શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે બાલકાંડમ્ ।
અથ ત્રિષષ્ટિતમસ્સર્ગઃ ।
પૂર્ણે વર્ષસહસ્રે તુ વ્રતસ્નાતં મહામુનિમ્ ।
અભ્યાગચ્છન્ સુરાસ્સર્વે તપઃ ફલચિકીર્ષવઃ ॥ 1 ॥
અબ્રવીત્સુમહાતેજા બ્રહ્મા સુરુચિરં વચઃ ।
ઋષિસ્ત્વમસિ ભદ્રં તે સ્વાર્જિતૈઃ કર્મભિશ્શુભૈઃ ॥ 2 ॥
તમેવમુક્ત્વા દેવેશસ્ત્રિદિવં પુનરભ્યગાત્ ।
વિશ્વામિત્રો મહાતેજા ભૂયસ્તેપે મહત્તપઃ ॥ 3 ॥
તતઃ કાલેન મહતા મેનકા પરમાઽપ્સરાઃ ।
પુષ્કરેષુ નરશ્રેષ્ઠ સ્નાતું સમુપચક્રમે ॥ 4 ॥
તાં દદર્શ મહાતેજા મેનકાં કુશિકાત્મજઃ ।
રૂપેણાપ્રતિમાં તત્ર વિદ્યુતં જલદે યથા ॥ 5 ॥
દૃષ્ટ્વા કંદર્પવશગો મુનિસ્તામિદમબ્રવીત્ ।
અપ્સરસ્સ્વાગતં તેઽસ્તુ વસ ચેહ મમાશ્રમે ॥ 6 ॥
અનુગૃહ્ણીષ્વ ભદ્રં તે મદનેન સુમોહિતમ્ ।
ઇત્યુક્તા સા વરારોહા તત્ર વાસમથાકરોત્ ॥ 7 ॥
તસ્યાં વસંત્યાં વર્ષાણિ પંચ પંચ ચ રાઘવ ।
વિશ્વામિત્રાશ્રમે રામ સુખેન વ્યતિચક્રમુઃ ॥ 8 ॥
અથ કાલે ગતે તસ્મિન્વિશ્વામિત્રો મહામુનિઃ ।
સવ્રીડ ઇવ સમ્વૃત્તશ્ચિંતાશોકપરાયણઃ ॥ 9 ॥
બુદ્ધિર્મુનેસ્સમુત્પન્ના સામર્ષા રઘુનંદન ।
સર્વં સુરાણાં કર્મૈતત્તપોપહરણં મહત્ ॥ 10 ॥
અહોરાત્રાપદેશેન ગતાસ્સંવત્સરા દશ ।
કામમોહાભિભૂતસ્ય વિઘ્નોઽયં સમુપસ્થિતઃ ॥ 11 ॥
વિનિશ્શ્વસન્મુનિવરઃ પશ્ચાત્તાપેન દુઃખિતઃ ।
ભીતામપ્સરસં દૃષ્ટ્વા વેપંતીં પ્રાંજલિં સ્થિતામ્ ॥ 12 ॥
મેનકાં મધુરૈર્વાક્યૈર્વિસૃજ્ય કુશિકાત્મજઃ ।
ઉત્તરં પર્વતં રામ વિશ્વામિત્રો જગામ હ ॥ 13 ॥
સ કૃત્વા નૈષ્ઠિકીં બુદ્ધિં જેતુકામો મહાયશાઃ ।
કૌશિકીતીરમાસાદ્ય તપસ્તેપે સુદારુણમ્ ॥ 14 ॥
તસ્ય વર્ષસહસ્રં તુ ઘોરં તપ ઉપાસતઃ ।
ઉત્તરે પર્વતે રામ દેવતાનામભૂદ્ભયમ્ ॥ 15 ॥
આમંત્રયન્ સમાગમ્ય સર્વે સર્ષિગણા સ્સુરાઃ ।
મહર્ષિશબ્દં લભતાં સાધ્વયં કુશિકાત્મજઃ ॥ 16 ॥
દેવતાનાં વચ શ્શૃત્વા સર્વલોકપિતામહઃ ।
અબ્રવીન્મધુરં વાક્યં વિશ્વામિત્રં તપોધનમ્ ॥ 17 ॥
મહર્ષે સ્વાગતં વત્સ તપસોગ્રેણ તોષિતઃ ।
મહત્ત્વમૃષિમુખ્યત્વં દદામિ તવ કૌશિક ॥ 18 ॥
બ્રહ્મણસ્સ વચશ્શ્રુત્વા સર્વલોકેશ્વરસ્ય હ ।
ન વિષણ્ણો ન સંતુષ્ટો વિશ્વામિત્રસ્તપોધનઃ ॥ 19 ॥
પ્રાંજલિઃ પ્રણતો ભૂત્વા સર્વલોકપિતામહમ્ ।
પ્રત્યુવાચ તતો વાચં વિશ્વામિત્રો મહામુનિઃ ॥ 20 ॥
મહર્ષિશબ્દમતુલં સ્વાર્જિતૈઃ કર્મભિશ્શુભૈઃ ।
યદિ મે ભગવાનાહ તતોઽહં વિજિતેંદ્રિયઃ ॥ 21 ॥
તમુવાચ તતો બ્રહ્મા ન તાવત્ ત્ત્વં જિતેંદ્રિયઃ ।
યતસ્વ મુનિશાર્દૂલ ઇત્યુક્ત્વા ત્રિદિવં ગતઃ ॥ 22 ॥
વિપ્રસ્થિતેષુ દેવેષુ વિશ્વામિત્રો મહામુનિઃ ।
ઊર્ધ્વબાહુર્નિરાલંબો વાયુભક્ષસ્તપશ્ચરન્ ॥ 23 ॥
ઘર્મે પંચતપા ભૂત્વા વર્ષાસ્વાકાશસંશ્રયઃ ।
શિશિરે સલિલસ્થાયી રાત્ર્યહાનિ તપોધનઃ ॥ 24 ॥
એવં વર્ષસહસ્રં હિ તપો ઘોરમુપાગમત્ ।
તસ્મિન્ સંતપ્યમાને તુ વિશ્વામિત્રે મહામુનૌ ॥ 25 ॥
સંભ્રમસ્સુમહાનાસીત્સુરાણાં વાસવસ્ય ચ ।
રંભામપ્સરસં શક્ર સ્સહ સર્વૈર્મરુદ્ગણૈઃ ।
ઉવાચાત્મહિતં વાક્યમહિતં કૌશિકસ્ય ચ ॥ 26 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે બાલકાંડે ત્રિષષ્ટિતમસ્સર્ગઃ ॥
