શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે બાલકાંડમ્ ।
અથ ષડ્વિંશસ્સર્ગઃ ।
મુનેર્વચનમક્લીબં શ્રુત્વા નરવરાત્મજઃ ।
રાઘવઃ પ્રાંજલિર્ભૂત્વા પ્રત્યુવાચ દૃઢવ્રતઃ ॥ 1 ॥
પિતુર્વચનનિર્દેશાત્પિતુર્વચનગૌરવાત્ ।
વચનં કૌશિકસ્યેતિ કર્તવ્યમવિશંકયા ॥ 2 ॥
અનુશિષ્ટોઽસ્મ્યયોધ્યાયાં ગુરુમધ્યે મહાત્મના ।
પિત્રા દશરથેનાહં નાવજ્ઞેયં હિ તદ્વચઃ ॥ 3 ॥
સોઽહં પિતુર્વચશ્શ્રુત્વા શાસનાદ્બ્રહ્મવાદિનઃ ।
કરિષ્યામિ ન સંદેહસ્તાટકાવધમુત્તમમ્ ॥ 4 ॥
ગોબ્રાહ્મણહિતાર્થાય દેશસ્યાસ્ય સુખાય ચ ।
તવ ચૈવાપ્રમેયસ્ય વચનં કર્તુમુદ્યતઃ ॥ 5 ॥
એવમુક્ત્વા ધનુર્મધ્યે બધ્વા મુષ્ટિમરિંદમઃ ।
જ્યાશબ્દમકરોત્તીવ્રં દિશશ્શબ્દેન નાદયન્ ॥ 6 ॥
તેન શબ્દેન વિત્રસ્તાસ્તાટકાવનવાસિનઃ ।
તાટકા ચ સુસંક્રુદ્ધા તેન શબ્દેન મોહિતા ॥ 7 ॥
તં શબ્દમભિનિધ્યાય રાક્ષસી ક્રોધમૂર્છિતા ।
શ્રુત્વા ચાભ્યદ્રવદ્વેગાદ્યતશ્શબ્દો વિનિસ્સૃતઃ ॥ 8 ॥
તાં દૃષ્ટ્વા રાઘવઃ ક્રુદ્ધાં વિકૃતાં વિકૃતાનનામ્ ।
પ્રમાણેનાતિવૃદ્ધાં ચ લક્ષ્મણં સોઽભ્યભાષત ॥ 9 ॥
પશ્ય લક્ષ્મણ યક્ષિણ્યા ભૈરવં દારુણં વપુઃ ।
ભિદ્યેરન્ દર્શનાદસ્યા ભીરૂણાં હૃદયાનિ ચ ॥ 10 ॥
એનાં પશ્ય દુરાધર્ષાં માયાબલસમન્વિતામ્ ।
વિનિવૃત્તાં કરોમ્યદ્ય હૃતકર્ણાગ્રનાસિકામ્ ॥ 11 ॥
ન હ્યેનામુત્સહે હંતું સ્ત્રીસ્વભાવેન રક્ષિતામ્ ।
વીર્યં ચાસ્યાં ગતિં ચાપિ હનિષ્યામીતિ મે મતિઃ ॥ 12 ॥
એવં બ્રુવાણે રામે તુ તાટકા ક્રોધમૂર્છિતા ।
ઉદ્યમ્ય બાહૂ ગર્જંતી રામમેવાભ્યધાવત ॥ 13 ॥
વિશ્વામિત્રસ્તુ બ્રહ્મર્ષિર્હુંકારેણાભિભર્ત્સ્યતામ્ ।
સ્વસ્તિ રાઘવયોરસ્તુ જયં ચૈવાભ્યભાષત ॥ 14 ॥
ઉદ્ધૂન્વાના રજો ઘોરં તાટકા રાઘવાવુભૌ ।
રજોમોહેન મહતા મુહૂર્તં સા વ્યમોહયત્ ॥ 15 ॥
તતો માયાં સમાસ્થાય શિલાવર્ષેણ રાઘવૌ ।
અવાકિરત્સુમહતા તતશ્ચુક્રોધ રાઘવઃ ॥ 16 ॥
શિલાવર્ષં મહત્તસ્યાશ્શરવર્ષેણ રાઘવઃ ।
પ્રતિહત્યોપધાવંત્યાઃ કરૌ ચિચ્છેદ પત્રિભિઃ ॥ 17 ॥
તતશ્છિન્નભુજાં શ્રાંતામભ્યાશે પરિગર્જતીમ્ ।
સૌમિત્રિરકરોત્ક્રોધાદ્ધૃતકર્ણાગ્રનાસિકામ્ ॥ 18 ॥
