમાગતોઽયોધ્યાં ભરતો ભ્રાતૃવત્સલઃ ।
મમ પ્રાણાત્પ્રિયતરઃ કુલધર્મમનુસ્મરન્ ॥ 9 ॥
શ્રુત્વા પ્રવ્રાજિતં માં હિ જટાવલ્કલધારિણમ્ ।
જાનક્યાસહિતં વીર ત્વયા ચ પુરુષર્ષભ ॥ 10 ॥
સ્નેહેનાઽક્રાંતહૃદય શ્શોકેનાકુલિતેંદ્રિયઃ ।
દ્રષ્ટુમભ્યાગતો હ્યેષ ભરતો નાન્યથાઽગતઃ ॥ 11 ॥
અંબાં ચ કૈકયીં રુષ્ય પરુષં ચાપ્રિયં વદન્ ।
પ્રસાદ્ય પિતરં શ્રીમાર્નાજ્યં મે દાતુમાગતઃ ॥ 12 ॥
પ્રાપ્તકાલં યદેષોઽસ્માન્ભરતો દ્રષ્ટુમિચ્છતિ ।
અસ્માસુ મનસાઽપ્યેષ નાપ્રિયં કિંચિદાચરેત્ ॥ 13 ॥
વિપ્રિયં કૃતપૂર્વં તે ભરતેન કદા નુ કિમ્ ।
ઈદૃશં વા ભયં તેઽદ્ય ભરતં યોઽત્ર શંકસે ॥ 14 ॥
ન હિ તે નિષ્ઠુરં વાચ્યો ભરતો નાપ્રિયં વચઃ ।
અહં હ્યપ્રિયમુક્ત સ્સ્યાં ભરતસ્યાપ્રિયે કૃતે ॥ 15 ॥
કથં નુ પુત્રાઃ પિતરં હન્યુઃ કસ્યાં ચિદાપદિ ।
ભ્રાતા વા ભ્રાતરં હન્યાત્સૌમિત્રે પ્રાણમાત્મનઃ ॥ 16 ॥
યદિ રાજ્યસ્ય હેતોસ્ત્વમિમાં વાચં પ્રભાષસે ।
વક્ષ્યામિ ભરતં દૃષ્ટ્વા રાજ્યમસ્મૈ પ્રદીયતામ્ ॥ 17 ॥
ઉચ્યમાનોઽપિ ભરતો મયા લક્ષ્મણ તદ્વચઃ ।
રાજ્યમસ્મૈ પ્રયચ્છેતિ બાઢમિત્યેવ વક્ષ્યતિ ॥ 18 ॥
તથોક્તો ધર્મશીલેન ભ્રાત્રા તસ્ય હિતે રતઃ ।
લક્ષ્મણઃ પ્રવિવેશેવ સ્વાનિ ગાત્રાણિ લજ્જયા ॥ 19 ॥
તદ્વાક્યં લક્ષ્મણ શ્શ્રુત્વા વ્રીલિતઃ પ્રત્યુવાચ હ ।
ત્વાં મન્યે દ્રષ્ટુમાયાતઃ પિતા દશરથ સ્સ્વયમ્ ॥ 20 ॥
વ્રીલિતં લક્ષ્મણં દૃષ્ટ્વા રાઘવઃ પ્રત્યુવાચ હ ।
એષ મન્યે મહાબાહુરિહાસ્માંદ્રષ્ટુમાગતઃ ॥ 21 ॥
અથવા નૌ ધ્રુવં મન્યે મન્યમાન સ્સુખોચિતૌ ।
વનવાસમનુધ્યાય ગૃહાય પ્રતિનેષ્યતિ ॥ 22 ॥
ઇમાં વાપ્યેષ વૈદેહીમત્યંતસુખસેવિનીમ્ ।
પિતા મે રાઘવ શ્શ્રીમાન્વનાદાદાય યાસ્યતિ ॥ 23 ॥
એતૌ તૌ સંપ્રકાશેતે ગોત્રવંતૌ મનોરમૌ ।
વાયુવેગસમૌ વીર જવનૌ તુરગોત્તમૌ ॥ 24 ॥
સ એષ સુમહાકાયઃ કંપતે વાહિનીમુખે ।
નાગશ્શત્રુંજયો નામ વૃદ્ધસ્તાતસ્ય ધીમતઃ ॥ 25 ॥
ન તુ પશ્યામિ તચ્છત્રં પાંડુરં લોકસત્કૃતમ્ । પિતુર્દિવ્યં મહાબાહો સંશયો ભવતીહ મે ॥ 26 ॥
વૃક્ષાગ્રાદવરોહ ત્વં કુરુ લક્ષ્મણ મદ્વચઃ ।
ઇતીવ રામો ધર્માત્મા સૌમિત્રિં તમુવાચ હ ॥ 27 ॥
અવતીર્ય તુ સાલાગ્રાત્તસ્માત્સ સમિતિંજયઃ ।
લક્ષ્મણઃ પ્રાંજલિર્ભૂત્વા તસ્થૌ રામસ્ય પાર્શ્વતઃ ॥ 28 ॥
ભરતેનાપિ સંદિષ્ટા સમ્મર્દો ન ભવેદિતિ ।
સમંતાત્તસ્ય શૈલસ્ય સેના વાસમકલ્પયત્ ॥ 29 ॥
અધ્યર્ધમિક્ષ્વાકુચમૂર્યોજનં પર્વતસ્ય સા ।
પાર્શ્વે ન્યવિશદાવૃત્ય ગજવાજિરથાકુલા ॥ 30 ॥
સા ચિત્રકૂટે ભરતેન સેના ધર્મં પુરસ્કૃત્ય વિધૂય દર્પમ્ ।
પ્રસાદનાર્થં રઘુનંદનસ્ય વિરાજતે નીતિમતા પ્રણીતા ॥ 31 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે અયોધ્યાકાંડે સપ્તનવતિતમસ્સર્ગઃ ॥