કામરૂપધરા સદ્યઃ કૃત્વા રૂપાણ્યનેકશઃ ।
અંતર્ધાનં ગતા યક્ષી મોહયંતીવ માયયા ॥ 19 ॥
અશ્મવર્ષં વિમુંચંતી ભૈરવં વિચચાર હ ।
તતસ્તાવશ્મવર્ષેણ કીર્યમાણૌ સમંતતઃ ॥ 20 ॥
દૃષ્ટ્વા ગાધિસુતશ્શ્રીમાનિદં વચનમબ્રવીત્ ।
અલં તે ઘૃણયા રામ પાપૈષા દુષ્ટચારિણી ॥ 21 ॥
યજ્ઞવિઘ્નકરી યક્ષી પુરાવર્ધતિ માયયા ।
વધ્યતાં તાવદેવૈષા પુરા સંધ્યા પ્રવર્તતે ॥ 22 ॥
રક્ષાંસિ સંધ્યાકાલેષુ દુર્ધર્ષાણિ ભવંતિ વૈ ।
ઇત્યુક્તસ્તુ તદા યક્ષી અશ્મવૃષ્ટ્યાભિવર્ષતીમ્ ॥ 23 ॥
દર્શયન્ શબ્દવેધિત્વં તાં રુરોધ સ સાયકૈઃ ।
સા રુદ્ધા શરજાલેન માયાબલસમન્વિતા ॥ 24 ॥
અભિદુદ્રાવ કાકુત્સ્થં લક્ષ્મણં ચ વિનેદુષી ।
તામાપતંતીં વેગેન વિક્રાંતામશનીમિવ ॥ 25 ॥
શરેણોરસિ વિવ્યાથ સા પપાત મમાર ચ ।
તાં હતાં ભીમસંકાશાં દૃષ્ટ્વા સુરપતિસ્તદા ॥ 26 ॥
સાધુ સાધ્વિતિ કાકુત્સ્થં સુરાશ્ચ સમપૂજયન્ ।
ઉવાચ પરમપ્રીત સ્સહસ્રાક્ષઃ પુરંદરઃ ॥ 27 ॥
સુરાશ્ચ સર્વે સંહૃષ્ટા વિશ્વામિત્રમથાબ્રુવન્ ।
મુને કૌશિક ભદ્રં તે સેંદ્રાસ્સર્વે મરુદ્ગણાઃ ॥ 28 ॥
તોષિતાઃ કર્મણાઽનેન સ્નેહં દર્શય રાઘવે ।
પ્રજાપતેર્ભૃશાશ્વસ્ય પુત્રાન્ સત્યપરાક્રમાન્ ॥ 29 ॥
તપોબલભૃતો બ્રહ્મન્ રાઘવાય નિવેદય ।
પાત્રભૂતશ્ચ તે બ્રહ્મંસ્તવાનુગમને ધૃતઃ ॥ 30 ॥
કર્તવ્યં ચ મહત્કર્મ સુરાણાં રાજસૂનુના ।
એવમુક્ત્વા સુરાસ્સર્વે હૃષ્ટા જગ્મુર્યથાગતમ્ ॥ 31 ॥
વિશ્વામિત્રં પુરસ્કૃત્ય તતસ્સંધ્યા પ્રવર્તતે ।
તતો મુનિવરઃ પ્રીતસ્તાટકાવધતોષિતઃ ॥ 32 ॥
મૂર્ધ્નિ રામમુપાઘ્રાય ઇદં વચનમબ્રવીત્ ।
ઇહાદ્ય રજનીં રામ વસેમ શુભદર્શન ॥ 33 ॥
શ્વઃ પ્રભાતે ગમિષ્યામસ્તદાશ્રમપદં મમ ।
વિશ્વામિત્રવચઃ શ્રુત્વા હૃષ્ટો દશરથાત્મજઃ ॥ 34 ॥
ઉવાસ રજનીં તત્ર તાટકાયા વને સુખમ્ ।
મુક્તશાપં વનં તચ્ચ તસ્મિન્નેવ તદાહનિ ॥ 35 ॥
રમણીયં વિબભ્રાજ યથા ચૈત્રરથં વનમ્ ।
નિહત્ય તાં યક્ષસુતાં સ રામઃ પ્રશસ્યમાનસ્સુરસિદ્ધસંઘૈઃ ।
ઉવાસ તસ્મિન્મુનિના સહૈવ પ્રભાતવેલાં પ્રતિબોધ્યમાનઃ ॥ 36 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે બાલકાંડે ષડ્વિંશસ્સર્ગઃ ॥
